Berberys to nie tylko krzew ozdobny. Znasz jego właściwości lecznicze i zastosowanie? Sprawdź, do czego wykorzystać owoce i liście berberysu

Agata Orzełowska
Ze względu na działanie antybakteryjne i przeciwzapalne berberys jest bardzo skuteczny m.in. w leczeniu zmian trądzikowych.
Ze względu na działanie antybakteryjne i przeciwzapalne berberys jest bardzo skuteczny m.in. w leczeniu zmian trądzikowych. _Alicja_/Pixabay
Udostępnij:
Berberys to krzew znany z miejskich skwerów i parków – chętnie jest tam sadzony jako roślina ozdobna. Berberys zwyczajny, rosnący w Polsce także dziko, jest też rośliną leczniczą o wielu cennych właściwościach prozdrowotnych. Stosowany jest także w przemyśle kosmetycznym. Sprawdź, jakie jeszcze zastosowanie i właściwości lecznicze ma ta roślina.

Berberys. Krzew ozdobny, czy dzika roślina?

Berberys znany też jako kwaśnica (Berberis L.) to krzew z rodziny berberysowatych (Berberidaceae Juss.). Wyróżnia się ok. 450 gatunków berberysów; w Polsce dziko rosnącym gatunkiem jest berberys zwyczajny. Berberysy rosną w prawie wszystkich strefach klimatycznych i są często sadzone w parkach i ogrodach jako krzewy ozdobne.

Warto przeczytać:

Owoce berberysu to niezbyt duże, podłużne, czerwone jagody.

Berberys zwyczajny jest rośliną leczniczą, której właściwości cenione były już w starożytnym Babilonie i Indiach. O leczniczych zastosowaniach berberysu pisała też Hildegarda z Bingen (uzdrowicielka uznana za świętą). Surowcem zielarskim są owoce, liście, kora i korzeń berberysu zwyczajnego. Korzeni nie pozyskuje się obecnie, ponieważ wiąże się to ze zniszczeniem krzewu berberysu; z tego samego względu rzadko pozyskiwana jest kora. Liście berberysu zbiera się wiosną i suszy w temperaturze pokojowej. Owoce należy zbierać, zanim całkowicie dojrzeją – dojrzałe owoce berberysu są bardzo miękkie i łatwo się gniotą. Suszy się je w temperaturze do 40 stopni.

Warto przeczytać:

Jakie substancje zawiera berberys?

Liście, owoce i kora berberysu zawierają wiele cennych składników. Są to:

  • alkaloidy (do 16%) takie jak berberyna (1,5-2%), berbamina, oksykantyna, narkotyna, palmatyna, protopina i kryptopina,
  • polifenole,
  • fenole,
  • żywice.

Liście berberysu mają sporą ilość alkaloidów i fenolokwasów.

Owoce berberysu zawierają przede wszystkim antocyjany, bioflawonoidy (np. witaminę P i rutynę), kwas askorbinowy, czyli witaminę C (ok.1,5%), kwas jabłkowy (6%), kwas cytrynowy (2-4%), kwas winowy i kwas bursztynowy oraz pektyny, karotenoidy, w tym prowitaminę A (beta-karoten) i luteinę, a także garbniki i sole mineralne.

Berberys i jego właściwości lecznicze

Berberys ma działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne oraz pierwotniakobójcze. Wyciągi z liści, owoców i kory berberysu regulują przemianę materii, mają właściwości przeciwzapalne, wspomagają krążenie żylne, obniżają ciśnienie krwi i zmniejszają obrzęki.

Berberys ma działanie moczopędne, wspomaga pracę nerek, odkaża drogi moczowe i oczyszcza organizm z toksyn oraz produktów przemiany materii.

Berberyna zawarta w owocach i liściach berberysu działa żółciotwórczo, żółciopędnie, przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Zapobiega biegunkom i łagodzi dolegliwości reumatyczne, ma też właściwości rozkurczające mięśnie gładkie. Ma również działanie antyseptyczne i przeciwdziała rozwojowi roztoczy oraz grzybów.

Narkotyna zawarta w berberysie ma właściwości pobudzające ośrodek oddechowy. Działa wykrztuśnie i przeciwkaszlowo, zwiększa też działanie leków przeciwbólowych takich jak kodeina i morfina.

Berberys ma też działanie zapobiegające arytmii serca, leczy choroby skórne na tle bakteryjnym, wirusowym i pasożytniczym, wspomaga pracę układu odpornościowego, jest pomocny w łagodzeniu dolegliwości związanych z menstruacją (działa przeciwbólowo i rozkurczowo na mięśnie gładkie, zmniejsza też krwawienie).

Napar i odwary z liści berberysu pobudzają wydzielanie soku żołądkowego oraz żółci, zwiększają też apetyt. Berberyna ma działanie antynowotworowe, zapobiega cukrzycy (obniża i reguluje poziom glukozy we krwi), obniża poziom „złego” cholesterolu LDL we krwi i poprawia samopoczucie (ma działanie antydepresyjne).

Z owoców berberysu można zrobić domowe przetwory, np. dżem.
Z owoców berberysu można zrobić domowe przetwory, np. dżem. 123rf.com/serezniy

Owoce berberysu zawierają wiele cennych witamin, dlatego zalecane są w okresie rekonwalescencji i przy przeziębieniu oraz w stanach niedoboru tych składników diety. Mają działanie przeciwgorączkowe, poprawiają też przemianę materii i działają stymulująco na układ odpornościowy. Stosowane są w zakażeniach bakteryjnych i w stanach zapalnych błon śluzowych. Wysoka zawartość błonnika pokarmowego sprawia, że owoce berberysu są polecane jako składniki diet odchudzających i oczyszczających organizm. Rutyna zawarta w owocach berberysu uszczelnia naczynia krwionośne i zapobiega m.in. krwawieniom z nosa.

Ze względu na działanie antybakteryjne i przeciwzapalne berberys jest też bardzo skuteczny w leczeniu zmian trądzikowych.

W powszechnym mniemaniu zioła postrzegane są jako środki bezpieczne, które mogą stosować niemal wszyscy – bez względu na wiek, płeć, ogólny stan zdrowia czy przyjmowane leki. Ogólne bezpieczeństwo ziół to jednak błędne przekonanie, które może wiązać się z poważnymi konsekwencjami. Zanim więc po nie sięgniemy, warto zapoznać się nie tylko z właściwościami prozdrowotnymi konkretnego zioła, ale również z przeciwwskazaniami do jego stosowania. Na zioła szczególnie powinny uważać kobiety w ciąży, ponieważ wiele roślin ma właściwości silnie poronne!

Czy zioła mogą być szkodliwe? 10 ziół o niebezpiecznym działaniu

Berberys – zastosowanie

W medycynie ludowej wyciągi i odwary z berberysu stosowane były do leczenia obrzęków, w tym obrzęku śledziony i wątroby, w schorzeniach wątroby i nerek, dolegliwościach ze strony układu pokarmowego i stanach zapalnych oraz infekcjach bakteryjnych i wirusowych. Ze względu na wysoką zawartość witaminy C owoce berberysu stosowane były jako remedium na szkorbut.

Owoce berberysu stosuje się jako środek wzmacniający i uzupełnienie diety w niezbędne witaminy, sole mineralne i błonnik pokarmowy.

Przetwory z owoców berberysu przyspieszają i regulują przemianę materii, dlatego poleca się je w kuracjach odchudzających.

Preparaty z berberysem stosowane są też w leczeniu biegunek, bólów brzucha i w przypadku zbyt obfitych krwawień miesięcznych. Pomagają przy arytmii, kamieniach żółciowych, zaburzeniach metabolicznych, stanach zapalnych układu moczowego i górnych dróg oddechowych oraz przy reumatyzmie i artretyzmie.

Wyciągi z berberysu stosowane są także do leczenia chorób pasożytniczych takich jak lamblioza, malaria i leishmanioza. Krople i maści do oczu z berberyną stosuje się w leczeniu nużycy ocznej.

Z owoców berberysu można także robić domowe przetwory takie jak soki, dżemy, konfitury, marmolady, syropy i nalewki. Przetwory takie będą miały wszystkie prozdrowotne właściwości berberysu. Można dodawać je do deserów i innych dań – nawet mięsnych (owoce berberysu mają kwaśny smak i można z nich zrobić wytrawną przystawkę do mięs).

W przemyśle cukierniczym w Polsce berberys stosowany jest zamiast cytryny. Wino berberysowe jest bardzo przydatne w przypadku zaparć i bólów głowy.

Berberys – środki ostrożności i przeciwwskazania

Berberyna odkłada się w sercu, trzustce i wątrobie. Z tego względu przetworów i preparatów z berberysu nie powinno się spożywać w dużej ilości i przez długi czas. Nalewka z berberysu, choć ma działanie wzmacniające, to jednak z uwagi na zawartość alkoholu jest niewskazana dla kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Zioła działają przeciwbólowo oraz antybakteryjnie

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie