Jeżyny pomogą przy anemii i bolesnych miesiączkach. Właściwości zdrowotne owoców i ich przetworów. Na co nalewka z jeżyn, napar i sok?

Marta Siesicka-Osiak
Marta Siesicka-Osiak
Coraz popularniejsze stają się odmiany jeżyn bezkolcowych, np. Arapaho, Polar czy Gaj, które można uprawiać w przydomowym ogródku.
Coraz popularniejsze stają się odmiany jeżyn bezkolcowych, np. Arapaho, Polar czy Gaj, które można uprawiać w przydomowym ogródku. adonyig/Pixabay
Jeżyna, nazywana także ożyną lub ostrężyną, to bliska krewna maliny. W Polsce rośnie aż 100 gatunków tej rośliny. Dlaczego warto uprawiać ją w swoim ogródku i włączyć do codziennego jadłospisu? Nie tylko ze względu na walory smakowe, ale również dlatego, że może być pomocna przy leczeniu szeregu dolegliwości zdrowotnych. Herbatki i napary z różnych części jeżyny mogą pomóc m.in. przy bolesnych miesiączkach, problemach żołądkowych i stanach zapalnych jamy ustnej. Stosowane zewnętrznie, wspierają gojenie się ran. Sprawdź, na co jeszcze mogą pomóc owoce, liście i korzenie jeżyny.

Spis treści

Jeżyna w przydomowym ogrodzie – jak ją uprawiać?

Uważa się, że jeżyna (Rubus fruticosus L.) pochodzi z Armenii, obecnie spotkać ją można w całej Europie, Azji, Oceanii oraz Ameryce Północnej i Południowej. W Polsce uprawia się aż 100 gatunków tej rośliny. Jak podaje Łukasz Łuczaj największa różnorodność gatunków jeżyn występuje na zachodzie Polski, na Śląsku i Pogórzu Karpackim. W miejscach tych znaleźć można kilkanaście gatunków w jednej miejscowości, natomiast na północnym wschodzie Polski jeżyny są rzadkie i występując tam tylko dwa gatunki: jeżyna popielica i jeżyna wzniesiona.

Jej uprawa nie jest skomplikowana, rośnie w większości gleb, w tym w wilgotnych i znosi częściowe zacienie, choć najlepiej owocuje na stanowisku słonecznym. Większość odmian uprawnych ma zniesiony pokrój, dlatego powinno się sadzić je przy płocie lub innej podporze.

Latem krzewy należy podlewać, w szczególności w czasie zawiązywania się i dojrzewania owoców, a także po ich zebraniu. Jeżyna, w zależności od odmiany, owocuje od sierpnia do jesiennych przymrozków. Pędy usuwamy po zbiorze zostawiając 6-9 młodych i najsilniejszych, a zimą przycinamy przy ziemi wszystkie pędy.

Owoce mogą być spożywane świeże lub przetwarzane, jako baza dżemów, deserów, lodów czy galaretek oraz napojów takich jak nalewki, wina i herbatki. Pigment z owoców bywa stosowany jako naturalny barwnik w wypiekach, galaretkach, gumach do żucia i napojach.

Co zawierają jeżyny? Poznaj jej właściwości odżywcze, indeks i ładunek glikemiczny

W jeżynach znajdziemy m.in. garbniki, kwas galusowy, willozynę i żelazo (0,62 mg); owoce zawierają duże ilości witaminy C (21 mg), niacynę (kwas nikotynowy), pektyny, cukry i antocyjany, a także albuminę jagodową, kwas cytrynowy, kwas jabłkowy i pektyny.

Porcja 100 g jeżyn dostarcza niewiele, bo zaledwie 43 kcal i zawiera:

  • węglowodany – 9,61 gr,
  • tłuszcz całkowity – 0,49 gr,
  • białko – 1,39 gr,
  • błonnik – 5,3 gr.

Spożycie stugramowej porcji jeżyn pokrywa aż 35 proc. dziennego za potrzebowania na kwas askorbinowy oraz:

  • 18 proc. miedzi (165 μg),
  • 16,5 proc witaminy K (19,8 μg),
  • 8 proc. witaminy E (1,17 mg),
  • 8 proc. żelaza (0,62 mg),
  • 7 proc. witaminy A (214 j.m.),
  • 5 proc. magnezu (20 mg),
  • 5 proc. cynku (0,53 mg),
  • 3 proc. potasu (162 mg),
  • 3 proc. wapnia (29 mg),
  • 3 proc. manganu (0,646 mg).

