Dieta ketogeniczna – jadłospis, efekty, zasady i rodzaje. Co to jest ketoza, co jeść na keto diecie, jak zacząć i jak długo ją stosować?

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Dieta ketogeniczna jest dietą polegającą na ograniczeniu spożycia węglowodanów do dawki zapewniającej najwyżej 10 procent dziennej dawki energii. W skrócie założenie keto diety brzmi: „Jedz tłuszcz, by spalać tłuszcz”.
Dieta ketogeniczna jest dietą polegającą na ograniczeniu spożycia węglowodanów do dawki zapewniającej najwyżej 10 procent dziennej dawki energii. W skrócie założenie keto diety brzmi: „Jedz tłuszcz, by spalać tłuszcz”. puhhha/123RF
Dieta ketogeniczna, nazywana też ketonową, ketogenną czy po prostu keto dietą, to nie tylko popularny sposób odchudzania, stosowany m.in. przez sportowców i kulturystów. To również metoda dietetycznej terapii, która wspomaga leczenie chorób takich jak padaczka, alzheimer czy rak. Chociaż keto dieta pozwala w szybkim czasie spalić sporo tkanki tłuszczowej i poprawić metabolizm, niestety nie pozostaje bez wpływu na zdrowie. Wyjaśniamy, na czym polega działanie diety ketogenicznej, jakie daje efekty i jakie daje efekty. Podajemy wskazania, przeciwwskazania i działania niepożądane. Podpowiadamy również, jak bezpiecznie ją stosować, jak wygląda 7-dniowy jadłospis diety keto raz jak zacząć jej wprowadzanie.

Dieta ketogeniczna – co to właściwie jest i na czym polega?

Dieta ketogeniczna to rodzaj diety niskowęglowodanowej, która wprowadza organizm w stan ketozy. Energia pozyskiwana jest wtedy z niepełnego trawienia tłuszczów, a dokładniej – z ketonów, które są z nich produkowane w wątrobie. Powoduje to intensywne spalanie tkanki tłuszczowej, jak również zmiany w metabolizmie, które niwelują uczucie głodu i sprzyjają leczeniu niektórych chorób.

Powstające w organizmie związki ketonowe, nazywane też ciałami ketonowymi, nie są obojętne dla zdrowia. Ich nadmierne nagromadzenie ma szkodliwe skutki, dlatego zaleca się, by keto dietę stosować w razie konkretnych wskazań i pod opieką lekarza.

Dieta ketogeniczna została opracowana przez dr Russella M. Wildera w Klinice Mayo w latach 20. ubiegłego wieku jako kuracja lecznicza dla dzieci z padaczką. Zainteresowanie metodą osłabło wraz z wynalezieniem leków przeciwpadaczkowych, jednak wróciło pod koniec wieku m.in. za sprawą filmu o prawdziwej historii chorego chłopca. Jego imieniem nazwano też fundację zapewniającą edukację w zakresie terapii dietetycznych epilepsji i innych chorób neurologicznych (a także niektórych nowotworów). Chłopiec ten, a dzisiaj dorosły nauczyciel, pracuje w The Charlie Foundation for Ketogenic Therapies do dnia dzisiejszego.

Dieta ketogeniczna jest obecnie popularna na całym świecie i należy do najczęściej wyszukiwanych w internecie. Wynika to nie tylko z jej działania leczniczego i odchudzającego, ale również ze związanych z nią kontrowersji, dotyczących przede wszystkim bezpieczeństwa jej stosowania.

Co to jest ketoza, jak działa na organizm i czym różni się od ketoacydozy?

Ketoza to stan metaboliczny wywoływany przez dietę ketogeniczną, charakteryzujący się podniesionym stężeniem ketonów w organizmie. Ketoza występuje też w sposób niezamierzony w patologicznych stanach organizmu, takich jak cukrzyca.

Ketony, nazywane też ciałami ketonowymi, to związki takie jak aceton, kwas beta-hydroksymasłowy czy kwas acetylooctowy. Są one zastępczym źródłem energii dla mózgu, który w normalnych warunkach pochłania nieproporcjonalnie duże ilości glukozy w stosunku do swojej wielkości.

Ponieważ w ustroju wciąż potrzebne są pewne ilości glukozy, organizm wytwarza ją z aminokwasów tworzących białka oraz z glicerolu, który buduje cząsteczki tłuszczów (inaczej trójglicerydów – oprócz glicerolu zawierają 3 cząsteczki kwasów tłuszczowych). Proces ten nosi nazwę glukoneogenezy.

