Jarzębina – właściwości zdrowotne i lecznicze. Sprawdź zastosowanie surowców jarzębu pospolitego. Jak zrobić nalewkę z jarzębiny?

Martyna Jaros
Martyna Jaros
Surowcem leczniczym są liście, kwiaty i owoce jarzębiny.
Surowcem leczniczym są liście, kwiaty i owoce jarzębiny.
Jarzębina – właściwości zdrowotne i lecznicze. Liście, kwiatostany, a także czerwone owoce są wartościowym surowcem leczniczym, pełnym witaminy C oraz związków o działaniu antyoksydacyjnym. Ponieważ świeże owoce nie są jadalne, aby skorzystać z ich dobroczynnych właściwości, najlepiej sięgać po przetwory z jarzębiny, a więc nalewkę, wino, czy rozgrzewającą herbatkę. Podpowiadamy, na jakie schorzenia może pomóc, oraz jak przygotować domową nalewkę z jarzębiny.

Jarzębina – kiedy zbierać owoce?

Jarzębina (Sorbus acuparia L.) to drzewo lub krzew zaliczany do roślin różowatych (Rosaceae). Jarząb rośnie w lasach, parkach i wzdłuż ulic na terenie całej Polski, ozdabiając krajobraz. Kwitnie w maju, a późny wrzesień i październik to miesiące przeznaczone na zbiory owoców. Te mające początkowo barwę pomarańczową, stopniowo zmieniają ją na szkarłatnoczerwoną, co świadczy o ich dojrzałości i jest znakiem zbliżającej się jesieni.

Właściwości zdrowotne jarzębiny

Surowcem leczniczym są liście, kwiaty i owoce jarzębiny.

Kwiatostany stanowią źródło karotenoidów, antocyjanów i kwasów organicznych. Mają działanie moczopędne, dlatego po napar mogą sięgać osoby z nadciśnieniem tętniczym, obrzękami, oraz chorobami nerek.

Kwiaty jarzębiny pomagają też na zaparcia, gdyż działają łagodnie rozwalniająco.

Przetwory z owoców jarzębiny – cenne źródło wartości odżywczych

Owoce jarzębiny mają szersze zastosowanie, gdyż ich skład jest bogatszy. Podobnie jak kwiaty zawierają kwasy organiczne i karotenoidy (głównie beta-karoten), a ponadto wykryto w nich obecność garbników, substancji goryczkowych, witamin A, C i K, potasu, magnezu, miedzi oraz sorbitolu. Napary i przetwory z owoców jarzębiny stosowane są w profilaktyce miażdżycy (arteriosklerozy) i nadciśnienia tętniczego, a także wspomagająco przy leczeniu kamicy nerkowej, ponieważ mają właściwości moczopędne (odwadniające) i oczyszczające.

Picie herbatki z owoców jarzębiny jest polecane na wzmocnienie serca. Regularne sięganie po napar pomaga uzupełniać niedobory witaminy C w organizmie, wzmacniając naturalną odporność. Owoce jarzębiny mają działanie przeczyszczające wynikające z zawartości sorbitolu (rodzaj substancji cukrowej), który drażniąc kosmki jelitowe, przyspiesza perystaltykę jelit i ułatwia wypróżnienie.

Owoce jarzębiny działają przeciwzapalnie i wspomagają regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego, poprawiają funkcjonowanie wątroby i dróg żółciowych, dlatego są polecane przy przewlekłych problemach trawiennych.

Miażdżyca to podstępna choroba. Często rozwija się już w średnim wieku, a nawet wcześniej, jednak przez lata może pozostać w ukryciu. Jednak powikłania nieleczonej choroby to wysokie ciśnienie krwi, zaburzenia rytmu serca, choroby nerek, duszności, niedokrwienie nóg. Najpoważniejsze komplikacje to zakrzepica płuc, serca czy kończyn dolnych, zawał serca i udar niedokrwienny mózgu. Objawy miażdżycy można jednak zauważyć wcześniej – sprawdź, jakie dolegliwości mogą świadczyć o „zatkanych” tętnicach! Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.

Jak rozpoznać „zatkane” tętnice? Nie przegap pierwszych obja...

Jarzębina ma silne działanie przeciwzapalne

Jarzębina jest jedną z roślin o potwierdzonych właściwościach antyoksydacyjnych. Najsilniejsze ma alkoholowy wyciąg z liści i kwiatów, a mniejsze z owoców. Działanie antyoksydacyjne jarzębiny polega na niwelowaniu nadmiaru wolnych rodników w organizmie, które łatwo reagują z różnymi elementami komórek.

W przypadku braku równowagi między wolnymi rodnikami a antyoksydantami dochodzi do tzw. stresu oksydacyjnego, który przyczynia się do rozwoju chorób układu krążenia (np. nadciśnienia tętniczego), narządu wzroku (m.in. jaskry, zwyrodnienia plamki żółtej), chorób neurodegeneracyjnych (Alzheimera i Parkinsona), niektórych chorób zapalnych (np. reumatoidalnego zapalenia stawów), a także schorzeń cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca czy miażdżyca.

