Niskie ciśnienie krwi – objawy, przyczyny i metody leczenia hipotonii. Kiedy niedociśnienie powinno być powodem do niepokoju?

Agata Orzełowska
Obniżone ciśnienie tętnicze, inaczej hipotonia, może być przyczyną dyskomfortu i uciążliwych objawów
Obniżone ciśnienie tętnicze, inaczej hipotonia, może być przyczyną dyskomfortu i uciążliwych objawów bacho12345/123RF
Udostępnij:
Niskie ciśnienie krwi to objaw, który wcale nie jest korzystny dla zdrowia. Choć zdecydowanie lepiej jest mieć niedociśnienie niż nadciśnienie tętnicze, ono również może być przyczyną poważnych problemów zdrowotnych albo objawem choroby. Wyjaśniamy, czym jest niskie ciśnienie, inaczej hipotonia lub hipotensja, u kogo występuje, jakie wywołuje objawy i w jaki sposób jest leczona, a także w jakich sytuacjach zagraża zdrowiu lub życiu.

Niskie ciśnienie – czyli jakie?

Niskie ciśnienie krwi to sytuacja, w której skurczowe ciśnienie tętnicze krwi nie przekracza 100 mm Hg, a ciśnienie rozkurczowe wynosi mniej niż 60 mm Hg w ciągu dnia.

Inne wytyczne mówią o tym, że hipotonia występuje wówczas, gdy ciśnienie nie przekracza 115/70 mm Hg w ciągu dnia w przypadku mężczyzn i 100/65 mm Hg u kobiet oraz odpowiednio 97/56 mm Hg lub 92/52 mm Hg w nocy.

Niedociśnienie może dotyczyć też jedynie ciśnienia skurczowego lub rozkurczowego. Dla porównania o nadciśnieniu tętniczym mówimy wówczas, gdy wartości uzyskane w pomiarach przekraczają 140/90 mm Hg.

Jako niskie ciśnienie określa się także spadek ciśnienia o ponad 40 mm Hg w stosunku do wartości właściwej dla danego pacjenta.

Niskie ciśnienie krwi nazywane jest też niedociśnieniem, hipotensją lub hipotonią i wyróżnia się trzy jego podstawowe typy:

  • Niedociśnienie samoistne (pierwotne) – jego przyczyna jest nieznana, ale często jest ono dziedziczone. W tym przypadku niskie ciśnienie utrzymuje się przewlekle.
  • Niedociśnienie wtórne – jest związane z innymi chorobami, np. układu krążenia, hormonalnego czy metabolicznymi; występuje też m.in. u chorych leczących nadciśnienie tętnicze, które przedawkowały leki na obniżenie ciśnienia.
  • Niedociśnienie ortostatyczne – obserwuje się wtedy zjawisko obniżenia wartości ciśnienia tętniczego po zmianie pozycji ciała z leżącej na stojącą. W pozycji stojącej ciśnienie skurczowe spada o co najmniej 20 mm Hg, a ciśnienie rozkurczowe o 10 mm Hg w ciągu 3 minut). Ten typ niedociśnienia pojawia się najczęściej u osób w podeszłym wieku, chorych z cukrzycą, przyjmujących leki moczopędne lub rozszerzające naczynia krwionośne oraz tych, które często spożywają alkohol. W celu rozpoznania problemu wykonuje się test pionizacyjny (head-up tilt test, HUTT).

Hipotonia może pojawić się na krótki czas, np. przez kilka lub kilkanaście godzin, np. we wstrząsie anafilaktycznym, lub występować w sposób przewlekły, jak ma to miejsce m.in. u osób cierpiących na niewydolność serca.

Podczas gdy niedociśnienie ortostatyczne może być powodem rozwoju chorób układu krążenia, a nawet zgonu, przewlekłe niedociśnienie tętnicze nie wymaga zazwyczaj leczenia środkami farmakologicznymi.

Przeczytaj również:

Niskie ciśnienie krwi – objawy hipotensji

Niskie ciśnienie tętnicze może nie powodować objawów, jak ma to miejsce w przypadku przewlekłego niedociśnienia. Z kolei hipotonia ortostatyczna, która powoduje gwałtowny spadek ciśnienia po zmianie pozycji na stojącą, może prowadzić do omdlenia.

Do głównych objawów zbyt niskiego ciśnienia należą:

  • osłabienie,
  • zawroty głowy,
  • zmniejszenie tolerancji wysiłku fizycznego,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • przyspieszenie tętna,
  • mroczki przed oczami,
  • nudności,
  • nocne poty,
    [oziębienie dłoni i stóp,
  • bladość cery,
  • problemy z koncentracją,
  • złe samopoczucie, zwłaszcza przy niskim ciśnieniu atmosferycznym.

Objawy hipotonii mogą występować przy stosunkowo wysokich wartościach ciśnienia, co zdarza się u osób starszych ze zmianami miażdżycowymi, a także przy tych niskich, co stwierdza się u osób młodych.

Niskie ciśnienie – przyczyny hipotonii

Hipotonia może być objawem wielu chorób, ale nie tylko. Sprzyjają jej też groźne dla organizmu stany, które wymagają podjęcia odpowiedniego działania.

Do wystąpienia hipotonii może przyczynić się:

  • wstrząs, np. podczas rozległego urazu, oparzenia, krwotoku czy reakcji alergicznej,
  • anemia,
  • głód,
  • pragnienie,
  • odwodnienie podczas biegunki, wymiotów czy intensywnego pocenia się,
  • dotkliwy stres.

