Ryż – kalorie, właściwości i korzyści zdrowotne. Ryż do sushi, ryż brązowy, biały i inne rodzaje tego produktu. Jak ugotować ryż?

Martyna Jaros, Jakub Stężycki
Ryż stanowi uniwersalny produkt zbożowy. Ze względów zdrowotnych, lepszym wyborem są nieoczyszczone ziarna, gdyż są zasobne w związki mineralne jak cynk, magnez, żelazo oraz potas i witamin z grupy B. 123rf
Ryż jest produktem, który można na wiele różnych sposobów wykorzystać w kuchni. Sałatki z ryżem, kurczak z ryżem i w wersji słodkiej ryż na mleku, to jedne z najpopularniejszy zastosowań dla tego produktu spożywczego. W krajach azjatyckich ryż stanowi podstawę wyżywienia, najpopularniejszy jest tam ryż do sushi i jaśminowy. Ryż to przede wszystkim źródło węglowodanów, oraz w zależności od rodzaju, również błonnika pokarmowego, cynku, magnezu i witamin z grupy B. Poznaj bliżej dostępne rodzaje ryżu oraz jeśli nie wiesz, jak ugotować ryż, po lekturze artykułu nie będzie to dla Ciebie kłopotliwe.

Ryż nie jedno ma imie. Jakie są rodzaje ryżu?

Historia ryżu sięga blisko 3 tysięcy lat. Już wtedy mieszkańcy krajów azjatyckich dostrzegli zalety uprawiania ryżu na swoich wilgotnych terenach. W ciągu tych kilkunastu stuleci, zboże to zyskało miano jednej z najpopularniejszych roślin uprawianych na całej Ziemi. Obecnie można je spotkać w kuchniach na całym świecie w różnych formach i rodzajach – jest ich blisko 800. Które z nich są najpopularniejsze?

Ryż można klasyfikować biorąc pod uwagę, różnorodne cechy tego produktu. Ze względu na długość ziaren wyróżniamy:

  • ryż krótkoziarnisty, np. ryż perłowy, ryż do sushi,
  • ryż średnioziarnisty, np. carnaroli, ryż brązowy,
  • ryż długoziarnisty, np. jaśminowy, parboliczny,

Ryże można również podzielić ze względu na stopień ich przetworzenia przez producenta. Oczywiście, z punktu widzenia zdrowia, najkorzystniej wybierać odmiany ryżu, które są minimalnie przetworzone, czyli nieoczyszczone z łuski, która jest zasoba w błonnik i związki mineralne. Pod tym względem można wyróżnić:

  • ryż oczyszczony – bez plew i zarodka, - ryż biały, parboliczny, jaśminowy, basmati,
  • ryż nieoczyszczony – zawiera wszystkie lub prawie wszystkie elementy ziarna – np. ryż brązowy, czerwony, czarny, dziki,

Cynk w jedzeniu – na płodność, piękne włosy i odporność

Najpopularniejsze rodzaje ryżu, które można spotkać w kuchni:

