Skolioza, czyli boczne skrzywienie kręgosłupa – objawy, leczenie i ćwiczenia. Kiedy konieczna jest operacja skoliozy?

Daniel Grzegorzek
Marcin Balcerzak (123RF)
Skolioza to skrzywienie kręgosłupa w płaszczyźnie bocznej, które powinno być szybko skorygowane – inaczej grozi pogłębianiem się, powstawaniem deformacji i powikłaniami. Wyjaśniamy, jakie są przyczyny rozwoju tej wady, jej objawy, metody diagnostyki i terapii. Podpowiadamy, jakie stosuje się ćwiczenia, na czym polegają najbardziej nowoczesne sposoby nieinwazyjnego leczenia skoliozy i kiedy konieczna jest operacja kręgosłupa.

Co to jest skolioza?

Skolioza to zniekształcenie kręgosłupa polegające na jego skrzywieniu bocznym. W rzeczywistości ma ono charakter trójwymiarowy, co oznacza, że dochodzi do niego zarówno w płaszczyźnie czołowej („w bok”), jak i poprzecznej oraz strzałkowej (lędźwiowej). U chorych może wystąpić skolioza lewostronna lub prawostronna.

Dla tego rodzaju skrzywienia typowa jest sytuacja, w której zamiast naturalnego ułożenia kręgosłup pacjenta przyjmuje postać litery „S”. Boczne wygięcie kręgosłupa występuje zwłaszcza w obrębie jego odcinka piersiowego, w górnej bądź środowej części pleców. Jedynie w sporadycznych przypadkach skolioza dotyka wyłącznie odcinka lędźwiowego.

Skoliozę stwierdza się jedynie w przypadku, gdy kąt krzywienia kręgosłupa osiąga wartość większą niż 10 stopni. Aby to zweryfikować, konieczne jest wykonanie zdjęcia RTG.

Rodzaje skoliozy określa się ze względu na moment, w którym doszło do jej rozwoje u pacjenta. Istnieje więc: 

  • skolioza wczesnoszkolna – ujawnia się do 3. roku życia,
  • skolioza dziecięca – powstaje pomiędzy 3. a 10. rokiem życia,
  • skolioza młodzieńcza – skrzywienie rozwija się w okresie dojrzewania.

Nazwa choroby została po raz pierwszy użyta przez starożytnego greckiego lekarza, Hipokratesa.

Skolioza – objawy skrzywienia kręgosłupa

Skolioza może objawiać się u różnych pacjentów w odmienny sposób i wykazywać zróżnicowaną dynamikę rozwoju. Możliwe jest jednak wyróżnienie objawów charakterystycznych dla bocznego skrzywienia kręgosłupa – należą do nich zwłaszcza: 

  • wygięcie kręgosłupa w bok, 
  • jednostronny mięśniowy wał lędźwiowy,
  • powstanie garbu żebrowego,
  • nierówna wysokość bioder i ramion,
  • odstające łopatki,
  • wystawienie barku w przód i ku górze,
  • wcięcie w talii zaznaczone wyraźniej po jednej stronie tułowia.

Skolioza nie poddana leczeniu może doprowadzić do wielu komplikacji zdrowotnych, do których należą m.in.:

  • silne bóle kręgosłupa,
  • poważne i nieodwracalne deformacje tułowia,
  • redukcja pojemności życiowej płuc,
  • problemy z poruszaniem się.

Dlatego tak ważne jest to, aby możliwie jak najszybciej wykryć pierwsze symptomy bocznego skrzywienia kręgosłupa i podjąć właściwe leczenie.

Problem ciężkich plecaków. Czy wiesz jak dbać o kręgosłup sw...

Jakie są przyczyny skoliozy?

Boczne skrzywienia kręgosłupa mogą zostać wywołane przez różnego rodzaju czynniki. Najczęściej u pacjentów w okresie rozwojowym występuje skolioza idiopatyczna, czyli o nieznanym konkretnym pochodzeniu. We współczesnej medycynie uznaje się wieloczynnikowe okoliczności jej powstania, uwzględniające przyczyny takie jak m.in.:

  • uwarunkowania genetyczne,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • nieprawidłowe napięcie mięśni grzbietu (np. na skutek porażenia mózgowego),
  • niewłaściwa anatomia (np. nieprawidłowa budowa miednicy),
  • przyjmowanie przez pacjenta niewłaściwej postawy ciała,
  • rozwój raka kości,
  • asymetryczna długość nóg.

Zdrowy kręgosłup – 8 kroków w profilaktyce bólu kręgosłupa i...

Diagnostyka skoliozy

Leczenie skoliozy musi być poprzedzone skrupulatną diagnostyką. Istotne znaczenie w odgrywa w niej nieinwazyjne badanie przesiewowe. Jest ono wykonywane podczas rutynowej wizyty dziecka u lekarza rodzinnego. Poddaje on wizualnej ocenie prawidłowość postawy ciała dziecka, wykonuje badania topograficzne, a także analizę za pomocą skoliometru.

W trakcie badań przesiewowych dziecka możliwe jest wykrycia nieprawidłowości pod względem wysokości łopatek i barków, symetrii klatki piersiowej czy niewłaściwej głębokości wcięcia lędźwiowego.

Lekarz może przeprowadzić również tzw. test Adamsa. Polega on na poproszeniu pacjenta o wykonanie skłonu w przód przy zachowaniu prostych kolan. Zauważalny wał lędźwiowy lub garb żebrowy może świadczyć o skoliozie.

