Nadciśnienie tętnicze – przyczyny, objawy, czynniki ryzyka, leczenie i konsekwencje. Sprawdź, jakie leki na nadciśnienie są skuteczne!

Ewa Zwolak
Nadciśnienie tętnicze jest częstą przypadłością u ludzi starszych, ale dotyczy osób w każdym wieku. Przy czym o nadciśnieniu tętniczym mówi się, gdy w co najmniej dwóch odrębnych pomiarach wartości ciśnienia skurczowego przekraczają 140, a rozkurczowego 90 milimetrów słupa rtęci (mmHg). kurhan/123RF
Nadciśnienie tętnicze jest jednym z powszechniejszych schorzeń układu krążenia, a zarazem podstawowym czynnikiem ryzyka: udaru mózgu, zawału mięśnia sercowego i niewydolności serca. Nadciśnienie tętnicze występuje wówczas, gdy ciśnienie skurczowe wynosi więcej niż 140 mm Hg, a ciśnienie rozkurczowe więcej niż 90 mm Hg. W przeważającej większości przypadków schorzenie to ma charakter samoistny, co oznacza, że nie można przypisać go określonej jednostce chorobowej. Objawy nadciśnienia tętniczego są nieswoiste, co sprawia, że przez wiele lat mogą być one bagatelizowane. Wśród głównych objawów nadciśnienia można wymienić m.in. ból głowy, nadpobudliwość, bezsenność, poczucie kołatania serca i zaczerwienienie twarzy.

Z nadciśnieniem tętniczym zmaga się coraz więcej osób, co ma bezpośredni związek z niezdrowym stylem życia – brakiem aktywności fizycznej i niewłaściwymi nawykami żywieniowymi. Szacuje się, że obecnie problem z nadciśnieniem tętniczym może dotyczyć nawet ponad miliard ludzi, w tym głównie z krajów wysokorozwiniętych!

Czym jest ciśnienie tętnicze?

Ciśnienie tętnicze definiowane jest jako siła nacisku, z jaką krew pompowana przez serce uderza o naczynia krwionośne. Prawidłowo funkcjonujące serce podczas pracy wytwarza ciśnienie, dzięki któremu krew może krążyć w naczyniach krwionośnych. Ciśnienie tętnicze jest z natury zmienne, dlatego też wyróżnia się ciśnienie skurczowe, które wzrasta podczas skurczu serca i ciśnienie rozkurczowe, które występuje podczas rozkurczu serca. Pomiędzy ciśnieniem skurczowym a rozkurczowym występuje amplituda, która powinna mieścić się w przedziale 30-50 mm Hg. Wysokość ciśnienia tętniczego krwi uzależniona jest od różnych czynników w tym m.in. od wieku, płci, aktywności fizycznej, sytuacji stresogennych, a także od towarzyszących schorzeń. Oprócz tego duży wpływ na wysokość ciśnienia tętniczego krwi ma również siła skurczu serca, wielkość światła naczyń krwionośnych, zmiany hormonalne i aktywność układu nerwowego.

Wartość ciśnienia tętniczego krwi podaje się w milimetrach słupa rtęci (mm Hg). Prawidłowy zapis wartości ciśnienia to: 120/80 mm Hg.

Klasyfikacja ciśnienia tętniczego przyjęta przez Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego

Nadciśnienie tętnicze – przyczyny, objawy, czynniki ryzyka, leczenie i konsekwencje. Sprawdź, jakie leki na nadciśnienie są skuteczne!
Opracowanie własne

Izolowane nadciśnienie skurczowe – czym jest?Izolowane nadciśnienie skurczowe występuje wówczas, gdy wartość ciśnienia skurczowego jest równa lub wyższa niż 140 mm Hg, a jednocześnie wartość ciśnienia rozkurczowego jest niższa niż 90 mm Hg. Wg wytycznych Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego i Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, występują trzy stopnie izolowanego nadciśnienia skurczowego.

Rodzaje nadciśnienia tętniczego:

  • Nadciśnienie tętnicze łagodne (I stopień) – charakterystyczne jest ciśnienie skurczowe 140–159 mmHg i rozkurczowe 90–99 mmHg.
  • Nadciśnienie tętnicze umiarkowane (II stopień) – ciśnienie skurczowe wynosi 160–179 mmHg, rozkurczowe 100–109 mmHg.
  • Nadciśnienie tętnicze ciężkie (III stopień) – ciśnienie skurczowe jest powyżej 180 mmHg, rozkurczowe powyżej 110 mmHg.

Przyczyny powodujące nadciśnienie tętnicze

Jednorazowe epizody nadciśnienia tętniczego nie stanowią autonomicznej jednostki chorobowej, a jedynie schorzenie, które występuje wówczas, gdy wartość ciśnienia skurczowego przekracza 140 mm Hg, a ciśnienia rozkurczowego – 90 mm Hg. O chorobie nadciśnieniowej można mówić wyłącznie wtedy, gdy występuje stały stan podwyższonego ciśnienia tętniczego. Wyróżnia się dwa podstawowe typy nadciśnienia tętniczego:

  • Nadciśnienie tętnicze pierwotne – stan, za który nie odpowiada konkretna jednostka chorobowa. Występuje ono u 90% pacjentów z podwyższonym poziomem ciśnienia tętniczego. Podłoże tego schorzenia jest złożone, co oznacza, że nie można wskazać na jedną obiektywną przyczynę, której wyeliminowanie zaowocuje natychmiastową poprawą stanu zdrowia. Do nadciśnienia pierwotnego zwykle przyczynia się: otyłość, niezdrowa dieta, sytuacje stresogenne, palenie papierosów i picie alkoholu.
  • Nadciśnienie tętnicze wtórne (objawowe) – stan, który towarzyszy konkretnej jednostce chorobowej, w tym najczęściej: problemom z funkcjonowaniem nerek (chorobom miąższowym – zapaleniu kłębuszków nerkowych, cukrzycowej chorobie nerek; chorobom tętnic nerkowych), chorobom tarczycy i nadnerczy. Oprócz tego nadciśnienie tętnicze może być związane z chorobami neurologicznymi (guzem lub urazem mózgu) i chorobami kardiologicznymi.

Podstawowe przyczyny nadciśnienia tętniczego pierwotnego (samoistnego):

  • Płeć męska.
  • Wiek powyżej 55 lat u mężczyzn i powyżej 65 lat u kobiet.
  • Palenie tytoniu.
  • Zaburzenia lipidowe (podwyższony poziom cholesterolu, którego konsekwencją jest zwężenie światła tętnic).
  • Dieta wysokoenergetyczna – bogata w tłuszcze nasycone.
  • Dieta wysokosodowa i dieta wysokosolna.
  • Stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej.
  • Uzależnienie od narkotyków.
  • Nadmierne narażenie na sytuacje stresogenne.
  • Otyłość (w szczególności brzuszna).
  • Podwyższony poziom kwasu moczowego.
  • Przyjmowanie leków: przeciwreumatycznych, przeciwzapalnych i hormonalnych.

Kawa a nadciśnienieWbrew pozorom i powszechnemu mniemaniu spożycie kawy nie należy do podstawowych czynników ryzyka wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Według przeprowadzonych badań naukowych codzienne picie dwóch filiżanek kawy podwyższa ciśnienie skurczowe zaledwie o 4-5 mm Hg, a ciśnienie rozkurczowe – 8-10 mm Hg. Bardziej negatywny wpływ na nadciśnienie tętnicze ma: sól, tytoń i alkohol.

Top 14 faktów i mitów o kawie. Czy kawa jest zdrowa, czy odw...

Jakie objawy daje nadciśnienie tętnicze?