Z tego powodu dieta ketogeniczna nie powinna zawierać nadmiaru białka, inaczej skutkuje to nie tylko osłabieniem działania diety, ale też obciążeniem nerek i wątroby produktami metabolizmu aminokwasów. Efekt ten jest jednym z ważniejszych argumentów przeciwko kuracjom wysokobiałkowym.

Ketoza jest normalnym stanem organizmu w przypadku niedoboru energii, a także objawem niedoboru insuliny u osób z cukrzycą typu 1 czy jej nieprawidłowego działania. Rzadziej występuje w cukrzycy typu 2.

Sprawdź także:

Niebezpieczna kwasica ketonowa

Gdy poziom ketonów we krwi rośnie, wzrasta również jej zakwaszenie, co prowadzi do rozwoju niebezpiecznego stanu o nazwie ketoacydoza, inaczej kwasica ketonowa. Choć może rozwinąć się w wyniku nieprawidłowo stosowanej keto diety, znacznie częściej dochodzi do niej w przebiegu niekontrolowanej cukrzycy – jest to inaczej kwasica cukrzycowa.

Do powstania kwasicy dochodzi szybko, nawet w ciągu 24 godzin, i stan wymaga udzielenia niezwłocznej pomocy medycznej, inaczej prowadzi do śpiączki cukrzycowej, a nawet śmierci.

Objawy kwasicy ketonowej to głównie:

  • ból brzucha,
  • dezorientacja,
  • uczucie pragnienia i suchość w ustach,
  • sucha lub zaczerwieniona skóra,
  • owocowy zapach oddechu,
  • częste oddawanie moczu,
  • mdłości i wymioty,
  • trudności z oddychaniem.

O diecie ketogennej należy wiedzieć również to, że działa tylko tak długo, jak długo ściśle przestrzega się jej zaleceń. Wystarczy jedno małe odstępstwo od wyznaczonego jadłospisu, by zniweczyć cały wysiłek włożony w jej stosowanie. Co więcej, taka nagła zmiana jest też szczególnie niekorzystna dla organizmu – powoduje m.in. pogorszenie parametrów metabolicznych.

Dowiedz się na temat

Zasady diety ketogenicznej

Dieta ketogeniczna ma bardzo rygorystyczne i skomplikowane zasady, ale uzyskanie spadków wagi z jej wykorzystaniem nie wymaga liczenia kalorii. Wiąże się bowiem z drastycznym ograniczeniem spożycia węglowodanów do dawki zapewniającej zwykle kilka procent wszystkich kalorii w ciągu dnia (do 5 proc.), podczas gdy w ogólnie zalecanej prawidłowej diecie dostarczają one 45-65 procent kalorii.

W keto diecie energia pochodzi z tłuszczu – w jadłospisie zapewnia on 70-90 procent energii przy normalnym spożyciu białka, czyli zapewniającym niespełna 20 procent kalorii diety. Dzienna dawka energii z białka nie powinna jednak przekraczać 35 proc. sumy kalorii, inaczej może ono stymulować wydzielanie insuliny i obniżać poziom ketonów we krwi.

Dieta ketogeniczna ma wiele wersji, do których należą m.in.:

  • Standardowa dieta ketogeniczna (SKD, standard ketogenic diet) – zwykle zapewnia 5-10 proc. energii z węglowodanów, 70-90 proc. w postaci tłuszczu i do 20 proc. jako białko.
  • Cykliczna dieta ketogeniczna (CKD, cyclic ketogenic diet) – uwzględnia okresy zwiększonej konsumpc

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

M
Modern Cavegirl

Nie mogę się zgodzić z tym, że dieta ketogeniczna stosowana w dłuższym okresie jest szkodliwa dla zdrowia. Jest wiele osób, które stosują ją latami i czują się świetnie. Ja sama jestem na niej z przerwami od kilku lat. Kluczem jest jednak dobrze skomponowany jadłospis i duży udział warzyw. Wysoki udział tłuszczu jest charakterystyczny dla początków diety, żeby przestawić organizm na nowe źródło energii. Z czasem stosunek makroskładników ulega zmianie, wprowadza się więcej białka, warzyw oraz owoców. Zainteresowanych tematem zapraszam na swoją stronę, gdzie można znaleźć mnóstwo zdrowych przepisów na dania zgodne z dietą ketogeniczną, a także jadłospis składający się ze zdrowych keto posiłków: https://moderncavegirl.pl/keto-jadlospis-na-40-dni/

Dodaj ogłoszenie