Miażdżyca – czym jest i jak się objawia? Sprawdź, jakie są czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy

Justyna ŚmigarukZaktualizowano 
Miażdżyca jest konsekwencją niezdrowego stylu życia.
Miażdżyca jest konsekwencją niezdrowego stylu życia. 123rf.com
Miażdżyca stanowi bardzo częstą przyczynę przedwczesnych zgonów zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Najczęstszą jej postacią jest miażdżyca kończyn dolnych, choć blaszki miażdżycowe mogą tworzyć się w dowolnej tętnicy. Jej rozwojowi sprzyja niewłaściwa dieta oraz siedzący tryb życia.

Miażdżyca – na czym polega?

Miażdżyca (arterioskleroza) jest przewlekłą chorobą zwyrodnieniową, dotyczącą tętnic, ze szczególnym wskazaniem na tętnice wieńcowe, mózgowe, aortę, tętnice kończyn. Zmiany dotyczą błon wewnętrznych oraz środkowych tętnic. W wyniku rozwoju miażdżycy światło tętnic zmniejsza się, postępuje niedotlenienie tkanek, rozwija się choroba niedokrwienna serca, wzrasta też ryzyko udaru. Do klinicznych objawów miażdżycy należą choroba wieńcowa, udar mózgu oraz zawał serca. Schorzenia sercowo-naczyniowe są głównym powodem zgonów w krajach wysoko rozwiniętych. Warto więc wiedzieć, jak powstaje miażdżyca tętnic, a co za tym idzie, jak spowolnić jej rozwój.

Bezpośrednią przyczyną powstawania miażdżycy są tworzące się w tętnicach blaszki miażdżycowe. Główną rolę w tym procesie odgrywa cholesterol i jego estry. Cholesterol jest prekursorem ważnych dla funkcjonowania organizmu substancji, w tym hormonów steroidowych, kortykosteroidów czy witaminy D3 i jej metabolitów. Najnowsze badania wykazują, że zwiększone spożycie jaj i innych produktów stanowiących źródła cholesterolu zwiększa istotnie ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Zobacz też:

Bardzo ważną rolę w etiologii miażdżycy odgrywa także podniesione ciśnienie krwi (nadciśnienie tętnicze). Gdy krew krąży szybciej, małe naczynka krwionośne muszą stale wzmacniać i usztywniać swoje ściany, by wytrzymać jej napór - a to z kolei zwrotnie prowadzi do zwiększenia ciśnienia krwi. Stały, mocny napór krwi powoduje też mikrouszkodzenia w ścianach tętnic, co uruchamia reakcje zapalne. W miejscach uszkodzeń gromadzą się komórki układu odpornościowego oraz pełne tłuszczu komórki piankowate. W reakcji stresowej, będącej jednym z głównych motorów rozwoju miażdżycy, krew staje się bardziej lepka, a do miejsc uszkodzeń tętnic przywiera coraz więcej różnorakich komórek (sklejone płytki krwi, glukoza, tłuszcze). Tak powstają blaszki miażdżycowe. Im więcej ich jest, tym węższe światło tętnicy.

Zagrożenie stanowią też te blaszki miażdżycowe, które pod wpływem szybko płynącej krwi odrywają się od ścian tętnic i wędrują w układzie krwionośnym. Istnieje ryzyko zatkania nimi małego naczynia krwionośnego i udaru niedokrwiennego.

Ile osób choruje na miażdżycę?

Proces powstawania blaszek miażdżycowych zaczyna się u dzieci, a po 15. roku życia drobne zmiany miażdżycowe można już wykryć u każdego. W Polsce na chorobę niedokrwienną serca spowodowaną miażdżycą choruje około miliona osób, a w Europie miażdżyca odpowiada za 40 proc. zgonów przed 75. rokiem życia. Szczególnie zagrożeni są mężczyźni - to właśnie miażdżyca tętnic jest pierwszym i najbardziej znaczącym powodem ich nadumieralności (żyją średnio o 9 lat krócej niż kobiety).

Miażdżyca nóg występuje u około 5 proc. osób obojga płci powyżej 50. roku życia. W Polsce corocznie 40 000 osób zgłasza się do lekarza, a diagnostyka wykazuje, że powodem dolegliwości jest miażdżyca kończyn dolnych. Od 10 do 15 proc. chorych cierpi także na miażdżycę naczyń krwionośnych mózgu.

Zobacz też:

Przyczyny miażdżycy

Wśród czynników ryzyka oraz przyczyn miażdżycy znajdują się takie, nad którymi można uzyskać częściową kontrolę oraz takie, które pozostają poza kontrolą.

Do czynników ryzyka, których nie można kontrolować, zalicza się:

  • Płeć (męska).
  • Genetyczne obciążenie ryzykiem.
  • Wiek (powyżej 50. roku życia).
  • Dietę (bogata w tłuszcze i cholesterol sprawia, że miażdżyca tętnic rozwija się szybciej, ryzykowne są także nasycone i nienasycone utwardzone tłuszcze).
  • Tryb życia (siedzący i pozbawiony aktywności fizycznej sprzyja rozwojowi choroby - szczególnie miażdżyca kończyn dolnych).
  • Wagę ciała (u osób z nadwagą i otyłych ryzyko arteriosklerozy jest większe).
  • Palenie tytoniu.
  • Picie alkoholu.
  • Do ważnych czynników rozwoju miażdżycy należą nieleczone lub niewłaściwie leczone choroby - cukrzyca oraz nadciśnienie tętnicze.

