reklama

Elektrolity – czym są? Przyczyny i objawy niedoboru elektrolitów w organizmie. Wskazania do badania elektrolitów we krwi

Alicja HudzikZaktualizowano 
Domowym płynem nawadniającym jest szklanka wody ze szczyptą soli i łyżeczką cukru. Taki skład ma też wiele tabletek musujących, których nazwy wskazują na zawartość elektrolitów.
Domowym płynem nawadniającym jest szklanka wody ze szczyptą soli i łyżeczką cukru. Taki skład ma też wiele tabletek musujących, których nazwy wskazują na zawartość elektrolitów. pixabay
Elektrolity potas, magnez, sód czy wapń są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Ich poziom we krwi pomaga oszacować badanie elektrolitów. Na niedobór elektrolitów we krwi narażone są osoby, które latem nie piją dużej ilości wody, a także dzieci podczas biegunek i wymiotów. W takich sytuacjach zalecane są elektrolity dla dzieci w tabletkach. Czy elektrolity na kaca są pomocne w zwalczaniu objawów nadmiernej konsumpcji alkoholu?

Elektrolity – co to takiego?

Elektrolity odgrywają ważną rolę w wielu procesach zachodzących w ludzkim organizmie. Pierwiastki te mają zdolność przewodzenia prądu elektrycznego i odpowiadają za transport wody przez błony komórkowe. Jony soli regulują także przewodzenie impulsów nerwowych i pracę mózgu oraz wpływają na funkcjonowanie mięśni i serca.

Niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu elektrolity to:

  • magnez – reguluje skurcze mięśni, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mięśnia sercowego oraz wspomaga funkcje nerwowe, bierze także udział w syntezie białka,
  • potas – reguluje pracę serca, wspomaga funkcjonowanie mięśni oraz bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych,
  • sód – reguluje pracę nerwów i kurczliwość mięśni, jest także niezbędny, by utrzymać prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową oraz odpowiednie ciśnienie krwi,
  • wapń – to podstawowy składnik kości i zębów, wapń aktywuje enzymy, jest także istotny dla mechanizmów przewodzenia impulsów nerwowych oraz reguluje ciśnienie krwi.
  • chlorki – właściwe stężenie chlorków we krwi jest niezbędne, by utrzymać w organizmie równowagę płynów ustrojowych,
  • fosforany – sole kwasu fosforowego współdziałają z solami wapnia. Odpowiadają za mocne i zdrowe kości, regulują także pracę układu nerwowego.

Te składniki mineralne są dostarczane do organizmu wraz z pokarmem i wodą mineralną, co zapewnia odpowiednią równowagę (homeostazę).

Czytaj także

Przyczyny i objawy niedoboru elektrolitów

Długotrwały wysiłek fizyczny, odwodnienie organizmu, walka z infekcją wirusową lub zbyt rygorystyczna dieta mogą się przyczynić do tego, że w organizmie będzie za mało elektrolitów.

Na niedobór elektrolitów narażone są dzieci podczas ostrej biegunki i wymiotów. Wraz z wydzielinami tracone są z organizmu składniki mineralne, które koniecznie należy uzupełnić. Odwodnienie jest bardzo niebezpieczne dla dzieci, dlatego należy reagować już przy pierwszych objawach.

Także osoby bardzo intensywnie trenujące w ciepłe dni, mogą doświadczyć objawów niedoboru elektrolitów we krwi. Osoby starsze, które ograniczają, często nieświadomie, ilość wypijanych płynów i solenie potraw mogą doświadczyć objawów niedoboru sodu.

O niedoborze elektrolitów mogą świadczyć:

  • drętwienie kończyn i drżenie ciała,
  • nadmierne zmęczenie,
  • senność,
  • obniżona koncentracja,
  • zasłabnięcia,
  • silny ból głowy.

Objawy te ustępują po uzupełnieniu płynów i elektrolitów.

Czytaj także

Elektrolity – badanie

Elektrolity, a w zasadzie ich stężenie we krwi obwodowej można sprawdzić, wykonując tzw. jonogram. To zestaw badań laboratoryjnych, zawierający badanie sodu, potasu, magnezu i wapnia w osoczu krwi. Badanie elektrolitów często rozszerza się o analizę żelaza w surowicy, próbkę stanowi krew pobrana z żyły łokciowej.

Badanie stężenia elektrolitów we krwi wykonuje się rano, na czczo (8-12 godzin od ostatniego posiłku). Aby wynik był jak najbardziej wiarygodny, na dzień przed nim, nie należy wykonywać intensywnych ćwiczeń fizycznych, chodzić do sauny i pić większych ilości wody, niż normalnie. Nie wskazane są także żadne zmiany w stosowanej diecie.

Istnieje kilka sytuacji, w których lekarz może zalecić badanie stężenia elektrolitów. Przede wszystkim są to stany wskazujące na zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej. Wskazania do wykonania jonogramu stanowią:

  • obrzęki kończyn dolnych,
  • osłabienie organizmu,
  • nieprawidłowa praca nerek lub wątroby,
  • nieregularne ciśnienie krwi,
  • skurcze mięśni – w tym w szczególności łydek,
  • zaburzenia rytmu serca (np. kołatanie),
  • zaburzenia snu i koncentracji,
  • zawroty głowy nieznanego pochodzenia.
  • omdlenia

Badanie wykonuje się standardowo u osób chorujących na nadciśnienie tętnicze lub cukrzycę oraz po to, by ocenić stan narządów takich jak nerki czy wątroba. Jest ono zalecane także w przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych oraz w diagnozie chorób metabolicznych.

