Najdłuższy etap leczenia zaczyna się jeszcze przed diagnozą

Z raportu „Potrzeby i doświadczenia pacjentów onkologicznych 2026” wynika, że co trzeci pacjent onkologiczny czekał w kolejce na postawienie diagnozy dłużej niż trzy miesiące, a niemal co piąty – ponad pół roku. Choć w porównaniu z rokiem poprzednim odsetek osób czekających od trzech do sześciu miesięcy nieco się zmniejszył, skala opóźnień pozostaje znacząca.

Średni czas oczekiwania na wizytę u specjalisty w 2025 roku wynosił 4,2 miesiąca, a na badania obrazowe – takie jak rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa – kolejne tygodnie lub miesiące.

W praktyce oznacza to, że tylko co czwarty pacjent objęty badaniem Alivii otrzymał diagnozę w stadium wczesnym, dającym największe szanse na skuteczne leczenie. Pozostali trafiali do systemu już z chorobą zaawansowaną, często z przerzutami.

Kluczowy problem – jak wskazuje raport – polega na tym, że pacjent przez długi czas pozostaje poza realnym monitoringiem systemu, ponieważ nie jest jeszcze objęty szybką ścieżką onkologiczną. Brak karty DiLO oznacza brak koordynacji, brak wsparcia organizacyjnego i konieczność samodzielnego poruszania się pomiędzy kolejnymi wizytami i badaniami.

– W mojej ocenie najbardziej bolesnym problemem w onkologi jest bardzo długi okres diagnostyki przedszpitalnej. Mamy takie doświadczenia, że jeszcze przed wystawieniem karty DiLO pacjent błądzi w systemie. O ile pacjent, który już dostanie się do szpitala, zazwyczaj ma rozpoczęte leczenie i ono jakoś przebiega – w niektórych ośrodkach lepiej, w innych gorzej, ale jednak przebiega – to cały dramat rozgrywa się wcześniej – mówiła Dorota Korycińska z Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej.

Jak dodaje, nie jest to problem pojedynczych placówek, lecz luka systemowa, w której chorzy „wypadają” z widoku ochrony zdrowia na kluczowym etapie choroby.

– Za późna diagnoza to nie jest jednostkowy przypadek ani pech pacjenta – to systemowy problem, który w onkologii kosztuje życie. Nasze badanie pokazuje, że pacjenci zbyt długo krążą między gabinetami i badaniami, zamiast jak najszybciej rozpocząć leczenie. W efekcie choroba jest rozpoznawana późno, gdy możliwości terapeutyczne są ograniczone, a rokowania znacząco gorsze – komentuje Joanna Frątczak-Kazana, Wicedyrektorka Onkofundacji Alivia.

Jednym z najmocniejszych wniosków raportu jest znaczenie koordynatora opieki onkologicznej. Choć dostęp do tej formy wsparcia stopniowo się poprawia, wciąż 38 proc. pacjentów nie miało kontaktu z koordynatorem na etapie diagnostyki i leczenia. Tymczasem osoby, które z takiej pomocy skorzystały, oceniał ją bardzo wysoko – jako realne wsparcie w umawianiu badań, pilnowaniu terminów i rozumieniu kolejnych kroków terapii.

– To „quick win” – bo nie wymaga rewolucji ani wieloletnich reform. Wymaga decyzji: umocowania roli koordynatora, jasnego zakresu obowiązków, narzędzi, szkoleń i realnego finansowania. Tam, gdzie koordynator jest obecny, pacjent przestaje błądzić po systemie – mówi Joanna Frątczak-Kazana, wicedyrektorka Onkofundacji Alivia.

Raport zwraca także uwagę na ograniczoną funkcjonalność elektronicznej karty eDiLO, która miała umożliwiać pełne monitorowanie ścieżki pacjenta. W obecnym kształcie system nie obejmuje osób znajdujących się jeszcze przed formalnym wystawieniem karty, przez co najdłuższy i najbardziej ryzykowny etap leczenia pozostaje niewidoczny w danych.

Jak podkreślają autorzy badania, bez rzetelnego monitoringu doświadczeń pacjentów trudno mówić o skutecznej poprawie jakości opieki onkologicznej.

Wnioski z raportu Onkofundacji Alivia zostały zaprezentowane podczas konferencji prasowej z udziałem decydentów, ekspertów i organizacji pacjenckich. Fundacja od lat podkreśla, że doświadczenie pacjenta powinno być jednym z kluczowych punktów odniesienia przy projektowaniu zmian w systemie ochrony zdrowia – nie jako emocjonalny dodatek, lecz jako źródło twardych danych.

Źródło: Raport „Potrzeby i doświadczenia pacjentów onkologicznych 2026” Alivia.

Czytaj także: Psychoonkolog ujawnia niezwykłe przemiany osób po chorobie