reklama

Sprawny mózg – demencja, alzheimer i parkinson zależą też od stylu życia!

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Zaktualizowano 
Kiedy mówimy o demencji, myślimy o osobach starszych. Tymczasem degeneracja neuronów, która prowadzi do najczęstszej formy demencji – choroby Alzheimera, może zaczynać się bez objawów już dużo wcześniej. Choć nie ma na nią leku, można zmniejszyć ryzyko jej rozwoju, działając w jak najmłodszym wieku.

Demencja to wspólny termin opisujący symptomy zmian neurodegeneracyjnych, u których podłoża leżą różne choroby i zaburzenia pracy mózgu. Do najczęstszych objawów należą m.in. problemy z pamięcią, zwłaszcza krótkoterminową, myśleniem – szczególnie abstrakcyjnym, oraz z komunikacją (powtarzanie się, zapominanie słów). Występować mogą też trudności w wykonywaniu dotychczas prostych czynności, częste wahania nastroju, zmiany osobowości, dezorientacja czy apatia połączona z utratą zainteresowań i chęci do działania. Symptomy mogą mieć różne nasilenie i wpływ na zdolność codziennego funkcjonowania.

Kiedy szwankuje układ nerwowy

O ile ryzyko powstawania zmian degeneracyjnych w obrębie mózgu nasila się z wiekiem, to jednak rozwój demencji nie jest normalnym objawem starzenia się.

Jak wynika z badań, 60-80 proc. przypadków demencji to choroba Alzheimera.

W krajach wysokorozwiniętych, takich jak Stany Zjednoczone, na alzheimera choruje tylko ok. 10 proc. osób powyżej 65. roku życia, ale występuje już u 1/3 osób mających więcej niż 85 lat. Naukowcy z University of Southern California w Los Angeles ostrzegają jednak, że choroba może rozwijać się już po czterdziestce, co ma związek ze zmianami zanikowymi w obrębie komórek wyściełających naczynia krwionośne w głowie, a za to zwiększeniem ilości fibrynogenu – białka wspomagającego gojenie uszkodzeń.

Czytaj także

Choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera charakteryzuje się nagromadzeniem w mózgu złogów białkowych, zawierających m.in. amyloid beta i białka tau (oraz aktywne komórki odpornościowe i nadmiar wapnia) pomiędzy obumierającymi neuronami oraz w splątanych zmianach tkanki. Obecność wspomnianych białek wywołuje stan zapalny. Mózg traci nie tylko komórki nerwowe, ale również połączenia między nimi, a jego objętość ulega zmniejszeniu. Tak dzieje się jeszcze zanim pojawią się zauważalne symptomy choroby. Nie jest jednak do końca wiadomo, co jest przyczyną, a co skutkiem problemu: czy to demencja powoduje obumieranie neuronów, czy to ich ubytek skutkuje rozwojem demencji.

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona, powodująca m.in. zaburzenia kontroli motorycznej i mimowolne drżenie, wiąże się ze stopniowym niszczeniem w mózgu komórek wydzielających dopaminę, neuroprzekaźnika niezbędnego do zawiadywania ruchami. Chorobę, która rozwija się zwykle po 50. roku życia, charakteryzuje występowanie w tkance nerwowej tzw. ciał Lewy’ego, które są nieprawidłowymi skupiskami białek, zawierającymi m.in. alfa-synukleinę. Agregacje te występują też w innych chorobach neurodegeneracyjnych.

W postaci demencji objawia się też Choroba Huntingtona, która wiąże się z wykonywaniem niekontrolowanych ruchów, podobnie jak wiele innych zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego.

Czytaj także

Demencja – przyczyny rozwoju

Nie tylko starszy wiek sprzyja rozwojowi chorób neurodegeneracyjnych. Demencja jest częstym powikłaniem po udarze mózgu, zarówno tym niedokrwiennym, jak i po wylewie krwi do mózgu, ponieważ pozbawia on neurony życiodajnego tlenu, jak również możliwości odprowadzania zbędnych, toksycznych produktów przemiany materii.

Ryzyko zwiększają również urazy głowy, zwłaszcza ze wstrząśnieniem mózgu. Dowiedziono na przykład, że prawdopodobieństwo rozwoju choroby Parkinsona poprzez zwiększoną produkcję ciał Lewy’ego zwiększają sporty kontaktowe, zwłaszcza boks, sztuki walki, hokej czy rugby. Przy uprawianiu tych dyscyplin dłużej niż przez 8 lat zwiększało częstotliwość występowania demencji aż sześciokrotnie. Jednak już nawet jednokrotny uraz może mieć wpływ na wielkość tego ryzyka.

Innym czynnikiem predysponującym do rozwoju alzheimera lub innych form demencji są infekcje wirusowe, m.in. wirusem opryszczki czy HIV. Tak działają też priony, przenoszone z tkanki zwierzęcej, a powodujące m.in. chorobę Creutzfeldta-Jacobsa.

Prawdopodobieństwo wystąpienia demencji zależy jednak również od stylu życia, na który niewątpliwie mamy wpływ – zwiększa je zwłaszcza używanie tytoniu i alkoholu, a także uboga odżywczo dieta, złożona z wysokoprzetworzonej żywności.

Medyczne czynniki ryzyka rozwoju demencji to m.in.:

  • miażdżyca naczyń krwionośnych,
  • podwyższone ciśnienie krwi,
  • wysoki poziom „złego” cholesterolu LDL,
  • nadmiar homocysteiny we krwi,
  • choroby serca,
  • cukrzyca,
  • osteoporoza,
  • depresja.

Podjęcie leczenia tych zaburzeń pomaga chronić mózg przed zmianami degeneracyjnymi.

Czytaj także

Demencja, alzheimer, parkinson i choroby neurodegeneracyjne – jak zmniejszyć ryzyko

Chociaż demencja jest jednym z 10 głównych chorób przyczyniających się do zwiększonej śmiertelności w krajach rozwiniętych, jako jedyna z nich nie daje się wyleczyć, nie można też jej zapobiec ani spowolnić rozwoju. Jest jednak możliwe, by zmniejszyć ryzyko jej pojawienia się, a umożliwiają to zmiany stylu życia, a zwłaszcza codziennych nawyków.

Jak podaje raport opublikowany w piśmie „The Lancet”, przygotowany przez zespół 24 ekspertów z różnych krajów świata na podstawie dostępnych badań nad zmianami neurodegeneracyjnymi, istnieje 9 czynników stylu życia, które po zmodyfikowaniu mogą przyczynić się do zmniejszenia zagrożenia demencją o ok. 35 procent. Co jednak ważne, najlepsze efekty dają wtedy, gdy zmiany są wprowadzane począwszy od najmłodszych lat.

  • W młodym wieku – najcenniejsza jest edukacja, ponieważ umożliwia wzrost ilości komórek nerwowych i objętości tych struktur mózgu, które ulegają neurodegeneracji w późniejszy życiu.
  • W średnim wieku – najważniejsza jest profilaktyka otyłości, chorób kardiometabolicznych i postępującej utraty słuchu, a także innych, które sprzyjają rozwojowi demencji. Działania te w połączeniu z uczeniem się w młodości, mogą zmniejszać zagrożenie rozwojem demencji o 20 proc.
  • W starszym wieku – najbardziej istotne staje się radzenie sobie z depresją, zaprzestanie palenia papierosów (jeśli nie zrobiło się tego wcześniej), zapewnienie skutecznej profilaktyki rozwoju cukrzycy, zwiększenie poziomu aktywności fizycznej oraz podtrzymanie (albo rozpoczęcie, bo nigdy nie jest za późno) aktywnych kontaktów społecznych i życia towarzyskiego. Te zmiany mogą redukować prawdopodobieństwo rozwoju demencji o 15%.

Czytaj także

Sprawny umysł w każdym wieku

Ponieważ badania funkcjonowania mózgu to dziedzina w miarę nowa i rozwijająca się intensywnie wraz z postępem nowoczesnych metod diagnostycznych, wciąż przybywa nowych doniesień na ten temat. Z najaktualniejszych badań wiemy, które nawyki pomagają chronić mózg przed niekorzystnymi zmianami:

  • zdrowa dieta złożona z regularnych posiłków, najlepiej w stylu śródziemnomorskim,
  • styl życia dopasowany do rytmu biologicznego organizmu, m.in. praca, odpoczynek, sen i posiłki w fizjologicznych porach,
  • higiena snu, czyli dbanie o odpowiednią jego jakość, a nie tylko długość,
  • aktywność psychiczna, najlepiej w formie nauki nowych umiejętności,
  • aktywność fizyczna, zarówno mobilizująca serce, jak i mięśnie,
  • utrzymanie więzi fizycznej i aktywność towarzyska,
  • unikanie zanieczyszczeń powietrza i środków chemicznych.

Anti-aging dla mózgu – jak zadbać o IQ, koncentrację i pamięć

ZOBACZ: Jakie mogą być przyczyny alzheimera i jak wygląda życie chorych? Eksperci: prof. Maria Barcikowska, neurolog z Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN oraz Marzena Jazowska, psycholog i terapeuta tańcem i ruchem.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 2

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

K
Krzysiek

Tak masz rację ja akurat mam mamę po udarze już z początkową demencją. I tak samo uważam, że przy większości tych chorób można wydłużyć czas kiedy ta osoba jeszcze samodzielnie funkcjonuje. Ja mam akurat znajomą, która prowadzi gabinet magnetoterapii i to ona mnie namówiła aby mama zaczęła zabiegi. Polecam wszystkim bo mama odzyskała większą sparwnośc w ręce a od ponad roku demencja na razie nie zrobiła postępów. Żaden lekarz mi tego nie zalecił, ale nie załuję

A
Andrzej

Moja babcia choruje na Parkinsona i jest pod okiem rehabilitanta. Na razie bardzo dobrze funkcjonuje ale nie wiem ile w tym jest zasługi dobrej rehabilitacji, na którą niestety nie jest stać większości osób starszych – ciężki los tych, którzy nie mają pieniędzy na prywatną służbę zdrowia.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3