Jeżyny zaliczają się do owoców o niskim indeksie glikemicznym, którego wartość wynosi 25. Charakteryzują się także niskim ładunkiem glikemicznym – garść jeżyn ma poziom ok. 1,44. W związku z tym są to owoce, które mogą być w bezpieczny sposób spożywane przez osoby z zaburzeniami glikemii.

Właściwości lecznicze jeżyny. Można wykorzystać nie tylko jej owoce!

Właściwości lecznicze rośliny znane są od wieków. Już Hipokrates zalecał stosowanie łodyg i liści jeżyny nasączonych białym winem do łagodzenia trudności występujących podczas porodu i jako okład ściągający na rany. Znalazło to potwierdzenie we współczesnej medycynie, która wykazuje, że dzięki zawartości garbników i taniny, jeżyny faktycznie wykazują działanie ściągające i zwężające naczynia krwionośne. Dlatego przygotowane z niej okłady mogą być skuteczne w opatrywaniu drobnych ran.

Garbniki występujące w nadziemnych częściach rodziny mają szerokie działanie farmakologiczne, m.in.:

  • przeciwnowotworowe,
  • przeciwzapalne,
  • przeciwdrobnoustrojowe,
  • przeciwcukrzycowe,
  • przeciwbiegunkowe,
  • przeciwwirusowe.

Jako surowiec leczniczy wykorzystywane są zarówno owoce – świeże i przetworzone, jak i korzenie, kora oraz świeże i suszone liście jeżyny. Młode pędy po obieraniu można dodawać do sałatek. Liście zbiera się przed lub w czasie kwitnienia i suszy w temperaturze do 40 stopni Celsjusza.

Kora korzeniowa i liście wykazują działanie:

  • oczyszczające,
  • silnie ściągające,
  • tonizujące,
  • moczopędne.

Jak podaje dr Henryk Różański wodne wyciągi z liści jeżyny obniżają poziom glukozy we krwi, działają ściągająco na błony śluzowe i hamują nieżyt przewodu pokarmowego. Posiadają właściwości antybakteryjne i fungistatyczne, ponadto przeciwzapalne i krwiotamujące. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Liście malin i jeżyn na przeziębienie, ból brzucha, biegunkę i w ciąży.

Wywar z liści jeżyn stosowany jest także zewnętrze, jako płukanka do gardła w leczeniu stanów zapalnych dziąseł, bólu gardła i owrzodzeń jamy ustnej. Badania potwierdziły antybakteryjne działanie ekstraktu z jeżyn, co może być szczególne przydatne w przypadku niektórych chorób przyzębia.

Dowiedz się więcej:

Na co pomogą herbatki i przetwory z jeżyn – soki i dżemy?

Jedzenie owoców i picie soku z jeżyn jest zalecane osobom cierpiącym z powodu niedokrwistości. Dżemy przygotowywane bez cukru, są przepisywane w celu leczenia dolegliwości gardła u dzieci i jako środek przeciwbiegunkowy.

Tradycyjnie sok z jeżyn jest stosowany w leczeniu astmy i w zapaleniu okrężnicy. Herbatka z korzeni jest stosowana w celu złagodzenia bólu porodowego, a wywar z wierzchołków gałązek łagodzi bóle miesiączkowe i może być stosowany w leczeniu biegunki.

Nalewka z jeżyn stosowana jest w przypadku przeziębienia i innych infekcji oddechowych. Ma za zadanie łagodzenie objawów takich jak gorączka, kaszel i osłabienie, głównie poprzez działanie przeciwzapalne i odżywcze.

Przeciwskazaniem do stosowania naparów i innych wyciągów z jeżyny jest pierwszy trymestr ciąży, ponieważ ich działanie rozkurczające może doprowadzić do poronienia. Przed włączeniem ich do codziennej diety należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym ciążę. Jeżyn i ich przetworów powinny unikać także osoby uczulone na te owoce.

Źródła:

Dodaj firmę Autopromocja

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

iPolitycznie - Ustawa o wyrównywaniu szans w przygotowaniu - skrót

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na stronazdrowia.pl Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie