reklama

Zakrzepica żył – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie. Sprawdź, czym może grozić zakrzepica żył głębokich!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zakrzepica żył głębokich objawia się: umiarkowanym bólem kończyn, obrzękiem, stanem podgorączkowym i miejscowym zasinieniem skóry. Marin Conic [123rf.com]
Zakrzepica, nazywana również żylną chorobą zakrzepowo-zatorową i zakrzepowym zapaleniem żył głębokich, charakteryzuje się tworzeniem wewnątrz żył głębokich skrzeplin, które utrudniają lub uniemożliwiają przepływ krwi. Ryzyko zachorowania na zakrzepicę jest ściśle powiązane z wiekiem pacjenta. Według szacunków choroba ta dotyka w Polsce ok. 50-70 tys., osób z czego u połowy kończy się to poważnym powikłaniem w postaci zatoru tętnicy płucnej. Podstawowym czynnikiem ryzyka zakrzepicy żylnej jest wiek powyżej 40. lat. Duży wpływ na zakrzepicę ma także: ciąża, połóg, otyłość, stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej i długotrwałe unieruchomienie. Charakterystyczne objawy zakrzepicy to: tępy ból o umiarkowanym natężeniu, obrzęk, ucieplenie skóry, tkliwość uciskowa i podwyższona temperatura ciała. Leczenie zakrzepicy żył głębokich powinno być dwutorowe i uwzględniać zarówno metody fizykalne, jak i farmakologiczne.

Co to jest zakrzepica?

Zakrzepica, nazywana także zakrzepicą żył głębokich i żylną chorobą zakrzepowo-zatorową, dotyka w Polsce rocznie ok. 50-70% osób, z czego blisko połowa wymaga hospitalizacji z powodu ryzyka rozwoju zatoru tętnicy płucnej.

Według najnowszych danych zakrzepica zabija ok. 50 tys. Polaków rocznie. W Unii Europejskiej powoduje dwa razy więcej zgonów niż AIDS, rak piersi i prostaty oraz wypadki komunikacyjne łącznie. Z powodu powikłań zakrzepicy co 10 sekund umiera na świecie jeden człowiek.

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – przyczyny i czynniki ryzyka

Bezpośrednią przyczyną zakrzepicy jest tworzenie się skrzeplin, które utrudniają lub całkowicie blokują przepływ krwi. Może ono nastąpić wskutek: uszkodzenia ściany żyły, zwolnienia przepływu krwi i zaburzeń krzepliwości. Uszkodzenie ściany naczynia krwionośnego zazwyczaj spowodowane jest uderzeniem, rozdęciem i nadciśnieniem w żyle. Może być ono również konsekwencją oddziaływania czynników chemicznych i toksycznych, a także nacieków nowotworowych. Z kolei zwolnienie przepływu krwi zazwyczaj jest jednym ze skutków unieruchomienia, ciąży i porodu. Przyczyną zakrzepicy mogą być również zaburzenia procesów krzepnięcia krwi w postaci podwyższonej wartości fibrynogenu, liczby płytek krwi i obecności przeciwciał antyfosfolipidowych.
Podstawowe czynniki ryzyka zakrzepicy to:

  • Wiek, który ze wszystkich czynników ryzyka ma największy wpływ na wystąpienie zakrzepicy. Dotyczy to w szczególności osób w zaawansowanym wieku. Przy czym w grupie ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej znajdują się osoby powyżej 40. roku życia. Ponadto uważa się, że większe znaczenie niż wiek mają towarzyszące mu zmiany trybu życia.
  • Długotrwałe unieruchomienie, które znacząco wpływa na wystąpienie zakrzepicy. W takim przypadku skrzepliny, tworzą się w obrębie zatok żylnych mięśni łydki. Dotyczy to osób po zabiegach operacyjnych, a także osób często podróżujących samolotem lub samochodem.
  • Przebyta zakrzepica żył głębokich, która predestynuje do powstawania skrzeplin w przyszłości m.in. przez zaburzenia w przepływie krwi i uszkodzenie zastawek żylnych.
  • Urazy, a w szczególności: złamanie kości udowej i złamanie kości miednicy. Są one groźne ponieważ skutkują długotrwałym unieruchomieniem, a niekiedy również uciśnięciem żyły przez odłamy kości.
  • Zabiegi chirurgiczne, w tym szczególności te, które trwają dłużej niż 2 godziny i wykonywane są na kończynach dolnych.
  • Choroby nowotworowe w przebiegu, których guzy mogą naciekać na ściany naczyń żylnych. Co więcej, komórki nowotworowe uwalniają cząsteczki, które powodują spajanie płytek krwi, a w konsekwencji – tworzenie zakrzepów.
  • Ciąża i połóg, które według szacunków zwiększają ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej aż o 5-6 razy. W przeważającej większości przypadków zakrzepica pojawia się w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, podczas porodu, a także kilka godzin po nim. Warto przy tym podkreślić, że ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej jest wyższe u kobiet, które urodziły już dziecko, a także u kobiet, u których wykonano cesarskie cięcie.
  • Otyłość, która wiąże się ze zmniejszoną aktywnością fibrynolityczną osocza i ich zmnieszoną ruchliwością.
  • Doustne środki antykoncepcyjne, których przyjmowanie kilkukrotnie zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej. Ma to bezpośredni związek z dawką estrogenów zawartych w tabletkach antykoncepcyjnych.
  • Choroby, które skutkują zaburzeniami krzepnięcia, w tym głównie: czerwienica prawdziwa, nadpłytkowość i trombofilia.
zakrzepica zylna
Przyczyną żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest tworzenie się skrzepów, które znacznie utrudniają lub całkowicie blokują przepływ krwi. Roberto Biasini [123rf.com]

Zakrzepica żył – objawy, które powinny wzbudzić niepokój

Charakter i stopień nasilenia objawów zakrzepicy uzależniony jest w głównej mierze od zaawansowania procesu chorobowego. Im bardziej rozległe są zmiany zakrzepowe, tym większy zastój krwi, a co za tym idzie również bardziej uciążliwe symptomy. Najpowszechniejsze objawy zakrzepicy to:

  • Tępy ból o stałym umiarkowanym natężeniu, który nasila się przy poruszaniu się.
  • Obrzęk, którego lokalizacja wskazuje na umiejscowienie zmian chorobowych.
  • Podwyższony poziom ucieplenia skóry, który stanowi konsekwencję stanu zapalnego.
  • Zasinienie skóry w obrębie zmian zakrzepowych, które następuje na skutek zastoju krwi żylnej i niedotlenienia tkanek. Objaw ten ustępuje po uniesieniu nóg.
  • Zwiększony stopień napięcia skóry.
  • Ból przy ucisku miejsca dotkniętego zmianami chorobowymi.
  • Powiększenie żył powierzchownych, które stanowi konsekwencję zablokowania odpływu krwi przez żyły głębokie. Objaw ten najłatwiej można zaobserwować w pozycji pionowej.
  • Zwiększona temperatura ciała, która stanowi konsekwencję procesów zapalnych toczących się w organizmie.

Jak rozpoznać zakrzepicę? Zalecane badania

W ok. 50% przypadków zakrzepica kończyn dolnych przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo, dlatego też osoby, u których występuje więcej niż dwa czynniki ryzyka, powinny dbać o regularne przeprowadzanie badań. Podstawą jest pogłębiony wywiad lekarski, a także w razie wystąpienia wątpliwości – nieinwazyjne badania przedmiotowe, w tym:

  • Badanie przepływu krwi w żyłach.
  • Ultrasonografia dopplerowska.
  • Pletyzmografia (ocena objętości krwi w kończynach dolnych).
  • Flebografia, która polega na podaniu do żyły kontrastu w celu jej zobrazowania.
  • Ocena stężenia D-dimerów, która jest stosunkowo tanim testem przesiewowym.