Nadciśnienie tętnicze pierwotne nie daje charakterystycznych objawów, które pacjenci mogliby z łatwością połączyć z za wysokim ciśnieniem krwi. Z tego powodu schorzenie to stwarza duże zagrożenie dla zdrowia, ponieważ wiąże się z ryzykiem rozwoju groźnych chorób w tym m.in. udaru mózgu. W przeważającej większości przypadków pacjenci o nadciśnieniu tętniczym dowiadują się przypadkowo np. podczas rutynowych badań kontrolnych. Objawy nadciśnienia tętniczego pojawiają się w szczególności podczas jego gwałtownych skoków. W takiej sytuacji można mówić o takich objawach nadciśnienia, jak:

  • Ból głowy o charakterze pulsującym, który pojawia się głównie w godzinach rannych.
  • Problemy ze wzrokiem m.in. w postaci chwilowych zaburzeń widzenia.
  • Nudności i wymioty.
  • Krwawienia z nosa.
  • Poczucie niepokoju.
  • Nadmierna potliwość.
  • Nadpobudliwość.
  • Niedobór potasu.
  • Drganie powieki.
  • Bladość skóry.
  • Poczucie kołatania serca.
  • Szumy w uszach.
  • Epizody utraty przytomności (obecne głównie przy III stopniu nadciśnienia tętniczego).

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Nadciśnienie tętnicze bardzo często diagnozowane jest podczas rutynowych badań lekarskich. Leczeniem tej dolegliwości zajmuje się lekarz podstawowej opieki zdrowotnej i kardiolog (w bardziej zaawansowanych przypadkach). Sposób leczenia nadciśnienia tętniczego uzależniony jest przede wszystkim od przyczyn dolegliwości, występujących czynników ryzyka, a także chorób współtowarzyszących. Oprócz tego terapia nadciśnienia tętniczego determinowana jest przez ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Leczenie nadciśnienia tętniczego można podzielić na leczenie farmakologiczne (przyjmowanie leków) i leczenie niefarmakologiczne (zmiana stylu życia).

Zobacz produkty, które obniżają ciśnienie

Nadciśnienie – 10 produktów, które obniżają ciśnienie tętnic...

Najpowszechniejsze leki na nadciśnienie to:

  • Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE-Inhibitory), których mechanizm działania polega na hamowaniu substancji odpowiadającej za skurcz naczyń i podnoszenie ciśnienia. Poprawiają one pracę serca i nerek. Stosowanie tych leków jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży.
  • Blokery receptora Angiotensyny II (sartany), których mechanizm działania polega na blokowaniu substancji odpowiadającej za skurcz naczyń i podnoszenie ciśnienia. Podobnie jak ACE-Inhibitory przeciwwskazane są one u kobiet w ciąży.
  • Blokery kanału wapniowego (Ca-blokery), których mechanizm działania polega na obniżaniu ciśnienia tętniczego krwi przez zmniejszenie podaży wapnia do serca, co skutkuje zmniejszeniem siły jego skurczu.
  • Leki moczopędne (diuretyki), których działanie polega na obniżaniu ciśnienia tętniczego krwi przez zwiększenie wydalania sodu i wody.
  • Leki α-adrenolityczne (α-blokery), które są szczególnie skuteczne przy gwałtownych epizodach nadciśnienia tętniczego. Mechanizm ich działania polega na blokowaniu receptorów w ścianie naczyń krwionośnych.

Niefarmakologiczne leczenie nadciśnienia tętniczego polega przede wszystkim na zmianie dotychczasowego stylu życia. Bardzo ważną rolę w stabilizowaniu ciśnienia krwi odgrywa dieta. Rekomendowanym rozwiązaniem według wytycznych American Heart Association dotyczących funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego jest stosowanie diety DASH, która charakteryzuje się małą zawartością sodu (dawka tego mikroelementu nie powinna przekraczać 2000 mg przy dziennej podaży kalorycznej na poziomie 2100 Kcal).

Polecamy również poradniki:

Ponadto ważne jest, by ograniczyć podaż: soli, tłuszczów nasyconych, alkoholu i tytoniu. Oprócz tego dużą rolę w leczeniu nadciśnienia tętniczego odgrywa aktywność fizyczna, która nie tylko poprawia krążenie, ale również: obniża poziom cholesterolu (LDL) we krwi, pomaga utrzymywać prawidłową wagę, a także pomaga rozładować napięcie emocjonalne. Osoby z nadciśnieniem tętniczym powinny postawić na aktywność wytrzymałościową, która polega na cyklicznym wykonywaniu tej samej czynności przez co najmniej 30 minut. Dobrym rozwiązaniem będzie: spacer, nordic walking, jazda na rowerze, pływanie i bieganie.

Warto przeczytać:

Konsekwencje nadciśnienia tętniczego

Nadciśnienie tętnicze jest poważnym schorzeniem, którego pod żadnym pozorem nie należy lekceważyć, ponieważ może to doprowadzić do poważnych powikłań. Wśród najczęstszych konsekwencji nieleczonego nadciśnienia tętniczego można wymienić:

  • Uszkodzenie naczyń siatkówki, które jest bezpośrednim następstwem rozwoju zmian miażdżycowych i mikrowylewów na dnie oka. Dodatkowo nadciśnienie tętnicze może uszkadzać drobne naczynia w kłębuszkach nerkowych, co może prowadzić do mikroalbuminurii (obecności białka w oczach), a w dłuższej perspektywie – niewydolnością nerek.
  • Przerost mięśnia lewej komory, który jest symptomem przeciążenia serca na skutek nadciśnienia w obwodowych naczyniach krwionośnych. Z tego powodu serce musi przepompować znacznie większą ilość krwi, co może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Najpoważniejszym powikłaniem po przeroście mięśnia lewej komory serca jest niewydolność tego organu.
  • Chorobę niedokrwienną serca, która związana jest bezpośrednio z nasileniem zmian miażdżycowych i zmniejszaniem tolerancji na wysiłek fizyczny. Choroba niedokrwienna serca nieuchronnie prowadzi do zamknięcia światła naczyń wieńcowych, a co za tym idzie do – zawału mięśnia sercowego.
  • Udar mózgu, który związany jest z osłabieniem ścian naczyń krwionośnych mózgu, a także tworzeniem mikrotętniaków i ich późniejszym pękaniem.
  • Choroby naczyń obwodowych, które również mają związek z rozwojem zmian miażdżycowych.
  • Tętniak aorty, który pojawia się na skutek poszerzenia jej ściany.

Przeczytaj więcej na temat:

Źródła:

  1. Frank M., Sack M.D., Campos H., Leczenie w nadciśnieniu tętniczym. Kardiologia po Dyplomie. 2010; 10: 12-25.
  2. Narkiewicz K., Nowe zalecenia europejskie dotyczące nadciśnienia tętniczego – najważniejsze aspekty diagnostyczne i terapeutyczne. Choroby Serca i Naczyń. 2013; 4: 183-189.
  3. Klocek M., Skrzek A., Czarnecka D., Izolowane ciśnienie skurczowe. Kardiologia po Dyplomie. 2015; 5: 34-41.

Poznaj najlepsze menu nie tylko przeciw nadciśnieniu

Dieta DASH – 6 kroków do zdrowia. Najlepsze menu nie tylko p...

Przeczytaj również:

Jakie błędy najczęściej popełniamy nosząc maseczki?

Wideo

Komentarze 3

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

o
olaaaa

ignorowanie nadciśnienia prowadzić może do zawału ;// takich rzeczy absolutnie nie można zostawić samych sobie. najlepiej mieć w domu ciśnieniomierz np diagnostic dm 300 i kontrolować sobie na bieżąco jak się ma nasze ciśnienie. w razie wypadku szybko się zorientujemy że coś jest nie tak.

G
Gosiałka

leki, to jedno, ale nie można zapomnieć o regularnych pomiarach ciśnienia! tylko wtedy zobaczymy, czy brane przez nas lekarstwa rzeczywiście działają. mój mąż ma problemy z ciśnieniem, stary chłop a i tak muszę mu przypominać, że w sypialni jest diadnostic dm 200 i ma sobie zrobić pomiar... ehh z tymi chłopami...

B
Beata

Moja babcia niestety traciła przytomność przy nadciśnieniu, nie chciałabym, żeby ze mną było podobnie, dlatego staram się zapobiegać nadciśnieniu - zmieniłam dietę na zbilansowaną, bogatą w witaminy, ruch minimum dwa razy w tygodniu i obowiązkowo dobry ciśnieniomierz w domu (ja mam Diagnostic DM200 IHB), może uda mi się zapobiec nadciśnieniu albo chociaż załagodzić objawy w przyszłości.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3