Przeczytaj również:

Elektrolity – normy

Prawidłowe stężenie tzw. mocnych elektrolitów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu to:

  • dla chlorków: 98 – 106 mmol/l,
  • dla fosforanów: 0,97-1,45 mmol/L
  • dla magnezu: 0,62 – 0,99 mmol/l,
  • dla potasu: 3,5 – 5,0 mmol/l,
  • dla sodu: 136 – 145 mmol/l,
  • dla wapnia: 2,25 – 2,6 mmol/l.

Jeśli wyniki są nieprawidłowe i mają zbyt niskie wartości, może świadczyć to o niedoborze substancji mineralnych i odwodnieniu lub przewodnieniu organizmu.

Elektrolity – co zrobić, gdy wyniki są nieprawidłowe?

Jeśli badanie krwi w kierunku elektrolitów dało nieprawidłowe wyniki, należy uzupełnić poziom składników mineralnych. W tym celu zaleca się modyfikację diety oraz picie wysoko zmineralizowanej wody.
Bogatym źródłem elektrolitów są:

  • sodu – sól kuchenna,
  • potasu – warzywa i owoce, orzechy, nasiona strączków, produkty pełnoziarniste,
  • magnezu – kakao, gorzka czekolada, kasza gryczana, zielone warzywa, nasiona strączków, orzechy,
  • wapnia – produkty mleczne, zielone warzywa, nasiona roślin strączkowych (np. soczewica).

Czytaj także

Domowym płynem nawadniającym jest szklanka wody ze szczyptą soli i łyżeczką cukru. Taki skład ma też wiele tabletek musujących, których nazwy wskazują na zawartość elektrolitów.

Elektrolity w formie suplementów można stosować w przypadku, gdy organizm jest narażony na odwodnienie – np. w czasie gorączki, w trakcie wzmożonego wysiłku fizycznego lub w upalne dni. Są one dostępne jako elektrolity do picia dla dorosłych (np. napoje izotoniczne dla sportowców) oraz elektrolity w tabletkach (np. chelaty aminokwasowe).

Elektrolity na kaca

Elektrolity na kaca, to przede wszystkim jeden główny elektrolit – magnez. Alkohol powoduje zwiększoną utratę tego mikroskładnika, który wydalany jest z organizmu wraz z moczem. Niedobory magnezu występują przede wszystkim u nałogowych alkoholików.

Po spotkaniu ze znajomymi, którym towarzyszy wypicie dużej ilości alkoholu (czyli większej niż zalecane dla kobiety 1 kieliszek wina, a 2 dla mężczyzn), warto uwzględnić w diecie produkty dostarczające magnezu. Będzie to przede wszystkim kasza gryczana, kakao, gorzka czekolada, a także nasiona roślin strączkowych i orzechy.

Czy czekolada jest zdrowa? 8 powodów, dla których warto jeść...

Elektrolity dla dzieci przy wymiotach i przy biegunce

Dostępne w aptekach elektrolity dla dzieci i niemowląt mają zastosowanie, gdy dziecko jest chore i często wymiotuje lub ma biegunkę. Oba te schorzenia przebiegają z utratą wody i składników mineralnych w organizmie dziecka, co w przypadku tej grupy wiekowej jest bardzo niebezpieczne.

Organizm dziecka w 70-85 proc. składa się z wodzy, podczas gdy organizm osoby dorosłej – z ok. 60-65 procent. Ciało dziecka jest także mniejsze i w silniejszy sposób odczuje utratę 500 ml wody niż organizm dorosłej osoby.

Elektrolity dla dzieci powinny być stosowane w sytuacji, gdy dziecko przewlekle wymiotuje i/lub ma biegunkę. Preparaty te dodane do wody, lepiej nawodnią ciało malucha, niż sama czysta woda. Ważne, by nie podawać ich dużymi porcjami, a małymi i często. Dzięki temu, że preparaty te nawadniają organizm, uzupełniają one straty elektrolitów w organizmie dziecka i pozwalają uniknąć groźnego odwodnienia.

Czytaj także

Gdy dziecko przechodzi zatrucie pokarmowe, zaleca się stosować dietę lekkostrawną, która nie obciąża przewodu pokarmowego. Można podawać kleik marchewkowy, kaszę mannę z masłem i tartym bananem lub lekki rosół z ryżem i gotowanym mięsem drobiowym.

Odpowiednie będą także kisiele, galaretki, sucharki, bułka posmarowana masłem i obłożona chudą wędliną lub posmarowana dżemem. Działanie przeciwwymiotne posiada kłącze imbiru – wystarczy do ciepłej wody dodać starty korzeń i podać dziecku do picia małymi łyczkami.

Należy unikać podawania surowych warzyw, ciemnego pieczywa i pełnoziarnistych produktów zbożowych – wysoka zawartość błonnika w pokarmach nasili objawy biegunki i podrażni żołądek.

Dietetyk ostrzega: Odwodnienie przy wysokich temperaturach może doprowadzić do zgonu!

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3