Przed podjęciem interwencji medycznej, konieczne jest również wykonanie zdjęcia RTG miednicy oraz kręgosłupa. W przypadku kiedy jednoznaczne postawienie diagnozy jest niemożliwe, wykonuje się również rezonans magnetyczny oraz tomografię komputerową

Warto przeczytać:

Leczenie skoliozy – ćwiczenia, rehabilitacja i gorsety. Kiedy konieczna jest operacja skoliozy?

Operacja skoliozy jest ostatecznością – u większości pacjentów wystarczające efekty zapewniają nieinwazyjne metody leczenia. Istotne jest to, aby dziecko jak najszybciej rozpoczęło systematyczną terapię ortopedyczno-rehabilitacyjną – pod stałą opieką specjalistów.

Choć całkowite wyleczenie skoliozy w większości przypadków jest niemożliwe, można zahamować rozwój deformacji i nie dopuścić do powstania konieczności wykonania operacji kręgosłupa.

Kluczowy element leczenia skoliozy to poddanie się regularnym ćwiczeniom ruchowym, których celem jest wzmocnienie mięśni odpowiedzialnych za stabilizację kręgosłupa – m.in. brzucha, miednicy czy grzbietu. Mogą to być chociażby ćwiczenia gimnastyczne czy pływanie na basenie; dobre efekty zapewnia też wykonywanie niektórych asan jogi. Zaleca się ponadto wykonywanie ćwiczeń rozciągających.

Wzmacniać należy te mięśnie, które znajdują się po stronie wypukłej skoliozy, a rozciągać zlokalizowane po stronie wklęsłej.

Pomocne są zarazem ćwiczenia ogólnorozwojowe, jak i poprawiające funkcjonowanie układu krążeniowego oraz oddechowego. Zaleca się poddawanie pacjenta rehabilitacji każdego dnia – w dwóch seriach po około 30 minut.

Ponadto należy zwracać dziecku uwagę na to, aby nosiło plecak na obu ramionach, a także unikało podwijania nóg pod pośladki w trakcie siedzenia.

Polecamy również poradniki:

W poważniejszych przypadkach, kiedy skolioza ma postać szybko postępującą, konieczne staje się łączenie ćwiczeń rehabilitacyjnych z leczeniem za pomocą gorsetów korekcyjnych. Przyjmują one postać sztywnego szkieletu, zwykle wykonanego z tworzywa sztucznego. Gorset powinien od całkowicie obejmować odcinek kręgosłupa objęty deformacją.

Gorset powinien zostać wykonany na indywidualne zamówienie z uwzględnieniem charakterystyki skrzywienia kręgosłupa udziecka. Aby jego stosowanie było skuteczne, należy nosić go przez 22-23 godziny na dobę. Rozwiązanie to można jednak stosować tylko u pacjentów znajdujących się w okresie wzrostu kostnego.

Leczenie operacyjne skoliozy jest konieczne wtedy, skrzywienie przyjmuje wartość 45–50 stopni i narasta pomimo podjęcia metod leczenia nieinwazyjnego. Operacja kręgosłupa umożliwia trwałe skorygowanie skoliozy. 

Innowacyjne sposoby leczenia skoliozy – metoda FED, FITS i Dobomed

W Polsce stosuje się już nowatorskie, nieinwazyjne sposoby leczenia bocznego skrzywienia kręgosłupa. Można do nich zaliczyć metodę: 

  • FED – jest stosowana w naszym kraju od 2010 roku. Polega na wykorzystaniu specjalnego urządzenia, które wytwarza zewnętrzną siłę. Terapia pozwala na zahamowanie procesu rotacji kręgów i ustabilizowanie kręgosłupa. Pierwsze zmiany w obrazie RTG są zwykle widoczne po kilku miesiącach leczenia.
  • FITS – terapia leczenia skoliozy, w której bierze się pod uwagę aspekt psychologiczny oraz zakłada indywidualne podejście do pacjenta. W terapii wykorzystuje się m.in. naukę oddechu rotacyjnego, a także autokorekcji w różnych sytuacjach codziennego życia.
  • Dobomed – metoda opracowana przez profesor Krystynę Dobosiewicz. Polega na wykonywaniu ćwiczeń symetrycznych, wymagających zachowania równowagi w rozkładzie ciężaru ciała pomiędzy obręczą barkową a miednicą. Stosowane są zabiegi z zakresu fizykoterapii oraz kinezyterapii, właściwe ćwiczenia korektywne, a także ćwiczenia utrwalające. Drugim elementem terapii jest trening oddechowy, prowadzący do zmniejszenia rotacji kręgosłupa.

Joga na problemy – 15 pozycji o leczniczym działaniu

Podatek cukrowy. Podreperuje budżet czy zdrowie Polaków?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 1

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gosccc

Bolące stawy to naprawdę przykra i uciążliwa dolegliwość. Wiem coś o tym, bo tez przez pewien czas zmagałam sie z tym problemem. Mi pomogła maść thermolka extra z konopi i olejku CBD essenz 5% które dzięki wysokiemu stężeniu CBD ma działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Polecam mascją też na bolące mięśnie po większym wysiłku, wyleczyła mnie też z zakwasów. Kupić można oryginalna maść wyłącznie na tej stronce www konopiafarmacja pl

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3