reklama

Zapalenie wsierdzia – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie i powikłania. Sprawdź, czym może grozić infekcyjne zapalenie wsierdzia!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zaktualizowano 
Zapalenie wsierdzia jest poważnym stanem chorobowym wymagającym natychmiastowego leczenia ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia groźnych powikłań.
Zapalenie wsierdzia jest poważnym stanem chorobowym wymagającym natychmiastowego leczenia ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia groźnych powikłań. 123rf.com
Zapalenie wsierdzia to stan chorobowy, który obejmuje wewnątrznaczyniowe struktury serca: zastawki, a także wsierdzie komór i zastawek, naczynia krwionośne klatki piersiowej oraz przetoki tętniczo-żylne. Mimo postępu medycyny zapalenie wsierdzia wciąż jest poważnym stanem chorobowym, stanowiącym bezpośrednie zagrożenie dla życia człowieka. Infekcyjne zapalenie wsierdzia (IZW) jest groźnym zakażeniem drobnoustrojami, mającym zazwyczaj podłoże bakteryjne lub grzybicze. Objawy zapalenia wsierdzia przez kilka tygodni mogą być na tyle nieswoiste, że zarówno pacjenci, jak i lekarze przypisują je innym dolegliwościom. Najbardziej charakterystyczne objawy zapalenia wsierdzia to: gorączka, dreszcze, brak apetytu, utrata masy ciała i słyszalne szmery serca. Profilaktyka IZW polega w głównej mierze na stosowaniu antybiotykoterapii u pacjentów znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia - przyczyny

Infekcyjne zapalenie wsierdzia to stan chorobowy o zróżnicowanym przebiegu. Według szacunków w Polsce odnotowuje się ok. 3000 przypadków zachorowań rocznie. Prawdopodobieństwo wystąpienia zapalenia wsierdzia zwiększa się wraz z wiekiem i znacznie częściej dotyka mężczyzn, niż kobiety. Infekcyjne zapalenie wsierdzia to zakażenie, obejmujące: struktury serca, naczynia krwionośne klatki piersiowej, a także sztuczne przedmioty w jamach serca: protezy zastawkowe czy elektrody układu stymulującego. Najpowszechniejszą przyczyną infekcyjnego zapalenia wsierdzia jest zakażenie bakteryjne, w tym głównie: gronkowcami, odpowiadającymi za ok. 42% wszystkich przypadków IZW.
Pacjenci zaliczani do grupy największego ryzyka wystąpienia infekcyjnego zapalenia wsierdzia to:

  • Pacjenci ze sztuczną zastawką lub innym sztucznym materiałem w jamie serca.
  • Pacjenci po przebytym infekcyjnym zapaleniu wsierdzia.
  • Pacjenci z wrodzonymi wadami serca.
  • Pacjenci po operacjach paliatywnych.

Osoby, które znajdują się w grupie ryzyka zachorowania na infekcyjne zapalenie wsierdzia, powinni prewencyjnie stosować antybiotyki. Dotyczy to w szczególności:

  • Zabiegów stomatologicznych w obrębie dziąseł, przestrzeni okołozębowej i śluzówki jamy ustnej. Leczenie próchnicy, zakładanie aparatów ortodontycznych, urazy błony śluzowej jamy ustnej nie wymaga stosowania antybiotykoterapii.
  • Zabiegów w obrębie układu oddechowego (za wyjątkiem: bronchoskopii, laryngoskopii, intubacji dotchawiczej).
  • Zabiegów w obrębie układu pokarmowego i moczowo-płciowego (za wyjątkiem gastroskopii, kolonoskopii, cytoskopii, porodu naturalnego, porodu przez cesarskie cięcie).
  • Zabiegów piercingu i tatuowania ciała zwłaszcza w obrębie jamy ustnej.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia - objawy

Infekcyjne zapalenie wsierdzia nie jest autonomiczną jednostką chorobową, a stanem chorobowym, którego diagnostyka i leczenie wymaga współdziałania lekarzy specjalistów z różnych dziedzin medycyny. Przebieg infekcyjnego zapalenia wsierdzia jest zróżnicowany. Przyjmuje się, że należy je podejrzewać u wszystkich pacjentów podwyższonego ryzyka. Główne objawy zapalenia wsierdzia to:

  • Gorączka.
  • Dreszcze.
  • Brak apetytu.
  • Utrata masy ciała.
  • Słyszalne szmery serca.

Brak wyżej wymienionych objawów nie stanowi podstawy do wykluczenia infekcyjnego zapalenia wsierdzia, ponieważ niekiedy objawy tego stanu chorobowego są na tyle nieswoiste, że można je utożsamiać z innymi dolegliwościami. Wskazaniem do diagnostyki w kierunku rozpoznania infekcyjnego zapalenia wsierdzia jest utrzymująca się gorączka i objawy zatorowości: duszność, ból w klatce piersiowej, przyśpieszona akcja serca i suchy kaszel.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia - rozpoznanie

Rozpoznanie infekcyjnego zapalenia wsierdzia jest dużym wyzwaniem dla lekarzy m.in. ze względu na nieswoisty charakter objawów towarzyszących temu stanowi chorobowemu. Kluczową rolę w diagnostyce infekcyjnego zapalenia wsierdzia pełnią badania obrazowe, w tym głównie: echokardiografia, która pozwala ocenić ryzyko wystąpienia zatorowości. Oprócz tego można także wykonać wielonarządową tomografię komputerową, a także obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego. Infekcyjne zapalenie wsierdzia powinno zostać także potwierdzone diagnostyką mikrobiologiczną, a dokładniej: posiewami krwi. Badanie to jest pomocne nie tylko w diagnostyce tego stanu chorobowego, ale również w późniejszej antybiotykoterapii.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia - leczenie

Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia zależy przede wszystkim od przyczyn tego stanu chorobowego. W większości przypadków za zapalenie wsierdzia odpowiada zakażenie bakteriami. W takim przypadku konieczne jest zastosowanie antybiotykoterapii. Sporym wyzwaniem terapeutycznym jest zjawisko antybiotykoodporności.
Podstawowe zalecenia w leczeniu infekcyjnego zapalenia wsierdzia:

  • W przypadku gdy czynnikiem infekcyjnym zapalenia wsierdzia są gronkowce, to nie zaleca się stosować aminoglikozydów, ponieważ nie przynoszą one zadowalających rezultatów.
  • W przypadku gdy zapalenie wsierdzia związane jest z występowaniem ciała obcego w jamie serca zaleca się stosować rifampicynę.
  • W przypadku gronkowcowego zapalenia wsierdzia zaleca się stosować daptomycynę i fosfomycynę

Infekcyjne zapalenie wsierdzia - powikłania

Powikłania po infekcyjnym zapaleniu wsierdzia są stosunkowo częste, głównie ze względu na trudności w rozpoznaniu tego stanu chorobowego. Ponadto spore grono pacjentów bagatelizuje objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia lub utożsamia je z innymi, zazwyczaj mniej poważnymi dolegliwościami, a do lekarza zwłaszcza się dopiero wówczas, gdy ryzyko wystąpienia powikłań jest bardzo wysokie.
Najpowszechniejsze powikłania po infekcyjnym zapaleniu wsierdzia to:

  • Niewydolność serca w postaci ciężkiej niedomykalności zastawki aortalnej lub mitralnej serca, utrudnienia przepływu krwi przez zastawkę z towarzyszącym obrzękiem płuc i wstrząsem kardiogennym.
  • Niekontrolowane zakażenie: miejscowe (ropień, pseudotętniak, przetoka), ogólnoustrojowe spowodowane przez grzyby, gronkowce lub bakterie Gram-dodatnie.
  • Epizody zatorowe, które występują u ok. 44% pacjentów z infekcyjnym zapaleniu wsierdzia.
  • Zaburzenia rytmu serca.

Sprawdź:

  • Wstrząs septyczny.
  • Zaburzenia reumatologiczne (rzadkie).
  • Uszkodzenie nerek, które nieuchronnie prowadzi do niewydolności tego organu.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia - profilaktyka

Profilaktyka minimalizująca ryzyko wystąpienia infekcyjnego zapalenia wsierdzia jest konieczna w szczególności u osób po zabiegach operacyjnych, ponieważ podczas nich zachodzi duże prawdopodobieństwo przedostania się bakterii do krwiobiegu. Wskazaniem do działania profilaktycznego są także zabiegi w obrębie jamy ustnej. Mowa tu głównie o: ekstrakcji zębów, leczeniu kanałowym zębów i implantacji zębów, a także o usunięciu migdałków. Zapobieganie infekcyjnemu zapaleniu wsierdzia polega na antybiotykoterapii.

Polecamy również:

Źródła:

  1. Baig W., Sandoe J., Infekcyjne zapalenie wsierdzia. Medycyna po Dyplomie. 2010; 19: 59-64.
  2. Kasiukiewicz A., Wojszek B., Infekcyjne zapalenie wsierdzia – obraz kliniczy i zasady leczenia u osób starszych. Postępy Nauk Medycznych. 2011; 8. 658-664.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3