reklama

Zaparcia u dzieci – jak rozpoznać zatwardzenie? Co stosować na zaparcia u niemowlaka i starszego dziecka

Artur BiałekZaktualizowano 
Maluchy karmione piersią rzadko mają zatwardzenia. To dlatego, że mleko matki jest dobrze zbilansowane pod względem zawartości tłuszczu i białka. Natomiast w przypadku dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym, zdarza się, że jeden ze składników mleka przyczynia się do wystąpienia zaparć u niemowlaka. Wtedy należy skonsultować się z lekarzem, by zmienić mlekona inne.
Maluchy karmione piersią rzadko mają zatwardzenia. To dlatego, że mleko matki jest dobrze zbilansowane pod względem zawartości tłuszczu i białka. Natomiast w przypadku dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym, zdarza się, że jeden ze składników mleka przyczynia się do wystąpienia zaparć u niemowlaka. Wtedy należy skonsultować się z lekarzem, by zmienić mlekona inne. 123RF
Zaparcia u dzieci to dość częsty problem, który wywołuje szereg nieprzyjemnych objawów. Nie należy zatem dziwić się, że wzbudza niepokój u rodziców. Warto jednak wiedzieć, że nie każdy problem z wypróżnianiem świadczy o zaparciu. Dowiedz się, jak radzić sobie z zaparciem u niemowlaka i starszego dziecka oraz jak uporać się z zatwardzeniem domowymi sposobami.

Zaparcia u dzieci (potocznie nazywane obstrukcją lub zatwardzeniem) oznaczają stan, w którym maluch wypróżnia się rzadziej niż 2 razy w tygodniu i/lub podczas którego przy oddawaniu stolca towarzyszy znaczny wysiłek. W większości przypadków problem wywołany jest uwarunkowaniami czynnościowymi. Rzadziej zdarza się, że zaparcie u dziecka wynika ze stanu chorobowego. W takim przypadku, dolegliwość może być efektem choroby Hirschsprunga, schorzeń układu nerwowego, układu mięśniowego, niedoczynności tarczycy czy alergii pokarmowej.

Przewlekłe zaparcia stolca dotyczą najczęściej dzieci w wieku od 2 do 4 lat, kiedy to przypada okres nauki kontroli wypróżnień. Dolegliwość ta nieznacznie częściej dotyczy chłopców niż dziewczynek.

Zaparcie u dziecka przed ukończeniem 4 roku życia może być efektem niechęci do korzystania z nocnika. Dzieci w tym wieku mogą czuć jeszcze potrzebę korzystania z pieluchy, więc nie należy ich skłaniać do siadania na nocniku. Jeżeli w takiej sytuacji malec nie może się wypróżnić, ale robi kupę chwilę później, gdy jest już ubrany, należy uzbroić się w cierpliwość. Maluch zacznie sygnalizować swoje potrzeby fizjologiczne dopiero przed drugimi urodzinami. Dalsze nakłanianie dziecka do korzystania z nocnika może skutkować sytuacją, w której dojdzie do mocnego, podświadomego ściśnięcia zwieracza. A to doprowadzi do obstrukcji.

Zobacz również:

Zaparcia u dzieci – jakie są objawy obstrukcji?

Zaparcia u dzieci objawiają się rzadkim wypróżnianiem, rzadszym niż 2 razy w tygodniu. Stolec jest twardy, suchy i obfity, często przybiera postać "bobków" lub "wałków". W stolcu mogą pojawić się pasemka krwi i/lub ślady śluzu. Defekacji najczęściej towarzyszy ból. Często zdarza się, że malec brudzi bieliznę.

Dość powszechnym symptomem zaparcia jest tzw. postawa retencyjna, która pojawia się wraz z uczuciem parcia. Objawia się to zastyganiem dziecka w jednej pozycji, ściskaniem pośladków i krzyżowaniem nóg. Objawy znikają razem z uczuciem parcia. Wówczas dziecko wraca do swojej normalnej aktywności. 

Jeżeli dziecko brudzi bieliznę, najprawdopodobniej oznacza to, że świadomie powstrzymuje oddanie stolca. Dochodzi wówczas do nagromadzenia mas kałowych w bańce odbytnicy. Taka reakcja może wiązać się z bolesnymi wypróżnieniami. Jeżeli w przeszłości defekacji towarzyszyło uczucie silnego bólu, w mózgu dziecka mogło wytworzyć się coś w rodzaju blokady - malec kojarzy uczucie parcia z przykrym doświadczeniem i stara się powstrzymać wypróżnienie. U nieco starszych dzieci, które nauczyły się już korzystania z nocnika, może być manifestacją chęci dalszego noszenia pieluszki.  

Problemy z wypróżnieniem pojawiają się w przebiegu choroby Hirschsprunga. Dolegliwość ta ma charakter wrodzony i jest związana z brakiem nerwów przywspółczulnych w końcowym odcinku jelita grubego. W takim przypadku występuje szereg objawów towarzyszących. Najczęstsze z nich to:

  • rozdęcie brzucha,
  • zanik łaknienia,
  • wymioty,
  • opóźnione oddawanie smółki,
  • zaparcia występujące naprzemiennie z biegunkami.

Zaparcia u dzieci – rozpoznanie problemu

Zaparcia u dzieci przeważnie diagnozowane są na podstawie wywiadu lekarskiego i badania fizykalnego. Tylko w niektórych przypadkach pojawia się konieczność wykonania badań diagnostycznych. W takim przypadku zlecana jest manometria anorektalna (inaczej manometria odbytowo-odbytnicza). Badanie polega na rejestrowaniu ciśnień w okolicy zwieraczy i w bańce odbytnicy oraz na rejestracji jej podatności i odruchu zwiotczenia zwieracza wewnętrznego. W tym celu, do bańki odbytnicy wprowadzany jest balon, który następnie zostaje wypełniony.

Kolejne badanie, pomocne w rozpoznaniu zatwardzenia u dziecka, to czas pasażu znaczników z oceną zalegania i rozmieszczenia w jelicie grubym. Przez 6 dni, dziecko połyka 20 znaczników (każdego dnia). Po tym czasie wykonywane jest badanie RTG, pozwalające na dokonanie oceny rozmieszczenia znaczników. W niektórych przypadkach, liczba znaczników zostaje ograniczona lub skracany jest czas ich połykania. 

W przypadku podejrzenia choroby Hirschsprunga, wykonywany jest wlew kontrastowy jelita grubego. Celem potwierdzenia diagnozy pobierany jest bioptat z końcowego fragmentu jelita grubego, który następnie poddawany jest badaniu histopatologicznemu.

Zaparcia u dzieci – leczenie

Zaparcia u dzieci najczęściej podlegają leczeniu farmakologicznemu. Zalegające w odbytnicy masy kałowe usuwa się za pomocą parafiny lub makrogolu. Stosowane są też wlewki doodbytnicze (nazywane lewatywami), najczęściej zawierające mieszankę fosforanową. 

Uwaga! Parafina nie służy do leczenia zaparcia u niemowlaka. W takim przypadku najczęściej stosowana jest wlewka doodbytnicza, sporządzona z fizjologicznego roztworu chlorku sodu, zawierającego dodatek laktulozy. 

Aby zapobiegać zaleganiu stolca, starszym dzieciom podaje się siarczan magnezu, w dawce nieprzekraczającej 15 g na dobę. W przypadku niemowlaków, ten sam efekt jest uzyskiwany dzięki laktulozie, podawanej w maksymalnej dawce wynoszącej 3 ml na każdy kg masy ciała. Pomocne są też preparaty zawierające błonnik. Natomiast leki przeczyszczające takie jak bisakodyl i sennozydy powinny być traktowane wyłącznie jako pomoc doraźna

Przeczytaj również:

Leczenie zabiegowe zaparć u dzieci ma zastosowanie jedynie w najcięższych przypadkach, w których farmakoterapia nie przynosi oczekiwanego rezultatu. Wykonywany jest zabieg założenia przetoki Malone'a. Polega to na połączeniu wyrostka robaczkowego z powłokami brzucha. Przetoka zawiera otwór, który umożliwia wykonanie płukania jelita grubego. W niektórych przypadkach, konieczne jest usunięcie części okrężnicy. 

Oczekiwane efekty może przynieść też elektrostymulacja. Jeżeli przezskórne pobudzanie jelita grubego nie zdaje egzaminu, lekarz może zadecydować o chirurgicznym wszczepieniu stymulatorów nerwów krzyżowych.

Zaparcia u dzieci – domowe sposoby

Zaparcia u dzieci, o ile wynikają z uwarunkowań czynnościowych, a problemom z wypróżnianiem nie towarzyszą żadne niepokojące objawy, można leczyć domowymi sposobami. W tym celu dziecku codziennie należy podawać szklankę soku owocowego lub jarzynowego. W diecie malca nie powinno zabraknąć surowych owoców i warzyw. Tymczasem z jadłospisu należy wykreślić produkty nasilające zaparcia. Należą do nich: banany, pieczone jabłka oraz gotowana marchewka.

W przypadku niemowląt karmionych piersią, pomocna może być szklanka ciepłej wody. Dobre rezultaty przynoszą też ciepłe okłady na brzuch. Ważne jest, aby o prawidłową dietę zadbała karmiąca mama. Wyeliminować należy sztuczne dodatki i barwniki, substancje konserwujące i oczywiście alkohol – wszystko to szkodzi dziecku. 
Jeżeli zatwardzenie wystąpiło u dziecka karmionego sztucznym mlekiem, problem może rozwiązać zmiana pokarmu. Jeżeli malec zaczyna już przyjmować inne pokarmy, to gęste kleiki i gotowane jabłko warto zastąpić rozcieńczonymi sokami.

Tych dodatków w żywności należy unikać.

Szkodliwe dodatki w żywności. 8 związków, których lepiej uni...

Prof. Jacek Jassem: Czy amigdaliną można wyleczyć raka?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 2

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

M
Mama Oliwki

Zaparcie u dzieci to olbrzymi problem, podawałam córce preparat do picia jak również czopki. Według mnie czopki są bezpieczniejsze, nie przeczyszczają, nie wchłaniają się, ani nie wywołują skutków ubocznych, a 10-15 minut po podaniu maluch się wypróżnia.

M
Magda

Ja kilka razy podałam dziecku czopki Eva/qu Bambini. Szybko pozbyliśmy sie zaparcia i do tego w bezpieczny sposób, bo te czopki są całkowicie bezpieczne dla zdrowia.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3