Co to jest rutyna? Właściwości, działanie i zastosowanie, jakie ma rutozyd

Agata Orzełowska
Rutyna jest bardzo silnym antyoksydantem, który bardzo często łączony jest z witaminą C. Taki duet skutecznie zwiększa odporność organizmu, a do tego łagodzi objawy infekcji.
Rutyna jest bardzo silnym antyoksydantem, który bardzo często łączony jest z witaminą C. Taki duet skutecznie zwiększa odporność organizmu, a do tego łagodzi objawy infekcji. Couleur (Pixabay.com)
Rutyna to naturalny antyoksydant pochodzenia roślinnego, zaliczany do grupy flawonoidów. Z pewnością każdy nie raz stosował leki bez recepty zawierające rutynę, podczas przeziębienia czy grypy. Działanie rutozydu jest szerokie, ale przede wszystkim ukierunkowane na wzmacnianie, uszczelnianie i uelastycznianie naczyń krwionośnych, co pomaga przy obrzękach, stłuczeniach i siniakach. To jednak nie jedyne cenne właściwości rutyny. Ten związek pomaga walczyć ze starzeniem się skóry, ma właściwości antyutleniające, które zapobiegają miażdżycy, a także działani antyalergicznie i przeciwzapalnie. Brzmi idealnie. Czy rutyna ma działania uboczne?

Co to jest rutyna?

Rutyna (rutozyd, łac. rutosidum) po raz pierwszy została wyizolowana w 1984 r. przez norymberskiego aptekarza Augusta Weissa z ziela ruty zwyczajnej – i stąd wywodzi się nazwa tej substancji. Ruta jest żółto kwitnącym pół krzewem, najliczniej rozpowszechnionym na terenie krajów Basenu Morza Śródziemnego. Rutyna, inaczej rutynozyd (rutosidum) to organiczny związek chemiczny (3-ramnoglukozyd kwercetyny) z rodzaju flawonoidów, a konkretnie glikozydów flawonoidowych. Flawonoidy są największą i najbardziej poznaną grupą związków występujących w tkankach roślinnych o działaniu antyoksydacyjnym. Mają także ważne znaczenie w kwestii warunkowania smaku, aromaty i barwy roślin, owoców oraz warzyw.

Warto przeczytać również:

Współcześnie rutyna pozyskiwana jest z kwiatów perełkowca japońskiego (Sophora japonica L.) – drzewa zaliczanego do roślin bobowatych i podobnego wyglądem do akacji, oraz z gryki (Fagopyrum esculentum Moench), z której produkowana jest kasza gryczana. To nie jedyne jej źródła, bowiem rutyna występuje także w:

  • skórkach pomarańczy, cytryny, limonki i jabłek,
  • brokułach,
  • śliwkach,
  • winogronach,
  • w większości roślin strączkowych,
  • niektórych gatunkach herbat.

W organizmie człowieka losy rutynie nie zostały do końca poznane. Wiadomo, że ok. 15 procent spożytego związku wchłania się w przewodzie pokarmowym, natomiast reszta zostaje przekształcona do innego związku – kwercetyny. Przemiany rutyny odbywają się w wątrobie.

Jakie właściwości ma rutyna?

Rutyna jest jednym z najbardziej znanych i przebadanych bioflawonoidów, o którym stosunkowo niewiele się mówi. Wiele osób prawdopodobnie nie raz stosowało leki zawierające rutynę nawet o tym nie wiedząc. Pokochać powinny ją osoby ze skłonnością do siniaków i obrzęków, gdyż skutecznie wzmacniania, uszczelniania i uelastycznia ściany naczyń krwionośnych. Rutyna przyspiesza gojenie się ran oraz stłuczeń, toteż przyda się w okresie letnim, gdy tego typu kontuzje przytrafiają się częściej.

Rutyna działa przeciwzakrzepowo, a takie działanie jest ważne w procesie gojenia się ran, siniaków i obrzęków. Rutyna w dużych dawkach zapobiega deformacji krwinek czerwonych i zmniejsza lepkość (agregację) krwinek płytkowych, które po zlepieniu utworzyłyby niebezpieczny dla życia skrzep. Taki skrzep mógłby zatkać np. naczynie w płucach i spowodować niedotlenienie, a w konsekwencji śmierć. Poprawia również krążenie żylne i limfatyczne, przede wszystkim w kończynach dolnych.