Objawy miażdżycy

Do klinicznych objawów miażdżycy należą groźne choroby, odpowiadające za wysoki odsetek zgonów - choroba wieńcowa, zawał serca, udar mózgu. Z powodu stałego niedotlenienia mięśnia sercowego rozwija się także dusznica bolesna (dławica piersiowa). Najczęstszą formą choroby jest miażdżyca nóg, która charakteryzuje się złymi rokowaniami - u 20-25 proc. chorych w ciągu 5 lat od rozpoznania dochodzi do udaru mózgu lub zawału mięśnia sercowego. Objawy różnią się w zależności od lokalizacji choroby. Miażdżyca aorty daje nieco inne objawy niż miażdżyca tętnic szyjnych czy nóg.

Miażdżyca kończyn dolnych:

  • Bóle i skurcze łydek.
  • Ból po przejściu niedługiego odcinka, który zmusza do zatrzymania się i ustępuje po chwilowym odpoczynku.
  • Bladość i obniżona ciepłota skóry.
  • Bóle ud oraz stóp.
  • Owrzodzenia.

Miażdżyca tętnic szyjnych:

  • Zawroty głowy.
  • Poczucie dezorientacji.

Miażdżyca mózgu:

  • Niedowłady kończyn.
  • Zaburzenia czucia.
  • Zaburzenia widzenia.
  • Zachwiania równowagi.

Miażdżyca aorty brzusznej:

  • Nawracające bóle brzucha, zwłaszcza po posiłku.
  • Stałe niedotlenienie serca powoduje też uczucie bolesnego ucisku w klatce piersiowej i problemów ze złapaniem tchu, nawet bez nadmiernego wysiłku fizycznego.

Zagrożenia związane z miażdżycą

Do najgroźniejszych zagrożeń związanych z rozwojem miażdżycy należy udar niedokrwienny mózgu (miażdżyca naczyń krwionośnych w mózgu lub przemieszczenie się blaszki miażdżycowej i zatkanie tętnicy doprowadzającej krew do mózgu) oraz zawał mięśnia sercowego w wyniku przewlekłego niedotlenienia. Miażdżyca nóg w zaawansowanym stadium (krytyczne niedokrwienie kończyny) w 25 proc. przypadków kończy się amputacją kończyny. W pierwszej kolejności wykonuje się amputację z pozostawieniem stawu kolanowego, by ułatwić choremu poruszanie się. Niestety, długo nieleczona i postępująca miażdżyca często sprawia, że konieczna jest amputacja udowa.

Jak objawia się udar mózgu?

Miażdżyca – leczenie

Leczenie miażdżycy zależy w dużej mierze od stopnia jej zaawansowania. Po stwierdzeniu pierwszych objawów miażdżycy lekarz zleca wykonanie badań diagnostycznych, w celu pomiaru ciśnienia krwi w tętnicach i prędkości przepływu naczyniowego (badanie krwi obwodowej, USG).

Leczenie miażdżycy we wczesnym stadium
W dużym stopniu można opanować tempo rozwoju choroby za pomocą odpowiedniej diety, regularnej aktywności fizycznej oraz leków. Gdy rozwija się miażdżyca, dieta musi zmienić się pod kątem zawartości cholesterolu oraz węglowodanów. Głównym składnikiem do wyłączenia z jadłospisu są jaja. Regularny ruch w zakresie możliwości pacjenta także pozwala spowolnić rozwój zmian patologicznych i utrzymać zdrowie. Stosuje się także z polecenia lekarza leki przeciwpłytkowe i obniżające stężenie cholesterolu we krwi oraz przeciwzapalne i wpływające na ukrwienie.

Bomby cholesterolowe – 13 produktów o najwyższej zawartości ...

Zabiegi chirurgiczne w zaawansowanej miażdżycy

Zaawansowana miażdżyca (zwłaszcza miażdżyca kończyn dolnych) wymaga przeprowadzenia zabiegów poprawiających drożność tętnic. Bardzo często są to zabiegi ratujące życie chorego. Istnieje wiele mniej lub bardziej inwazyjnych metod leczenia miażdżycy operacyjnie.

Wszczepienie by-passów
To specjalne pomosty, stworzone ze sztucznych materiałów lub z żyły chorego, które tworzą nową drogę dla krwi, z pominięciem zwężonego lub niedrożnego odcinka tętnicy. To skuteczna metoda leczenia choroby niedokrwiennej serca i zmniejszania ryzyka zawału mięśnia sercowego.

Angioplastyka
Zabieg przezskórny, najczęściej związany z wprowadzeniem do tętnicy stentu (elastycznej, cienkiej sprężynki utrzymującej tętnicę we właściwym kształcie). Przeprowadza się go na tętnicach kończyn, wieńcowych, szyjnych, narządów wewnętrznych. Dzięki temu aorta miażdżycowa lub tętnica objęta zmianami zostaje trwale poszerzona.

Aterektomia
Umożliwia fizyczne usunięcie złogów miażdżycowych zalegających w tętnicy. Przeprowadzana głównie na tętnicach kończyn dolnych. Pozwala zmniejszyć objawy niedokrwienia.

Podstawowe badania profilaktyczne, które mogą uratować Ci życie!

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3