  1. Ryż parboiled to rodzaj długoziarnistego ryżu białego. Został on poddany krótkotrwałemu działaniu pary wodnej, dzięki czemu zachowuje on swoje właściwości. Obróbka termiczna sprawia, że bardzo szybko się gotuje, a do tego nie jest kleisty, dzięki czemu idealnie sprawdza się w sałatkach. Charakteryzuje się słonym posmakiem.
  2. Ryż jaśminowy pochodzi z Tajlandii. Jego nazwa pochodzi od wyjątkowej białej barwy, kwiatowego zapachu oraz lekko słodkiego smaku. Jego ziarna są długie, a sam ryż nie skleja się w czasie gotowania. Popularny w daniach z mięsem, rybami oraz w sałatkach, ale sprawdzi się również w deserach.
  3. Ryż basmati to długoziarnisty ryż, który pochodzi z Himalajów. Charakteryzuje się niezwykłym aromatem, który wyróżnia go spośród innych rodzajów ryżu. Po przygotowaniu, ziarna są sypkie i bardzo puszyste, dzięki czemu doskonale prezentują się na talerzu. Mają śnieżnobiały kolor i idealnie pasują do dań z rybami oraz drobiem.
  4. Arborio, carnaroli i vialone nano są włoskimi odmianami ryżu. Doskonale sprawdzają się do śródziemnomorskiego dania, jakim jest risotto. Ziarna tych odmian są okrągłe i lekko pulchne. Po ugotowaniu ryż staje się bardzo kleisty, przez co jego przygotowywania nie należy do prostych zadań. Warto jednak się natrudzić, ponieważ odmiany te cechują się dużą zawartością białka oraz węglowodanów. W smaku są lekko słodkawe i idealnie komponują się z owocami morza, warzywami i winem.
  5. Ryż do sushi – kleisty to klasyczny ryż japoński, który ma wiele odmian łączących wiele cech – wszystkie ziarna są krótkoziarniste, a po ugotowaniu kleją się i mają słodkawy posmak. Tego rodzaju ryż idealnie nadaje się do słodkich potraw, ale przede wszystkim jest podstawowym składnikiem sushi.
  6. Ryż dziki to ziarno roślinny, która nosi nazwę owies wodny. Ta odmiana ryżu bogata jest w składniki mineralne i witaminy. Jego długie i czarne nasiona w smaku przypominają nasiona innych zbóż z orzechowym aromatem. Znakomicie współgrają z mięsem oraz rybami, ale znajdą wspólny język również z owocami morza, drobiem i warzywami.
  7. Czerwony ryż - to mniej znana w polskiej kuchni odmiana ryżu. Charakteryzuje się nasionami o ciemnoczerwonym zabarwieniu. Pochodzi głównie z obszarów południowej Afryki i Madagaskaru. Doskonałe źródło witaminy E, błonnika pokarmowego i antyoksydantów, dzięki czemu częste spożywanie czerwonego ryżu pomaga obniżyć stres oksydacyjny. Czerwony ryż zawiera substancję obniżającą poziom złego cholesterolu LDL o nazwie monakolina K.
  8. Czarny ryż – kiedyś znany był również pod nazwą ryż zakazany, ponieważ w czasach starożytnych Chin, tylko cesarz mógł go spożywać. Do dzisiaj ta odmiana jest znacznie droższa od ryżu białego, dlatego jej stosowanie w Polsce niej jest tak rozpowszechnione, mimo że pełen jest wartości odżywczych, błonnika pokarmowego i aminokwasów.

Przeczytaj o innych produktach zbożowych:

Czy ryż jest kaloryczny? Ile kalorii dostarcza ryż?

Ryż jest podstawowym składnikiem diety wielu sportowców i osób amatorsko uprawiających sport. Wiele z nich jest żywo zainteresowanych, ile kalorii ma ryż. Wartości te znacznie różnią się, jeśli spojrzymy na tabele produktu nieugotowanego i ugotowanego.

Zwykły ryż biały nieugotowany w 100 gramach dostarcza ok. 350 kcal, natomiast 100 gramowa porcja ugotowanego 130 kilokalorii. Podobnie w przypadku nieugotowanego ryżu brązowego, który suchy zapewnia 354 kcal, natomiast po obróbce kulinarnej porcja 100 gramowa zapewnia 112 kcal. Różnice kaloryczności zapewnia proces gotowania. W jego trakcie suche ziarna pęcznieją, chłoną wodę i zwiększają objętość. Ponieważ woda jest bezkaloryczna, ugotowany ryż dostarcza mniej kilokalorii w porównaniu do takiej samej porcji ryżu suchego. Warto dodać, że 100 g ryżu po ugotowaniu waży ok. 300 gramów, oznacza to, że 1/3 tej procji, czyli 100 g ryżu ugotowanego odpowiada 30 gramom suchego produktu.

Gotowany ryż to świetna baza do dań na słodko i słono.
Gotowany ryż to świetna baza do dań na słodko i słono. 123rf

Czy ryż jest zdrowy?

Ryż to doskonałe źródło węglowodanów złożonych, które są swoistym paliwem napędowym dla komórek organizmu człowieka. Jako produkt zbożowy nie dostarcza on tłuszczu. Wartości odżywcze w nim zawarte sprawiają, że ryż doskonale sprawdza się w diecie sportowców, którzy muszą dostarczać do organizmu znaczne ilości energetycznego paliwa.

Ryż pełnoziarnisty, czyli brązowy, czarny, czerwony i dziki to doskonałe źródło błonnika pokarmowego. Ze względu na wysoki stopień oczyszczenia, któremu jest poddawany ryż biały (basmati, jaśminowy, długoziarnisty, ryż do sushi) ma on dużo niższą jego zawartość. Błonnik zwiększa uczucie sytości po spożytym posiłku, czyli zmniejsza uczucie głodu. Dodatkowo dobrze wpływa na procesy trawienne i skutecznie reguluje rytm wypróżniania się poprawiając perystaltykę jelit. Ryż brązowy, czerwony i dziki polecany jest osobom dorosłym i dzieciom z zaparciami.

Regularne spożywanie ryżu pozwala dostarczyć sporą dawkę składników mineralnych i witamin. Ryż brązowy po ugotowaniu dostarcza w 100 g po 43 mg magnezu i potasu oraz 0,5 mg żelaza. Ryż biały dostarcza w takiej samej porcji już tylko 12 mg magnezu, 35 mg potasu oraz 0,2 mg żelaza. Dziki ryż dostarcza najwięcej białka (niestety niepełnowartościowego) spośród wszystkich rodzajów tego produktu, bo aż 15 g w 100 g. Każdy inny rodzaj ryżu dostarcza ok. 7,5 g tego makroskładnika. W ryżu jest zawarta witamina B6 niezbędna do właściwego funkcjonowania układu nerwowego, mięśni, mózgu oraz metabolizmu energii, czyli węglowodanów i tłuszczu. Ryż to również źródło witaminy E mającej właściwości antyoksydacyjne – najwięcej znajdziemy jej w ryżu czerwonym.

Bez względu na odmianę, ryż jest produktem bezglutenowym. Może być więc spożywany przez osoby, które mają nietolerancją glutenu, alergię na gluten lub celiakię. Także mąka ryżowa, makaron ryżowy i wegański napój ryżowy także są produktami naturalnie nie zawierającymi glutenu. Jego obecność może wynikać z procesów produkcyjnych.

Z ziaren ryżu produkowany jest makaron ryżowy jasny lub ciemny. Niestety ma wysoki indeks glikemiczny i nie jest zalecany dla osób z zaburzeniami funkcjonowania
Z ziaren ryżu produkowany jest makaron ryżowy jasny lub ciemny. Niestety ma wysoki indeks glikemiczny i nie jest zalecany dla osób z zaburzeniami funkcjonowania gospodarki węglowodanowej. 123rf

Czy warto jeść biały ryż?

Najchętniej i zarazem najczęściej spożywanym rodzajem ryżu jest jego biała odmiana. Ryż biały jest bardzo prosty w przygotowaniu, a jednocześnie idealnie pasuje do wielu dań. Doskonale komponuje się z drobiem, wołowiną, wieprzowiną, warzywami, a nawet słodkimi sosami. Czy jednak warto go jeść w dużych ilościach, czy lepiej zdecydować się na inne odmiany?

Jeśli spojrzymy tylko na wartości odżywcze, to biały ryż dostarcza najmniej witamin i składników mineralnych, a także błonnika w porównaniu do innych odmian.