Rutyna to związek o działaniu antyutleniającym, którzy wpływa pozytywnie na stan skóry. Chroni kwasy tłuszczowe budujące błony komórkowe, dzięki czemu spowalnia procesy starzenia się, powstawania drobnych zmarszczek i rozstępów. Z tych powodów często występuje w kremach do cery dojrzałej oraz balsamach do ciała ukierunkowanych na walkę z wiotkością skóry. Najlepsze działanie ma rutyna w połączeniu z witaminą C, która również ma działanie antyutleniające. Wspólnie chronią dwie tkanki zapewniające skórze elastyczność i napięcie, czyli kolagen i elastynę. Dodatkowo sama witamina C pełni ważne role w procesie wytwarzania kolagenu, konkretnie jego sieciowania, czyli tworzenia odpowiedniej struktury.

Warto wiedzieć, że witamina C i rutyna zawarte są w popularnym leku w postaci żółtych tabletek stosowanym w okresie przeziębień.

Właściwości antyoksydacyjne rutyny mają wpływ na poprawę odporności organizmu na infekcje. Rutyna zawarta jest w wielu lekarz sprzedawanych bez recepty przeznaczonych do leczenia przeziębienia, grypy i kataru. Dodatkowo odznacza się działaniem antyalergicznymi, w mechanizmie hamowania wydzielania histaminy i bradykininy.

Przeczytaj również:

Rutyna jako flawonoid o silnym działaniu przeciwutleniającym odgrywa również rolę w zapobieganiu rozwojowi miażdżycy. Oczywiście sama w sobie nie ochroni przed tworzeniem się blaszki miażdżycowej, ale stosowana wraz ze zdrową dietą i w połączeniu z aktywnością fizyczną wspiera ich działanie antymiażdżycowe. Rutyna neutralizuje niektóre wysoce reaktywne wolne rodniki, które utleniają lipoproteiny złego cholesterolu LDL, potęgując ich zdolność do tworzenia się blaszki miażdżycowej w tętnicach. To działanie (wykazuje je również np. witamina E) ma ogromne znaczenie w profilaktyce miażdżycy i innych chorób spowodowanych stresem oksydacyjnym.

Zastosowanie rutyny

Ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, przeciwwysiękowe i poprawiające krążenie krwi w żyłach kończyn dolnych, rutyna stosowana jest przede wszystkim w preparatach przeznaczonych do leczenia problemów związanych z przewlekłą niewydolnością żylną. Maści i żele z rutyną stosowane są przy:

  • obrzękach kończyn dolnych,
  • żylakach podudzi,
  • wybroczynach krwawych,
  • objawowo na siniaki i stłuczenia.

Szczególnie popularny i skuteczny jest kasztanowy żel z rutyną – połączenie właściwości kasztanowca i rutyny daje bardzo dobry efekt. W aptekach dostępne są też preparaty z rutyną (tabletki) i witaminą C. Rutyna tworzy z witaminą C skuteczne w działaniu połączenie – rutyna przedłuża czas działania witaminy C, zwiększając tym samym jej skuteczność.

Dostępne są też krople do oczu z rutyną, które łagodzą stany zapalne i wysięki w obrębie gałek ocznych. Przeciwwysiękowe działanie rutyny wykorzystuje się w leczeniu retinopatii cukrzycowej oraz innych naczyniowych uszkodzeń siatkówki, a także w terapii po zakrzepach i wylewach podspojówkowych.

Przeciwwskazania i środki ostrożności przy stosowaniu rutyny

Rutyna to stosunkowo bezpieczna substancja, która rzadko powoduje skutki uboczne i działania niepożądane. W niektórych przypadkach mogą pojawić się napadowe zaczerwienienia twarzy i nudności, które ustępują, jeśli lek z rutyną jest przyjmowany w trakcie posiłku. Możliwe działania niepożądane w związku ze stosowaniem preparatów z rutyną wynika z interakcji z innymi lekami. Wśród nich wymienia się następujące możliwe konotacje:

  • przy leczeniu sulfamidami występuje ryzyko krystalurii (czyli występowania kryształów w moczu) przy równoczesnym stosowaniu tych leków oraz preparatów z rutyną i witaminą C,
  • rutyna może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, stwarzając ryzyko krwotoku,
  • rutyna z witaminą C może obniżyć stopień wchłaniania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i aminoglikozydów, redukując skuteczność ich działania.

Źródła:
RUTYNA – BUDOWA, WŁAŚCIWOŚCI Justyna Samaszko-Fiertek, Piotr Roguszczak, Barbara Dmochowska, Rafał Ślusarz, Janusz Madaj, Wiadomości chemiczne 2016, 70, 7-8
Leki naturalne o działaniu ochraniającym ściany naczyń krwionośnych, Katarzyna Karłowicz-Bodalska, Elżbieta Rudkowska, Małgorzata Han-Marek

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3