Dlaczego warto jeść boczniaki? Właściwości zdrowotne boczniaka ostrygowatego, wartość odżywcza i sposoby przyrządzania tych grzybów

Agata Orzełowska
Boczniaki są cenione nie tylko ze względu na walory smakowe, ale również liczne aspekty prozdrowotne. Obecnie grzyby te może uprawiać z łatwością w domu, kupując na przykład tzw. baloty z trocin przerośniętych grzybnią boczniaka.
Boczniaki są cenione nie tylko ze względu na walory smakowe, ale również liczne aspekty prozdrowotne. Obecnie grzyby te może uprawiać z łatwością w domu, kupując na przykład tzw. baloty z trocin przerośniętych grzybnią boczniaka. kellyclampitt/Pixabay.com
Boczniaki to jadalne grzyby uprawne, które mają atrakcyjny smak i liczne właściwości prozdrowotne, a nawet lecznicze. Działają korzystnie przy regularnym spożywaniu, a ponieważ są łatwo dostępne i stosunkowo tanie, a przy tym można przyrządzać je na wiele sposobów, warto włączyć je do codziennej diety.

Jak rosną boczniaki?

Boczniaki to grzyby nadrzewne z rodziny boczniakowatych. Rosną zazwyczaj na drewnie drzew liściastych – szczególnie lubią drewno wierzby, topoli, buka i graba. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą.

Spośród ok. 40 gatunków boczniaka w Polsce w sprzedaży dostępne są najczęściej dwa – jest to bardzo popularny boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus) oraz mniej znany boczniak cytrynowy (Pleurotus citrinopileatus). W uprawach spotkać można również boczniaka królewskiego, zwanego też mikołajkowym.

Boczniaki ostrygowate tworzą skupiska złożone z kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu sztuk, które przypominają kolonie ostryg – stąd też ich nazwa. Mają charakterystyczne owalne kapelusze, połączone bezpośrednio z krótkimi nóżkami, i kolor od kremowego do ciemnoszarego. Owocują późną jesienią, a nawet podczas łagodnych zim i na przedwiośniu.

Boczniaki ostrygowate, które w tym artykule nazywamy po prostu boczniakami, można zbierać w lasach, parkach i w ogrodach, a przede wszystkim kupić w sklepach spożywczych, bo są ich przemysłowa uprawa jest tak często, jak ma to miejsce w przypadku pieczarek (zbliżone są też ich ceny).

Właściwości zdrowotne grzybów. Zastosowanie grzybów w profil...

Boczniaki – wartość odżywcza, kalorie i indeks glikemiczny (IG)

Boczniaki jak grzyby nie należą ani do królestwa roślin, ani zwierząt. Mają specyficzny skład: obfitują w wodę, zapewniając niewiele kalorii, a za to dostarczają specjalny rodzaj błonnika i unikatowe związki antyoksydacyjne.

W porównaniu do innych grzybów, boczniaki zawierają sporo łatwo przyswajalnego białka, dzięki czemu są dobrym wyborem dla wegetarian i wegan. Jest także źródłem niektórych witamin z grupy B i wit. D oraz pewnych soli mineralnych.

Porcja 100 g boczniaków zapewnia: 35 kcal, 3,3 g białka, 0,4 g tłuszczu, 6 g węglowodanów i 2,3 g błonnika, a także:

  • żelazo – 1,33 mg,
  • potas – 420 mg,
  • cynk – 0,77 mg,
  • mangan – 0,13 mg,
  • selen – 2,6 mcg,
  • witamina B2 – 0,35 mg,
  • niacyna – 4,95 mg,
  • witamina B5 – 1,29 mg,
  • foliany – 38 mcg,
  • cholina – 48,7 mg,
  • betaina – 12,1 mg,
  • witamina A – 48 IU,
  • witamina D2+D3 – 29 IU.

Boczniaki są nie tylko niskokaloryczne, ale też mają niski indeks glikemiczny (IG <50), wynoszący około 15. Wykazują ponadto zdolność obniżania poziomu glukozy we krwi, przez co są wskazane dla osób chorujących na cukrzycę i wszystkich tych, które chcą jej uniknąć (a także utrzymać stałą masę ciała).

Przeczytaj również poradniki:

Jakie właściwości prozdrowotne mają boczniaki?

Boczniaki zaliczane są do grzybów prozdrowotnych, a nawet leczniczych, jak ma to miejsce w systemie Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TCM). Ich regularne jedzenie pomaga zmniejszyć zagrożenie rozwojem otyłości, cukrzycy t. 2, nowotworów i chorób sercowo-naczyniowych, a także wzmocnić układ odpornościowy.

Regularne jedzenie boczniaków obniża nie tylko poziom glukozy we krwi, poprawiając metabolizm, ale także cholesterolu LDL i trójglicerydów, dzięki czemu pozwala zmniejszyć ryzyko powstawania zmian miażdżycowych.

Takie działanie ma też m.in. zawarta a boczniakach mewnolina (inaczej monakolina K lub lowastatyna), która pomaga regulować krzepnięcie krwi i poprawia stan oraz funkcjonowanie naczyń krwionośnych.

Cenne właściwości prozdrowotne boczniaków, w tym antyrakowe, wiążą się z obecnością w nich silnych antyoksydantów takich jak pleuran i beta-glukan. Związki te, należące do polisacharydów (czyli błonnika rozpuszczalnego w wodzie) stymulują układ odpornościowy, co pozwala zmniejszyć częstotliwość przeziębień i innych chorób przebiegających ze stanem zapalnym. Boczniaki mają również właściwości antybakteryjne (m.in. pomagają zwalczać infekcje wywołane przez gronkowca złocistego), przeciwgruźlicze i przeciwwirusowe.

Innym ważnym antyoksydantem jest ergotioneina. To kolejny związek przeciwzapalny, wspomagający działanie hamujące rozwój komórek raka piersi, prostaty i jelita grubego, a także białaczki, co stwierdzono w badaniach laboratoryjnych.

Przeciwwskazaniem do spożywania boczniaków może być alergia na pleśnie. Może wtedy dojść do wystąpienie świądu i opuchlizn jam ustnej, twarzy i/lub krtani.

Spożycie nadmiernej ilości boczniaków może wywołać gazy, przelewanie się w brzuchu i biegunkę. Przygotowane z nadmiarem tłuszczu grzyby są też ciężkostrawne. Ponieważ związki z boczniaków mogą wchodzić w interakcje z gabapentyną stosowaną w leczeniu padaczki, nie należy ich ze sobą łączyć. Ostrożność należy zachować szczególnie w przypadku zażywania suplementów diety z boczniakiem, gdzie występuje w skoncentrowanej formie. Należy pamiętać też o tym, że preparat taki może nasilać działanie farmaceutyków przyjmowanych w celu poprawy lipidogramu krwi.

Przeczytaj również:

Jak przyrządzić boczniaki?

Boczniaki to grzyby, które można kupić przez cały rok w prawie każdym większym sklepie spożywczym. Hodowla boczniaka jest relatywnie prosta. Potrzebna jest grzybnia boczniaka i pieniek, który możemy umieścić na balkonie albo w ogródku i korzystać z grzybów z własnego zbioru. Można kupić gotowe zestawy do uprawy boczniaka z grzybnią, które należy trzymać w ciemności i zachować wysoką wilgotność drewna. Należy jednak pamiętać, że na pierwsze grzyby trzeba poczekać około roku.

Boczniaki można przyrządzać na wiele sposobów. Można smażyć je w panierce jak schabowe, piec na grillu po zamarynowaniu jak steki, a także przygotować z nich flaczki. Przyrządza się je podobnie jak flaki mięsne, z tym że zamiast mięsa wykorzystuje się paski grzybów.

Wyśmienita jest ponadto zupa z boczniaków, makaron z dodatkiem ich kawałków, sos z boczniaków. Grzyby te można także dodawać do risotto, zapiekanek i rozmaitych dań jednogarnkowych. Bardzo dobrze smakują też boczniaki marynowane i kiszone.

Przeczytaj również poradnik:

ZOBACZ: Jak uprawia się boczniaki?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3