Biały ryż ma wysoki indeks glikemiczny (IG 70). Dla porównania wysoko błonnikowe ryże brązowy i czerwony mają średni indeks glikemiczny(IG 55), natomiast ryż dziki niski (IG 35). Biały ryż nie jest polecany osobom z cukrzycą typ 1 i 2, insulinoopornością, hipoglikemią reaktywną i hiperinsulinemią oraz zespołem metabolicznym, ponieważ po jego spożyciu, poziom cukru we krwi szybko się podnosi, ale również szybko opada. Często spożywanie posiłków z produktów o wysokim indeksie glikemicznym może także doprowadzić do wymienionych schorzeń.

Czytaj także

Mała zawartość błonnika ma też drugą stronę medalu. Posiłki z białym ryżem są lekkostrawne. Zaleca się więc ich spożywanie osobom z problemami trawiennymi (zgaga, refluks, wrzody żołądka i dwunastnicy, stany zapalne jelit) i w niektórych przypadkach osobom starszym, które mają problemy z gryzieniem. Biały ryż sprawdzi się w posiłkach spożywanych po intensywnym wysiłku fizycznym, ponieważ szybko uzupełniają one glikogen (węglowodany zapasowe zgromadzone w mięśniach i wątrobie). Ryż biały wskazany jest także podczas biegunek.

Przeciwwskazania do spożycia ryżu

Ryż jest produktem wskazanym do spożycia w ramach zdrowej, pełnowartościowej diety gdyż dostarcza węglowodanów złożonych. Odmiany ryżu o wysokiej zawartości błonnika nie powinny być jednak spożywane przez osoby, które mają problemy z przewodem pokarmowym takimi jak:

  • zgaga, refluks,
  • ból żołądka,
  • wrzody żołądka i dwunastnicy,
  • nadżerki żołądka lub dwunastnicy,
  • zapalenie jelit,
  • choroba Leśniowskiego-Crohna w stanie zaostrzenia,
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego w stanie zaostrzenia,
  • wymioty,
  • biegunka.

Jak ugotować ryż?

Na półkach sklepowych można znaleźć ryż sprzedawany w torebkach foliowych oraz ryż sypki. Ryż pakowany w jednoporcjowe woreczki wystarczy umieścić we wrzątku i gotować przez tyle minut, ile wskazuje producent. Niestety opakowania te zawierają szkodliwy dla zdrowia bisfenol A, stąd lepiej wybierać ryż w większych paczkach do własnoręcznego odmierzania.

Ryż w zależności od odmiany i zawartości błonnika chłonie różną ilość wody. Rodzaj produktu determinuje minimalną ilość wody, jaką należy umieścić w garnku i zagrzać doprowadzając do wrzątku. Przedstawiamy, jak ugotować ryż w zależności od odmiany:

  • Ryż długoziarnisty – na 1 szklankę suchego ryżu przypadają 2 szklanki wody. Ryż gotuje się ok. 15-18 minut.
  • Ryż parboliczny – na 1 szklankę suchego ryżu przypadaja 1 i ½ do 2 szklanek wody. Ryż gotuje się ok 12-15 minut.
  • Ryż krótkoziarnisty – na 1 szklankę suchego ryżu przypada 1 i ½ szklanki wody. Ryż gotuje się 12-15 minut. Po ugotowaniu odczekujemy kilka minut i dopiero wówczas można podać do spożycia.
  • Ryż brązowy – na 1 szklankę suchego ryżu przypada przypadają 2 i pół szklanki wody. Ryż gotuje się 40-45 minut, by następnie spędzić kilka minut pod przykryciem.
  • Ryż dziki – na 1 szklankę suchego ryżu przypadają ok 3-4 szklanki wody. Ryż gotuje się 30-45 minut, a następnie należy zostawić go na kilka minut pod przykryciem.

Zobacz, jak NIE JEŚĆ sushi!

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3