Nadmiar ćwiczeń może powodować raka? Te odkrycia pokazują, dlaczego przemęczenie i przetrenowanie są szkodliwe

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Codzienne trenowanie do maratonu, półmaratonu czy ekstremalnego biegu z przeszkodami w stylu Rumageddon nie jest sposobem na zdrowie. W planie aktywności trzeba też uwzględnić przerwy na odpoczynek.
Codzienne trenowanie do maratonu, półmaratonu czy ekstremalnego biegu z przeszkodami w stylu Rumageddon nie jest sposobem na zdrowie. W planie aktywności trzeba też uwzględnić przerwy na odpoczynek. Anna Kaczmarz / Dziennik Polski / Polska Press
Udostępnij:
Kwas mlekowy znamy dobrze z przetworów mlecznych czy „zakwasów”, gdyż związek ten gromadzi się w zmęczonych mięśniach po wysiłku. Choć jest wręcz niezbędny dla zdrowia serca czy mózgu, stały jego nadmiar działa toksycznie na komórki, a efektem są zmiany prowadzące do raka. To kolejny dowód na związek między przetrenowaniem i przeciążeniem fizycznym a rozwojem chorób i argument za tym, by rozsądnie planować odpoczynek.

Kwas mlekowy to związek, o którym mówi się w kontekście zmęczenia mięśni po wysiłku. To on zakwasza także fermentowane napoje mleczne, kiszonki czy… naszą skórę i zakamarki ciała, sprzyjając korzystnym procesom w całym organizmie.

Wszystko wskazuje na to, że wysokie poziomy kwasu mlekowego, jak te powstające podczas wysiłku fizycznego, są potrzebne komórkom dla prawidłowego funkcjonowania. Jak jednak wynika z nowych obserwacji, przewlekłe narażenie ich na ten naturalny związek powoduje zaburzenia ich metabolizmu. Zmiany te mogą prowadzić do rozwoju raka, niewydolności serca, a także cukrzycy typu 2 – przestrzegają badacze z Uniwersytetu Kolorado.

Jak tłumaczą autorzy badania opisanego na łamach „Frontiers in Nutrition”, kwas mlekowy (mleczan) nie jest zwykłym produktem ubocznym przemiany materii. To także związek pełniący rolę przekaźnika sygnałów i regulatora procesów na poziomie komórkowym.

Kwas mlekowy powstaje z glukozy, która jest podstawowym składnikiem zapewniającym energię komórkom ciała. Szczególnie duże ilości tego kwasu stwierdza się w centrach energetycznych komórek, jakimi są mitochondria.

Mleczan to także preferowane źródło energii dla mięśnia sercowego, mięśni szkieletowych i mózgu. Gdy jest produkowany w szczególnie dużych ilościach podczas intensywnego lub przedłużonego wysiłku, gromadzi się w mięśniach, powodując ich zmęczenie bezpośrednio po aktywności (tzw. zakwasy). Następnie jest stopniowo, choć dość szybko usuwany z komórek poprzez utlenianie w mitochondriach.

To mówi wiele o związkach aktywności ze zdrowiem kardiologicznym czy zdolnościami poznawczymi – wysiłek niezbędny dla sprawnego serca i mózgu to ten, który wywołuje zmęczenie.

Przeczytaj także:

Co jednak za dużo, to niezdrowo. Gdy nadmierne stężenie kwasu mlekowego zbyt długo utrzymuje się w organizmie, staje się on szkodliwy. Już po 48 godzinach komórki narażone na jego wysoki poziom stają się podatne na procesy chorobowe.

Zaobserwowane zaburzenia metaboliczne w komórkach pod wpływem przedłużonej ekspozycji na kwas mlekowy dotyczą kwestii takich jak:

  • zmniejszenie produkcji energii przez mitochondria, w tym kluczowego związku o nazwie ATP,
  • znaczne upośledzenie transportu kwasów tłuszczowych (a więc ich spalania, gdy wyczerpie się glukoza),
  • zmiany w błonach mitochondriów dotyczące związku o nazwie kardiolipina, który jest kluczowy dla prawidłowego działania tych organelli (czyli komórkowych „narządów”),
  • nasilenie produkcji wolnych rodników i związanego z tym stresu oksydacyjnego (efektem jego działania jest stan zapalny i wywołane przez niego uszkodzenia).

Z powodu wszystkich tych zmian naukowcy uznali, że nieprawidłowe przemiany mleczanu mogą być jednym z głównych czynników rozwoju chorób takich jak cukrzyca, wieńcówka czy rak. Choć odkrycia dotyczą komórek zwierzęcych, powtórzenie wyników w pracach z tymi ludzkimi jest kwestią czasu. Następnym krokiem będzie ocena mechanizmów, które stoją za upośledzeniem oczyszczania komórek z kwasu mlekowego.

Jeden z autorów badania, dr Iñigo San Millán, który jest też trenerem topowych sportowców (m.in. kolarzy), już od dłuższego czasu bada temat związków kwasu mlekowego z rakiem. Wykazał w nich m.in., że mleczan jest głównym czynnikiem regulującym procesy karcynogenezy (nowotworzenia), czyli przemiany normalnych komórek w te rakowe.

– Komórki nowotworowe przez cały czas produkują glukozę oraz mleczany, przez co te drugie nie są efektywnie usuwane, a ich poziom nigdy nie spada tak, jak między sesjami ćwiczeń – tłumaczy San Millán. – Ta akumulacja kwasu mlekowego reguluje ekspresję wielu genów związanych z powstawaniem komórek nowotworowych. Wierzymy, że pierwotne upośledzenie lub dysfunkcja mitochondriów może być tym, co prowadzi do nadmiaru mleczanu w komórkach, a w konsekwencji – do rozwoju chorób. Obecnie jedynym znanym sposobem na poprawę działania mitochondriów jest aktywność.

Wszystko jednak z umiarem. Powyższe odkrycia pokazują wyraźnie, że trzeba za wszelką cenę unikać przemęczenia i przeciążenia fizycznego, a w zaplanowanej aktywności – robić przerwy. Gdy mięśnie bolą po wysiłku, konieczny jest choć dzień wolny na regenerację. W planie treningu odpoczynek jest nie mniej ważny, co okresy wysiłku. Nie ma co też liczyć, że codzienne trenowanie do maratonu wyjdzie nam na zdrowie.

Polecamy również:

W poszukiwaniu złotego środka pomogą na pewno nowe rekomendacje WHO odnośnie ilości ruchu, która jest niezbędna dla zdrowia. Eksperci zalecają:

  • dla dorosłych – 150-300 min umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo lub 75-150 min tej o wysokiej intensywności, w tym ćwiczenia wzmacniające mięśnie min. 2 razy w tygodniu,
  • dla dzieci i młodzieży do 18. r.ż. – średnio 60 min dziennie umiarkowanie lub wysoko intensywnej aktywności aerobowej, ten drugi rodzaj plus ćwiczenia na wzmocnienie mięśni min. 3 razy w tygodniu,
  • dla osób po 65. r.ż., z chorobami przewlekłymi czy niepełnosprawnościami – po konsultacji z lekarzem 3 lub więcej dni w tygodniu różnorodne ćwiczenia wieloskładnikowe, w tym poprawiające równowagę i wzmacniające mięśnie.

Zadbaj o zdrową sylwetkę

miejsce #1

HMS

Hms Gu2080 Grey 2080×4.5×13 Mm

52,00 zł24,90 zł-52%
miejsce #3

HMS

Hms Żeliwny 5Kg 17 6 095 Czarny

78,00 zł39,00 zł-50%
miejsce #4

Spokey

Spokey Fitness Cross Band POWER II 20-30 kg Blue

82,99 zł61,00 zł-26%
miejsce #6

Sapphire

Sapphire Hula-Hop Z Masażerem Sg-054 Sg-054

44,90 zł33,51 zł-25%
miejsce #7

Olimp

Olimp Raptor Żółty

45,00 zł35,36 zł-21%
miejsce #8

HMS

Hms Step Do Aerobiku As005 Czarno Czerwony

160,00 zł129,10 zł-19%
miejsce #9

Hertz Fitness

Hertz Speed Pro

4 199,00 zł3 499,00 zł-17%
miejsce #10

BH Fitness

Bh Fitness Masażer Tactiletonic Pro G225

1 790,00 zł1 529,00 zł-15%
miejsce #11

Coden Fitness

Coden Fitness Orbitrek Magnetyczny Coden 700

679,00 zł639,00 zł-6%
miejsce #12

Sapphire

Sapphire Nbr 183X61X1,2 Cm Sg-105 Czarny

57,90 zł54,90 zł
miejsce #13

Hop-Sport

Hop-Sport Poręcze treningowe z drabinką HS-1008K

1 028,00 zł988,00 zł
miejsce #14

HMS

Hms Gryf Prosty 35 Cm 30Mm

53,00 zł
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Małpia ospa może być użyta jako broń biologiczna

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie