Kamienie w woreczku żółciowym – objawy, dieta i leczenie. Dlaczego powstają kamienie żółciowe?

Weronika Czaja
Kamienie żółciowe często wywołują stan zapalny, który można stwierdzić na podstawie badania palpacyjnego brzucha.
Kamienie żółciowe często wywołują stan zapalny, który można stwierdzić na podstawie badania palpacyjnego brzucha. jackf/123RF
Udostępnij:
Kamienie żółciowe to złogi, które powstają w woreczku żółciowym. Ta stosunkowo częsta przypadłość powoduje ból i stany zapalne, nierzadko kończąc się operacją. Warto więc wiedzieć, jakie dolegliwości stanowią sygnał alarmowy o kamicy żółciowej i jak należy wtedy postępować.

Kamienie żółciowe, nazywane też wątrobowymi, najczęściej powstają w pęcherzyku żółciowym, popularnie nazywanym woreczkiem żółciowym, choć mogą też tworzyć się w drogach żółciowych. Ich obecność świadczy o rozwoju kamicy żółciowej.

Kamica żółciowa należy do chorób cywilizacyjnych i stanowi duży problem w krajach rozwiniętych. Polskie dane z przełomu lat 80. i 90. ubiegłego wieku wykazały zachorowalność wynoszącą ok. 12 proc. populacji miejskiej, i w połowie przypadków nie występowały objawy – kamienie żółciowe stwierdzano przypadkowo w badaniu USG.

Obecnie kamica żółciowa może dotyczyć nawet powyżej 18 proc. dorosłych Polaków. Rozwija się nawet 2-3 razy częściej u kobiet i występuje u ponad 30 proc. tych po 60. roku życia.

Kamienie w woreczku żółciowym

Wyróżnia się dwa rodzaje kamieni żółciowych: cholesterolowe i uwapnione. Te pierwsze często osiągają duże rozmiary i zazwyczaj występują pojedynczo, natomiast te drugie zazwyczaj są mniejsze i jest ich wiele. Kamica może mieć też charakter mieszany, co oznacza, że w woreczku znaleźć można oba rodzaje złogów.

Największy kamień usunięty z woreczka żółciowego ważył aż 6 kilogramów.

Kamienie żółciowe tworzą się z żółci, wydzieliny produkowanej przez wątrobę, a magazynowanej i zagęszczanej przez niewielki, bo zaledwie dziesięciocentymetrowy narząd w kształcie gruszki, nazwany pęcherzykiem lub woreczkiem żółciowym. W zdrowym organizmie ma ona postać płynną i objętość około 70 ml. Żółć jest niezbędna do trawienia tłuszczów i przy ich spożyciu przemieszcza się drogami żółciowymi do dwunastnicy. W pewnych sytuacjach może dojść do wytrącenia się kryształków soli żółciowej (soli kwasu żółciowego, pozyskiwanego w wątrobie z cholesterolu), która następnie zbryla się dookoła fragmentów nabłonka ścianki pęcherzyka.

Kamienie w woreczku żółciowym – objawy kamicy żółciowej

Często kamienie w woreczku są na tyle niewielkie, że nie odczuwamy ich obecności. Zazwyczaj dowiadujemy się o nich przypadkowo, na przykład podczas kontrolnego badania ultrasonografem (USG) jamy brzusznej lub nerek. Jeśli jednak są już słusznych rozmiarów lub jest ich już dużo, zaczynają utrudniać pracę pęcherzyka żółciowego poprzez stałe podrażnienie jego błony śluzowej.

Do objawów, które powinny skłonić nas do wizyty u lekarza, należą m.in.:

  • częste wzdęcia,
  • częste odbijanie po posiłkach,
  • stałe uczucie pełności, jak po obfitym posiłku,
  • ból i/lub gniecenie w okolicy pod prawym żebrem,
  • ból i/lub wrażenie gniecenia w nadbrzuszu,
  • silny dyskomfort po spożyciu posiłku, zwłaszcza ciężkostrawnego.

Te dolegliwości zwykle mijają dość szybko w sposób samoistny. Już na tym etapie dobrze jest jednak udać się do specjalisty. Jeśli tego nie zrobimy, następnym razem objawy mogą się nasilić i nie ustępować nawet przez kilka godzin.

Alarmujące objawy, świadczące o konieczności jak najszybszej konsultacji lekarskiej:

  • nudności i wymioty,
  • silna kolka, przy której ból może promieniować pod prawą łopatkę, na plecy, szyję czy obojczyki,
  • intensywne pocenie się,
  • dreszcze,
  • gorączka.

Ataki kolki wątrobowej pojawiają się nagle i wiążą się z czasowym zablokowaniem ujścia przewodu pęcherzyka przez kamień. Częstą przyczyną jest po prostu błąd dietetyczny, czyli zjedzenie bardzo tłustego posiłku. Wystąpienie kolki może też nie mieć żadnego związku z dietą, a być zwyczajnie objawem obecności kamieni w woreczku żółciowym.

Kamienie w woreczku żółciowym – przyczyny powstawania

Niestety lekarze nie są w stanie dokładnie określić, dlaczego u niektórych osób powstają kamienie, a u innych nie. Choć jest to kwestia indywidualna (i dziedziczna), zidentyfikowano cały szereg czynników sprzyjających powstawaniu kamieni żółciowych:

  • płeć żeńska – ryzyko rozwoju kamieni żółciowych u kobiet jest nawet pięciokrotnie wyższe niż u mężczyzn,
  • mukowiscydoza,
  • przewlekłe infekcje dróg żółciowych,
  • niewydolność wątroby,
  • cukrzyca,
  • nadwaga i otyłość,
  • antykoncepcja hormonalna,
  • zaburzenia hormonalne,
  • predyspozycje genetyczne,
  • wiek powyżej 60. roku życia,
  • zespół krótkiego jelita,
  • okres po zabiegu zmniejszenia żołądka,
  • omijanie posiłków i głodzenie się,
  • restrykcyjna dieta odchudzająca, powodująca większe ubytki masy ciała niż 1,5 kg tygodniowo.

Zwiększone zagrożenie rozwojem kamicy żółciowej dotyczy osób z cechami określanymi jako „5P”:

  • płeć piękna,
  • płodna,
  • pulchna,
  • po czterdziestce.

Kamienie żółciowe – diagnostyka kamicy żółciowej

Do postawienia wstępnej diagnozy o stanie zapalnym, związanym z powstaniem złogów żółciowych, lekarzowi wystarczy zazwyczaj stwierdzenie jego charakterystycznych objawów. Powiększony pęcherzyk żółciowy można wyczuć w badaniu palpacyjnym, ponieważ przy nacisku stawia sprężysty opór.

Potwierdzenie diagnozy wymaga wykonania USG jamy brzusznej. Jeśli złogi istnieją, na obrazie echo kamienia będzie ciemniejsze od tkanki. Określa się wtedy wielkość pęcherzyka, grubość jego ścianek, rozmiar kamieni, ich liczbę, położenie i drożność przewodów żółciowych.

Badanie USG jest bardzo skuteczne, bo nawet w 95 proc. przypadków udaje się wykryć wciąż jeszcze małe kamienie żółciowe. Do błędnej diagnozy może dojść jednak przy otyłości, gdy gruba warstwa tkanki tłuszczowej w okolicach nadbrzusza przysłania obraz USG, oraz przy nagromadzeniu gazów w jelitach (w tym celu przed badaniem przyjmuje się łagodzący wzdęcia symetykon).

Ostatnim krokiem jest wykonanie prób wątrobowych, czyli określenie poziomu enzymów wątrobowych we krwi pacjenta. Jeżeli objawy się utrzymują, ale z jakiegoś powodu lekarz napotyka trudności w zlokalizowaniu

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie