Wyszukiwarka wyborcza

Wybory Parlamentarne

Sprawdź wyniki wyborów w Twoim okręgu

Najczęstsze choroby autoimmunologiczne: Hashimoto, stwardnienie rozsiane, wrzodziejące zapalenie jelit

Justyna Śmigaruk
Choroby autoimmunologiczne powstają na skutek dysfunkcji systemu odpornościowego, który błędnie rozpoznaje komórki własnego organizmu jako obce i je unicestwia.
Choroby autoimmunologiczne powstają na skutek dysfunkcji systemu odpornościowego, który błędnie rozpoznaje komórki własnego organizmu jako obce i je unicestwia. 123rf.com
Układ odpornościowy, nazwany również układem immunologicznym, odpowiada m.in. za ochronę organizmu przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. Niekiedy jednak dochodzi do sytuacji, w której system ten błędnie rozpoznaje komórki organizmu za obce i je unicestwia. Tego typu mechanizm właściwy jest dla chorób autoimmunologicznych.

Co to jest choroba autoimmunologiczna?

Układ immunologiczny funkcjonuje tak, by rozpoznawać ciała obce (zwłaszcza białka) i niszczyć je. Powinien za to zachowywać tolerancję immunologiczną względem własnych tkanek i nie reagować na nie. Gdy ten mechanizm zawodzi, mówimy o autoimmunizacji (inna, mniej popularna nazwa tego zjawiska to autoimmunologia) – produkcji limfocytów T lub przeciwciał skierowanych przeciwko własnym tkankom, co prowadzi do ich uszkodzenia. Te dwa zjawiska (autoimmunizacja oraz uszkodzenie tkanek) stanowią istotę choroby autoimmunologicznej (nazywanej też chorobą autoimmunizacyjną lub chorobą z autoagresji).

W procesie powstawania chorób autoimmunizacyjnych bierze też udział główny układ zgodności tkankowej. Odpowiada on za prezentację antygenów limfocytom T. Jeśli te procesy zachodzą nieprawidłowo, limfocyty T nie „uczą się”, że białka własne organizmu nie stanowią zagrożenia.

Choroby autoimmunologiczne mogą mieć różnorodne podłoże: do przyczyn należą predyspozycje genetyczne, czynniki środowiskowe, infekcje bakteryjne lub wirusowe, a czynnikiem ryzyka jest płeć (żeńska) oraz działanie hormonów w wieku rozrodczym i momentach nierównowagi hormonalnej (dojrzewanie, ciąża, menopauza, andropauza).

Warto przeczytać:

Najczęstsze choroby autoimmunologiczne – lista

Choroby autoimmunologiczne mogą dotyczyć bardzo wielu narządów i układów. Dlatego powodowane przez nie objawy są różne, w zależności od typu i przebiegu schorzenia. Istnieje około 80 chorób tego typu. Oto skrócona lista najczęściej występujących chorób o podłożu autoimmunizacyjnym, wraz z ich krótką charakterystyką.

Choroby autoimmunologiczne krwi i tkanki łącznej
Niedokrwistość Addisona-Biermera to ostra postać anemii, nazywana także anemią złośliwą. Wywołuje ją zaburzenie wchłaniania witaminy B12. Przeciwciała układu odpornościowego skierowane są przeciwko komórkom śluzówki żołądka, przez co nie są one w stanie produkować czynnika wewnętrznego IF, niezbędnego w procesie wchłaniania witaminy.

Toczeń rumieniowaty układowy prowadzi do rozwoju procesów zapalnych w bardzo wielu tkankach i narządach. Za tę chorobę odpowiadają złożone i nie do końca jeszcze poznane zaburzenia w funkcjonowaniu układu odpornościowego. Badanie immunologiczne wykazuje obecność przeciwciał anty-dsDNA.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to symetryczne zapalenie stawów, najczęściej małych i średnich, prowadzące do zwyrodnień, przykurczów, niepełnosprawności lub przedwczesnej śmierci. Przebiega z okresami zaostrzeń oraz remisji. Choroba objawia się także poza stawami. Badania immunologiczne w chorobach reumatycznych pozwalają wyznaczyć plan leczenia i łagodzenia występujących dolegliwości.

Zobacz też:

Łuszczycowe zapalenie stawów towarzyszy łuszczycy i dotyczy najczęściej stawów po tylko jednej stronie (w odróżnieniu od opisanego wyżej RZS). Choroba ma podłoże w upośledzonym działaniu systemu odpornościowego, dlatego w cięższym przebiegu leczy się ją substancjami immunosupresyjnymi.

Twardzina (sklerodermia) objawia się stwardnieniem skóry i nadmiernym gromadzeniem w niej kolagenu. Odpowiadają za nią przeciwciała przeciwko topoizomerazie oraz centromerom — zaburzone zostają więc procesy związane z replikacją DNA.

Choroby autoimmunologiczne skóry
Bielactwo nabyte polega na depigmentacji (utracie koloru) płatów skóry. Mechanizm powodujący wymieranie melanocytów w przebiegu tego zaburzenia nie jest znany, ale wiadomo, że uczestniczą w nim reakcje autoimmunologiczne.