Przeczytaj również:

Wtórne niedociśnienie może rozwinąć się na skutek chorób takich jak m.in.:

  • cukrzyca,
  • padaczka,
  • zawał serca,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • niewydolność serca,
  • tamponada serca,
  • zatorowość płucna
  • choroba Addisona,
  • niedoczynność tarczycy,
  • niedoczynność nadnerczy,
  • niewydolność przysadki mózgowej.

Niedociśnienie ortostatyczne może pojawić się także u osób z nadciśnieniem, a jego przyczyną są zaburzenia krążenia krwi. Krew w tym przypadku gromadzi się podczas zmiany pozycji w kończynach dolnych i narządach wewnętrznych, a jej przepływ do serca zostaje zmniejszony, powodując gwałtowny spadek ciśnienia.

Niskie ciśnienie to także częsty skutek zażywania niektórych leków, na przykład lewodopy (L-DOPA) stosowanej w leczeniu choroby Parkinsona oraz leków nasercowych, a także w depresji (leki psychotropowe) i leków moczopędnych, a więc odwadniających.

Przeczytaj także:

Niskie ciśnienie i sposoby jego leczenia

Niskie ciśnienie stwierdza się poprzez pomiar ciśnienia krwi, najczęściej wykonywany za pomocą elektronicznego mankietu (rękawa).

Niedociśnienie występujące w sposób przewlekły i nie dające niepokojących objawów zwykle nie wymaga leczenia. U chorych z niewydolnością serca zbyt niskie ciśnienie wymaga jednak zmniejszenia dawek leków takich jak beta-blokery.

W przypadku osób w podeszłym wieku zażywających na stałe leki konieczne może być zmniejszenie dawek również innych farmaceutyków, na przykład tych stosowanych w chorobie Parkinsona i przy depresji, co jednak zawsze powinno obywać się po konsultacji z lekarzem.

Dowiedz się więcej na temat:

W leczeniu hipotonii ortostatycznej stosuje się metody takie jak: lekkostrawna dieta i nauka odpowiedniego wstawania, tak by w pozycji stojącej nie następował gwałtowny spadek ciśnienia. Zaleca się, by z pozycji leżącej najpierw przechodzić do pozycji siedzącej, a dopiero wówczas wstawać.

Objawy hipotonii ortostatycznej można także zmniejszyć poprzez siadanie ze skrzyżowanymi nogami (co jest jednak niekorzystne dla układu żylnego nóg) oraz poprzez noszenie opaski uciskowej na brzuch, co zwiększa ciśnienie krwi w pozycji stojącej. Zapobiega to zawrotom głowy oraz utracie przytomności.

Rano, przed wstaniem z łóżka, zaleca się pacjentom wypicie dwóch szklanek chłodnej wody – podnosi to ciśnienie krwi o 20 mm Hg. Do wody można dodać odrobinę soli.

Osoby z niedociśnieniem powinny spać z lekko uniesioną górną połową ciała. Ponadto zaleca się umiarkowany wysiłek fizyczny.

Przeczytaj również:

Czy niskie ciśnienie zagraża życiu? Kiedy hipotonia powinna stanowić powód do niepokoju?

Niskie ciśnienie krwi występujące w sposób ciągły i niedające niepokojących objawów nie jest stanem zagrażającym zdrowiu. Choć jednak kardiolodzy przyjmują, że niedociśnienie samoistne jest mniej niekorzystne dla pacjenta niż nadciśnienie, z badań naukowych wynika, że wcale nie jest ono obojętne dla zdrowia.

U osób z przewlekłym niedociśnieniem tętniczym, które najczęściej ma podłoże genetyczne, wykazano mniejszą elastyczność tętnic w porównaniu z osobami o normalnym ciśnieniu krwi. Powoduje to spowolnienie przepływu krwi i jest właściwym powodem spadku jej ciśnienia. W rezultacie tkanki organizmu są mniej dotlenione, co w późniejszym wieku może powodować szereg dolegliwości i zmian chorobowych.

Natomiast niedociśnienie ortostatyczne zagraża nie tylko zdrowiu, ale i życiu pacjenta. Oprócz tego, że często wywołuje omdlenia, może też nasilać niedokrwienie serca przy chorobach układu krążenia.

Powodem do niepokoju jest również niskie ciśnienie w ciąży, szczególnie jeśli przyszła mama miała wcześniej ciśnienie w normie. Może to wskazywać na osłabienie, a nawet wewnętrzny krwotok i powinno być jak najszybciej skonsultowane z lekarzem.

Ponieważ niedociśnienie może prowadzić do powolnego rozwoju różnych chorób, warto stosować naturalne sposoby na podniesienie jego wartości. Należą do niego przede wszystkim aktywność fizyczna i prawidłowe spożycie sodu i soli.

Sprawdź zdrową dietę przeciw nadciśnieniu:

ZOBACZ: Koronawirus jest wyjątkowo groźny dla osób z chorobami serca i cukrzycą. Czy wszyscy pacjenci powinni się obawiać?
Eksperci:

  • prof. Krzysztof Łabuzek, specjalista chorób wewnętrznych, farmakologii klinicznej i diabetologii
  • prof. dr hab. n. men. Piotr Jankowski, kardiolog, internista
  • prof. dr hab. n. med. Anna Boroń-Kaczmarska, lekarz chorób zakaźnych

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polska coraz bardziej rowerowa

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie