Spis treści
Rak jajnika to najbardziej śmiertelny nowotwór ginekologiczny
Rak jajnika jest najbardziej śmiertelnym nowotworem ginekologicznym. W Polsce w 2023 roku zdiagnozowano 3744 kobiet z rakiem jajnika, a dla przykładu w Kanadzie każdego roku diagnozuje się go u około 3100 mieszkanek Kanady, a około 2000 z nich umiera z jego powodu.
Obecnie nie istnieje wiarygodny test przesiewowy w kierunku raka jajnika, co sprawia, że większość przypadków wykrywana jest w zaawansowanym stadium, gdy możliwości leczenia są ograniczone, a wskaźniki przeżycia pozostają niskie.
Ryzyko zachorowania na raka jajnika można jednak zbadać genetycznie poprzez testy na mutacje w kluczowych genach, takich jak BRCA1 i BRCA2, które znacząco je podwyższają. Rozwiązanie opisywane przez naukowców, jako metoda profilaktyki raka jajnika, czyli usunięcie jajowodów, może być - wśród innych jak intensywna profilaktyka, aby wykryć chorobę w początkowym stadium - rozwiązaniem dla kobiet, które są genetycznie obciążone chorobą.
Prosty zabieg o dużym znaczeniu
Jak informuje JAMA Network Open, prosty zabieg chirurgiczny usunięcia jajowodów może radykalnie zmniejszyć częstość występowania najgroźniejszej postaci raka jajnika. Opracowana przez naukowców z University of British Columbia oportunistyczna salpingektomia (OS) to strategia profilaktyczna, która może obniżyć ryzyko zachorowania o prawie 80 proc.
Zabieg polega na usunięciu jajowodów u pacjentki, która i tak jest poddawana rutynowej operacji ginekologicznej, takiej jak histerektomia lub podwiązanie jajowodów.
Metoda została opracowana po odkryciu, że większość nowotworów jajnika ma swoje źródło w jajowodach. Jajniki pozostają nienaruszone, dzięki czemu zachowana jest produkcja hormonów, co pozwala ograniczyć skutki uboczne do minimum.
Kanadyjska prowincja Kolumbia Brytyjska jako pierwsza na świecie zaoferowała OS w 2010 roku, po pracach zespołu naukowców z UBC, BC Cancer i Vancouver Coastal Health.
Najmocniejsze dotąd dowody
Nowe badanie, prowadzone w ramach międzynarodowej inicjatywy Ovarian Cancer Observatory, dostarcza jak dotąd najbardziej jednoznacznych dowodów na skuteczność tej strategii.
„To badanie jednoznacznie pokazuje, że usunięcie jajowodów jako zabieg dodatkowy podczas rutynowej operacji może pomóc w zapobieganiu najgroźniejszemu typowi raka jajnika” – powiedziała współautorka badania dr Gillian Hanley, profesor nadzwyczajny położnictwa i ginekologii na UBC.
Dodano, że badanie pokazuje „jak ta stosunkowo prosta zmiana w praktyce chirurgicznej może mieć głęboki i ratujący życie wpływ”.
Analiza danych tysięcy pacjentek
Badanie jest pierwszym, które ilościowo określa, w jakim stopniu OS zmniejsza ryzyko surowiczego raka jajnika – najczęstszego i najgroźniejszego podtypu choroby. Opiera się ono na wcześniejszych pracach wskazujących, że OS jest bezpieczny, nie obniża wieku wystąpienia menopauzy i jest opłacalny dla systemów ochrony zdrowia.
Naukowcy przeanalizowali dane dotyczące zdrowia populacji ponad 85 tys. kobiet, które przeszły operacje ginekologiczne w Kolumbii Brytyjskiej w latach 2008–2020. Porównano częstość występowania surowiczego raka jajnika u kobiet, które przeszły OS, z kobietami po podobnych operacjach bez tego zabiegu.
Ryzyko niższe o 78 proc.
Ogółem kobiety, które przeszły oportunistyczną salpingektomię, miały o 78 proc. mniejsze ryzyko rozwoju surowiczego raka jajnika. W rzadkich przypadkach, gdy nowotwór pojawił się mimo zabiegu, okazywał się on biologicznie mniej agresywny.
Od momentu wprowadzenia OS w Kolumbii Brytyjskiej w 2010 roku metoda ta została szeroko przyjęta – obecnie około 80 proc. histerektomii oraz procedur podwiązania jajowodów w tej prowincji obejmuje usunięcie jajowodów.
Na całym świecie profesjonalne organizacje medyczne w 24 krajach rekomendują obecnie oportunistyczną salpingektomię jako strategię profilaktyki raka jajnika. Zdaniem specjalistów, rozszerzenie globalnego stosowania OS mogłoby co roku zapobiec tysiącom przypadków tego nowotworu.
Kolumbia Brytyjska stała się także pierwszą prowincją, która rozszerzyła stosowanie OS na inne rutynowe operacje jamy brzusznej i miednicy, wykonywane przez chirurgów ogólnych i urologicznych, w ramach projektu wspieranego przez rząd Kolumbii Brytyjskiej oraz organizację Doctors of BC.
Źródło: PAP
Czytaj także: Nie udawajmy, że na porodówkach jest bezpiecznie.