Konsekwencją nieleczonej zakrzepicy może być zator płucny, który stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia. Mówi o tym dr hab. Bogdan Hajduk, pulmonolog:

Jak leczyć zakrzepicę? Metody fizykalne i farmakologiczne

Leczenie zakrzepicy żył głębokich powinno uwzględniać zarówno metody fizykalne, jak i farmakologiczne. Celem pierwszych z nich jest ułatwienie przepływu krwi i zniwelowanie zastoju żylnego. Dużą skutecznością odznaczają się pończochy i opaski elastyczne o właściwościach przeciwzakrzepowych. Przy czym warto mieć świadomość, że powinny one odpowiadać kształtowi kończyn, a także wywierać ucisk, który będzie zwiększał swoją siłę w kierunku obwodowym. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania pończoch i opasek elastycznych jest świeża zakrzepica żył głębokich i niedokrwienie kończyn dolnych. Inną, fizykalną, metodą leczenia żylaków jest przerywany ucisk pneumatyczny, który wywiera się za pomocą specjalistycznego aparatu nakładanego na golenie. Większość tego typu aparatów składa się z dwóch futerałów, które w zależności od modelu i ustawień indywidualnych pompują przemiennie powietrze z różną siłą i częstotliwością. Zaletą tej metody fizykalnej jest możliwość wyciskania krwi w kierunku serca, a także brak powikłań i możliwość przeprowadzania krótkich zabiegów w warunkach domowych.Inne fizykalne metody leczenia żylaków to:

  • Uniesienie kończyn dolnych o ok. 15 stopni, dzięki czemu można znacznie poprawić szybkość przepływu krwi.
  • Ruchy bierne i czynne kończyn dolnych w stawie skokowym.
  • Wczesne uruchamianie chorych po zabiegach operacyjnych.

Wielu badaczy uważa, że znacznie skuteczniejsze od fizykalnych metod leczenia zakrzepicy są metody farmakologiczne, których działanie polega w głównej mierze na stosowaniu leków przeciwzakrzepowych. W terapii przeciwzakrzepowej wykorzystuje się m.in.: heparynę niefrakcjonowaną, heparynę drobnocząsteczkową, pośrednie inhibitory czynnika Xa i antagonistów witaminy K. Skuteczność tych leków uzależniona jest od wielu czynników. Badacze z American College of Chest Physicians (ACCP) opracowali zalecenia, których przestrzeganie znacząco poprawia działanie leków przeciwzakrzepowych.
Najpowszechniejsze leki przeciwzakrzepowe to:

  • Heparyny niefrakcjonowanej, które podawane są w formie zastrzyku w tkankę podskórną brzucha (w część przednio-boczną). Ryzykiem związanym z infekcją jest wstrzyknięcie domięśniowe, które może skutkować powstawaniem krwiaków.
  • Heparyny drobnocząsteczkowe, które należy podawać podskórnie podobnie jak heparyny niefrakcjonowane. Ich zaletą jest wysoka tolerancja i stosunkowo mały wpływ na liczbę płytek krwi.
  • Antagoniści witaminy K, których podanie uzależnione jest od wskaźnika INR. Przeciwwskazaniem do ich podania jest INR >20.
  • Antykoagulanty, które należy stosować ze szczególną ostrożnością ze względu na długą listę przeciwwskazań i skutków ubocznych.
  • Inhibitory trombiny, w tym m.in. dabigatran, który jest lekiem ze wskazaniem do stosowania w celu zapobiegania udarom mózgu i epizodom migotania przedsionków.

Przeczytaj również:

Podstawowe przeciwwskazania do stosowania tego typu preparatów to:

  • Skaza krwotoczna.
  • Krwawienie.
  • Tętniak rozwarstwiający aorty.
  • Krwotoczny udar mózgu.
  • Infekcyjne zapalenie wsierdzia.
  • Małopłytkowość poheparynowa.
  • Choroba wrzodowa.
  • Nowotwór ośrodkowego układu nerwowego.
  • Ciężka niewydolność wątroby.
  • Wysokie ryzyko krwawienia.

Warto przeczytać:

Źródła:

  1. Jędrusik P., Leczenie zakrzepicy żył głębokich: odpowiedzi na siedem najważniejszych pytań. Medycyna po Dyplomie. 2011; 20: 65-74.
  2. Wojtukiewicz M.Z., Sierko E., Tomkowski W., et.al., Wytyczne dotyczące profilaktyki i leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u chorych na nowotwory. Onkologia w Praktyce Klinicznej – Edukacja. 2016; 2: 73-101.
  3. Madźiarz A., Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – epidemiologia i profilaktyka. Current Gynecologic Oncology. 2015; 13: 191-200.

Dowiedz się:

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3