Łuszczyca powoduje, że u chorego tworzą się stany zapalne i łuszczące się wykwity skórne, a także objawy stawowo-ścięgniste. Istnieje wiele odmian choroby, jednak w większości przypadków odpowiadają za nie nieprawidłowe reakcje limfocytów T oraz wydzielanych przez nie, prozapalnych cytokin.

Zobacz też

Łysienie plackowate prowadzi do częściowego, a następnie całkowitego zaniku owłosienia głowy oraz innych części ciała. Ta choroba immunologiczna często współwystępuje z innymi chorobami o podobnym podłożu.

Choroby autoimmunologiczne nadnerczy
Choroba Addisona to przewlekły niedobór hormonów produkowanych w korze nadnerczy. W przeważającej liczbie przypadków choroba jest wynikiem autoimmunologicznego zapalenia kory nadnerczy. To jedna z częstszych chorób autoimmunologicznych u dzieci.

Choroby autoimmunologiczne tarczycy
Hashimoto, czyli przewlekłe limfocytowe zapalenie gruczołu tarczowego, to najczęściej występujący rodzaj zapalenia tarczycy i zarazem najczęstsza choroba autoimmunologiczna. Badanie immunologiczne chorych osób wykazuje obecność licznych antygenów skierowanych przeciwko komórkom pęcherzykowym tarczycy. Chorobę leczy się endokrynologiczne, podając odpowiednie hormony.

Zobacz też:

Choroba Gravesa-Basedowa to choroba autoimmunologiczna tarczycy, która wiąże się z objawami jej nadczynności. Za objawy odpowiadają przeciwciała anty-TSRH, które powodują wzmożone wydzielanie hormonów.

Choroby autoimmunologiczne jelit
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego objawia się przewlekłymi stanami zapalnymi błon śluzowych jelita grubego lub odbytu. Choroba wiąże się ze wzmożoną aktywacją limfocytów T. Chorzy muszą ściśle przestrzegać odpowiedniej diety. Za chorobę autoimmunologiczną związaną ze stanami zapalnymi układu pokarmowego długo uważano także chorobę Leśniowskiego-Crohna, lecz obecnie coraz więcej badań wskazuje na inne jej podłoże.

Choroby neurologiczne
Miasteniaobjawia się szybkim, wzmożonym męczeniem się mięśni szkieletowych. Wytwarzane w procesie chorobowym przeciwciała kierują się przeciwko receptorom acetylocholinowym, zakłócając proces pobudzania mięśni szkieletowych do skurczu. Niektóre postaci tego zaburzenia mogą spowodować niewydolność oddechową i śmierć chorego.

Stwardnienie rozsiane prowadzi do uszkodzenia tkanki nerwowej chorego. Procesy zapalne powodują, że osłonki mielinowe komórek nerwowych rozpadają się, a impulsy nie mogą już być poprawnie przekazywane. Na chorobę składa się bardzo wiele objawów, dotyczących głównie zmian czucia, problemów ze wzrokiem, równowagą, osłabienia organizmu.

Zobacz też:

Cukrzyca insulinozależna. W przebiegu tej choroby autoimmunologicznej dochodzi do zniszczenia wysepek Lagerhansa - komórek produkujących insulinę. W wyniku tych procesów w krwi pacjenta znajduje się zbyt wiele insuliny, ale komórki nie są w stanie wydajnie jej pobierać. Chory musi dostarczać insulinę z zewnętrznych źródeł (podskórne zastrzyki) i stale monitorować jej poziom.

Przeczytaj również:

Istnieją także inne schorzenia i objawy, które wymagają diagnostyki pod kątem funkcjonowania układu odpornościowego. Badania immunologiczne w diagnostyce niepłodności u mężczyzn służą wykazaniu obecności autoantygenów prowadzących do zlepiania plemników. U kobiet procesu autoimmunizacyjne mogą prowadzić do przedwczesnej menopauzy. Niekiedy lekarz zleca badanie immunologiczne po poronieniach — za niemożność utrzymania ciąży odpowiada niekiedy zespół antyfosfolipidowy. Produkowane w jego przebiegu przeciwciała powodują nawracające poronienia.

Autoimmunologia - leczenie chorób autoimmunologicznych

Aby rozpoznać i potwierdzić istnienie choroby o podłożu autoimmunologicznym, wykonuje się badania immunologiczne. Jednym z nich jest badanie poziomu autoprzeciwciał ANA (Anti-Nuclear Antibodies), obecnych w niewielkich ilościach lub całkiem nieobecnych u osób chorych, a powszechnych u chorujących. Przeciwciała ANA wykrywa się na drodze badania krwi, biopsji oraz innych badań laboratoryjnych. Dzięki określeniu typu przeciwciał lekarz sprawdza, jakie składniki komórek organizmu prowokują reakcję układu immunologicznego i podejmuje właściwe leczenie.

Zobacz też:

Leczenie chorób autoimmunologicznych polega w dużej mierze na podawaniu pacjentowi leków immunosupresyjnych (hamujących działanie układu odpornościowego). Niekiedy liczy się też dieta w chorobach autoimmunologicznych — dotyczy to zwłaszcza chorób jelit. Podaje się także leki przeciwzapalne, przeciwbólowe, kortykosteroidy. Nie istnieją sposoby na całkowite wyleczenie chorób autoimmunologicznych.

Choroby autoimmunologiczne. Czym są i jak je leczyć?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3