Ten model leczenia zmienia drogę pacjentek z rakiem piersi

Breast Cancer Units (BCU), czyli wyspecjalizowane ośrodki leczenia raka piersi, funkcjonują w Polsce od 1 października 2019 roku, kiedy to weszło w życie rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia dotyczące Kompleksowej Opieki Onkologicznej nad Pacjentem z Nowotworem Piersi (KON-PIERŚ). Ich celem było uporządkowanie i przyspieszenie leczenia raka piersi poprzez skupienie całego procesu terapeutycznego w jednym miejscu – od diagnostyki po rehabilitację.

Centra powstały jako odpowiedź na problem rozproszonej opieki, w której pacjentka musiała samodzielnie poruszać się między poradniami, oddziałami i terminami. W modelu Breast Cancer Unit leczenie prowadzone jest przez zespół interdyscyplinarny, działający według jednolitych standardów.

Na koniec 2025 roku w Polsce działało około 35–40 certyfikowanych Breast Cancer Units, zgodnie z wymogami rozporządzenia MZ. Sieć ta rozwijała się stopniowo – od kilkunastu ośrodków w pierwszych latach do obecnego poziomu, który obejmuje większość województw. Każdy BCU zabezpiecza populację liczącą około 250–500 tys. mieszkańców.

Ośrodki te działają zarówno w strukturach publicznych, jak i prywatnych realizujących świadczenia w ramach NFZ. Przykłady to m.in. Narodowy Instytut Onkologii w Krakowie i Gliwicach, Białostockie Centrum Onkologii, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu czy placówki LUX MED w Warszawie. Na Śląsku Breast Cancer Units funkcjonują m.in. w Gliwicach i Katowicach.

Breast Cancer Units są centrami kompetencji, w których pacjentka trafia pod opiekę zespołu złożonego z chirurgów onkologicznych, onkologów klinicznych, radioterapeutów, patomorfologów, diagnostów, rehabilitantów oraz psychoonkologów. Leczenie planowane jest podczas konsylium multidyscyplinarnego, które ustala spersonalizowaną ścieżkę terapii.

Model ten pozwala prowadzić leczenie zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, zwiększa szanse na wczesne wykrycie choroby oraz – w uzasadnionych przypadkach – na jednoczasową rekonstrukcję piersi. Dzięki koncentracji doświadczenia i procedur ośrodki BCU osiągają najlepsze wyniki leczenia raka piersi.

Do BCU można zgłosić się bezpośrednio. Skierowanie nie jest wymagane. Wystarczy podejrzenie raka piersi, np. wyczuwalny guzek, zmiana w obrębie skóry piersi lub niepokojący wynik badania obrazowego.

Pacjentka trafia wówczas bezpośrednio do szybkiej diagnostyki i na konsylium. Karta DiLO nie jest warunkiem przyjęcia do BCU, choć jej posiadanie przyspiesza formalną ścieżkę leczenia w ramach NFZ. W praktyce, jeśli pacjentka zgłasza się bez karty, zostaje ona wystawiona na etapie potwierdzenia podejrzenia nowotworu.

Breast Cancer Units realizują leczenie raka piersi bezpłatnie w ramach NFZ dla pacjentek ubezpieczonych. Obejmują one diagnostykę, leczenie chirurgiczne, systemowe, radioterapię oraz opiekę po zakończeniu terapii. Część ośrodków oferuje również leczenie komercyjne, jednak podstawowy model BCU opiera się na finansowaniu publicznym.

W sytuacji, gdy czas od podejrzenia do leczenia bywa liczony w tygodniach lub miesiącach, Breast Cancer Units pokazują, że spójna organizacja opieki realnie skraca ścieżkę pacjentki. Skupienie diagnostyki, decyzji terapeutycznych i leczenia w jednym miejscu ogranicza opóźnienia, zmniejsza obciążenie psychiczne i pozwala pacjentce przejść przez proces leczenia w bardziej przewidywalny sposób.

BCU nie rozwiązują wszystkich problemów systemowych, ale są przykładem rozwiązania, które – przy odpowiednim dostępie i świadomości pacjentek – działa szybciej i skuteczniej niż rozproszona opieka.

Czytaj także: Nietrzeźwi pacjenci w szpitalach psychiatrycznych to błąd.