Nadmiar wolnych rodników może inicjować zaburzenia komórkowe, przyczyniając się do rozwoju chorób nowotworowych, a także przyspiesza procesy starzenia się organizmu. By im zapobiegać, warto wzbogacać codzienną dietę o produkty będące bogatym źródłem antyoksydantów, których przykładem są produkty z kwiatów, liści i owoców jarzębiny.

Polecamy przeczytać

Uwaga na świeże owoce jarzębiny!

Świeże owoce jarzębiny nie są przeznaczone do spożycia. Duże ilości mogą powodować:

  • podrażnienie błony śluzowej żołądka i przewodu pokarmowego,
  • mdłości,
  • wymioty i biegunkę,
  • doprowadzić do uszkodzenia nerek.

Wynika to z obecności w nich kwasu parasorbowego, który rozkłada się do nietoksycznych związków pod wpływem działania wysokiej temperatury. Dlatego chcąc wykorzystać owoce jarzębiny na przetwory należy je najpierw zagotować, lub poddać suszeniu w piekarniku, lub maszynie do suszenia.

Przepis na nalewkę z jarzębiny. Jak zrobić jarzębinówkę?

Nalewka z jarzębiny, nazywana również jarzębinówką, ma bogaty smak i cenne właściwości lecznicze. Jej wykonanie zajmie kilka tygodni, ponieważ proces fermentacji jest czasochłonny, a na gotową będzie jeszcze trzeba poczekać ok. 6 miesięcy, by nabrała smaku i aromatu. O ile owoce jarzębiny zostały zebrane przed przymrozkami, zanim zrobimy nalewkę, warto umieścić je na 2-3 dni w zamrażalniku, gdyż poprawi to ich walory smakowe. Ten proces nie jest konieczny, jeśli korzystamy z owoców jarzębiny jadalnej, czyli odmiany burka.

Do przygotowania jednej porcji nalewki z jarzębiny potrzeba:

  • 1 kg owoców jarzębiny,
  • 300 g cukru,
  • 0,4 l wody,
  • 0,6 l spirytusu 96%,
  • do smaku kilka lasek cynamonu.

Jak przygotować nalewkę z jarzębiny krok po kroku?

  1. Czerwone owoce jarzębiny pozbawić gałązek, dokładnie oczyścić i umyć w wodzie, a następnie sparzyć wrzątkiem.
  2. Owoce umieścić w dużym słoju (co najmniej o pojemności 3 l), a następnie zalać mieszaniną wody i spirytusu.
  3. Zakręcony słój postawić w suchym miejscu o temperaturze pokojowej na ok. 4 tygodnie.
  4. Po tym czasie zlać płyn i zachować na później, a jarzębinę pozostawić w słoju, zasypać cukrem i pozostawić jeszcze na ok. tydzień.
  5. Kiedy cukier się rozpuści, odciśnięty z owoców syrop połączyć ze zlanym wcześniej płynem i pozostawić nalewkę, by się wyklarowała.
  6. Po tym czasie płyn przelać przez gazę i rozlać do szklanych butelek, które trzeba szczelnie zakręcić. Tak przygotowane umieścić na ok. 6 miesięcy w ciemne miejsce, by nalewka smaku i aromatu. Im dłużej leżakuje, tym jest lepsza!

Jak zbierać owoce jarzębiny na przetwory?

Owoce jarzębiny przeznaczone na domowe przetwory można zbierać już we wrześniu, ścinając całe baldachy, lecz lepsze są te zbierane w połowie października.

W opinii ogrodników mniej goryczy i mniej cierpki smak mają owoce jarzębiny po pierwszych przymrozkach i wówczas, gdy osiągną szkarłatnoczerwoną barwę świadczącą o ich pełnej dojrzałości. Jeżeli pogoda nie zapowiada ochłodzenia, zebrane owoce na przetwory można umieścić na 1-2 dni w zamrażalniku, by złagodzić ich smak, a także zmniejszyć zawartość substancji toksycznych.

Źródło:
Muzykiewicz A., Zielonka-Brzezicka J., Klimowicz A., Florkowska K.: Jarząb pospolity (Sorbus aucuparia L.) jako źródło składników o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym. Problemy Higieny i Epidemiologii, 2017.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

kup teraz

ONLYBIO

Odżywka emolientowa 50ml

Poprzednia najniższa cena: 8,00 zł8,00 zł

kup teraz

ONLYBIO

Odżywka humektantowa 50ml

Poprzednia najniższa cena: 8,00 zł8,00 zł

kup teraz

ONLYBIO

Odżywka proteinowa 50ml

Poprzednia najniższa cena: 8,00 zł8,00 zł

kup teraz

ONLYBIO

Odżywka truskawkowa 200ml

Poprzednia najniższa cena: 22,99 zł22,99 zł

kup teraz

ONLYBIO

Odżywka bez spłukiwania 150ml

Poprzednia najniższa cena: 22,99 zł22,99 zł

kup teraz

ONLYBIO

Odżywka ochładzająca kolor włosów 200ml

Poprzednia najniższa cena: 22,99 zł22,99 zł
Materiały promocyjne partnera

Katastrofa śmigłowca pod Kijowem. Zginęło kierownictwo MSW Ukrainy

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na stronazdrowia.pl Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie