Hibiskus – właściwości i zastosowanie kwiatów ketmii. Jakie odmiany są jadalne? Jak działa herbata z hibiskusa i jak ją parzyć?

Martyna Robek
Jedną z najbardziej znanych właściwości prozdrowotnych hibiskusa jest wspomaganie układu trawiennego. Warto wiedzieć, że jego susz można parzyć dwukrotnie. Drugie zalanie kwiatów pozwala pozbyć się kwaśnego i cierpkiego smaku.
Jedną z najbardziej znanych właściwości prozdrowotnych hibiskusa jest wspomaganie układu trawiennego. Warto wiedzieć, że jego susz można parzyć dwukrotnie. Drugie zalanie kwiatów pozwala pozbyć się kwaśnego i cierpkiego smaku. Olga Yastremska/123RF
Udostępnij:
Hibiskus, inaczej ketmia, jest źródłem dekoracyjnych i smacznych kwiatów, które mają cenne właściwości prozdrowotne i lecznicze. Wyróżnia je intensywny czerwony kolor i kwaskowaty smak, przez co stanowią surowiec do przygotowania smacznych herbatek. Napary i wyciągi z ketmii mają właściwości antyseptyczne, przeciwzapalne i moczopędne. Wspomagają też profilaktykę cukrzycy i chorób serca, a nawet odporność. Sprawdź, jakie zastosowanie i działanie ma hibiskus, jak przygotować z kwiatów smaczną herbatę, a także jakie są przeciwwskazania do ich częstego spożycia.

Hibiskus jako surowiec zielarski

Hibiskus, inaczej ketmia, róża chińska lub proświrnik, to rodzaj krzewów i niewielkich drzew z rodziny ślazowatych (malwowatych). Ma błyszczące ciemnozielone liście i sztywne pędy. W oczy rzucają się kwiaty hibiskusa, które są zbliżone wyglądem do róż.

Kwiaty hibiskusów przybierają różne barwy, m.in. liliową, białą, żółtą, pomarańczową, czerwoną, niebieską, fioletową, a nawet prawie czarną. Ich zapach nie jest zbytnio wyczuwalny, charakterystyczny jest natomiast wyrazisty kwaśny smak.

Hibiskus pochodzi z Azji, jednak od czasów antycznych rozpowszechnił się na całym świecie. Występuje zwłaszcza w Afryce, ale spotkać go można także w Australii, na Florydzie, Hawajach i Filipinach, w Ameryce Środkowej czy Brazylii. Okazy rosnące w Polsce na wysokość najwyżej 3 metrów.

Surowcem zielarskim jest kwiat hibiskusa (flos hibisci), a właściwie jego kielich i kieliszek. Z kwiatów ketmii przygotowuje się z nich herbatki (są też popularnym dodatkiem nadającym naparom różowy kolor i odświeżający kwaskowaty smak) i suplementy diety (z wyciągiem). Kwiaty ketmii spożywa się też m.in. w deserach, stanowią ponadto źródło czerwono-różowego barwnika spożywczego.

Do konsumpcji nadają się jednak tylko określone odmiany hibiskusa:

  • ketmia szczawiowa (Hibiscus sabdariffa),
  • ketmia róża chińska (Hibiscus rosa sinensis).

W ziołolecznictwie stosuje się ponadto korzeń wymienionych gatunków ketmii.

W branży spożywczej kwiaty hibiskusa wykorzystuje się do produkcji dżemów, galaretek, win, napojów. Jest on również składnikiem mieszanek ziołowych, polecanych do zażywania w celach leczniczych.

Sprawdź także:

Skład i właściwości hibiskusa

Kwiaty hibiskusa w postaci suchej (niespełna 10 proc. wody) zawierają ok. 11 proc. cukrów, 1 proc. białka i śladowe ilości tłuszczu, a przy tym do 30 procent kwasów organicznych. Oprócz tego występują w nich inne kwasy organiczne, m.in. hibiskusowy, winowy, szczawiowy, galakturonowy. Towarzyszy im 12 proc. błonnika, w tym 2 proc. pektyn, czyli jego frakcji rozpuszczalnej, oraz 1,5 proc. barwników antocyjanowych.

Wśród kwasów zawartych w suszonych kwiatach hibiskusa występują:

  • kwas hibiskusowy (lakton kwasu hydroksycytrynowego) – 13-24 proc. masy,
  • kwas cytrynowy – 12-20 proc,.
  • kwas jabłkowy – 2-9 proc.,
  • kwas winowy – 8 proc. 0,02-0,05 proc.

Kwiaty hibiskusa są bogate w antyoksydacyjne flawonoidy, stanowią też źródło żelaza (prawie 9 mg w 100 g, pewnych ilości niacyny, ryboflawiny i tiaminy.

Hibiskus najczęściej jest wykorzystywany do celów leczniczych w Indiach i krajach arabskich. Tamtejsza medycyna ludowa poleca hibiskus na wiele chorób ze względu na działanie:

  • moczopędne,
  • żółciopędne,
  • przeciwbakteryjne,
  • przeciwmiażdżycowe,
  • rozluźniające mięśnie gładkie,
  • obniżające ciśnienia tętniczego krwi,
  • przyspieszające przemianę materii,
  • stymulujące odporność,
  • opóźniające procesy starzenia się skóry.

Zobacz też:

Jakie właściwości prozdrowotne i lecznicze ma hibiskus?

Składniki aktywne hibiskusa wspomagają profilaktykę i leczenie chorób cywilizacyjnych za sprawą działania antyoksydacyjnego, przeciwzapalnego, a także skierowanego przeciw drobnoustrojom i pasożytom.

Wyciąg z hibiskusa pomaga obniżyć ryzyko rozwoju chorób serca i naczyń krwionośnych poprzez działanie przeciwmiażdżycowe, zmniejszające ciśnienie krwi i poziom niekorzystnych lipidów (lipoprotein cholesterolowych), jak również obniżające poziom glukozy we krwi, a więc przeciwcukrzycowe.

Regularna konsumpcja kwiatów ketmii ma ponadto działanie stymulujące układ odpornościowy, antynowotworowe i wspierające utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Roślina nie należy do toksycznych, przez co nie wywołuje poważnych skutków ubocznych. Ekstrakt z kwiatów hibiskusa wyróżnia się korzystnym działaniem w przypadku zakażenia przewodu pokarmowego oraz zewnętrznie przy chorobach skóry.

Zobacz też:

Jak działa herbata z hibiskusa i jak ją parzyć?

Herbata z hibiskusa wpływa wspomagająco na procesy trawienia oraz oczyszczanie organizmu z toksyn. Wspomaga też leczenie cukrzycy i kuracje odchudzające, a przy tym znacznie obniża ryzyko rozwoju kamieni nerkowych.

Napar z kwiatów hibiskusa jest też polecany w profilaktyce i leczeniu grypy, przeziębień i innych infekcji oddechowych. Choć nie zawiera znacznych ilości witaminy C, obfituje w przeciwzapalne antocyjany. Wspomaga odporność, łagodzi kaszel i pomaga obniżyć gorączką.

By przygotować herbatkę z hibiskusa, należy zalać kwiaty wrzącą wodą i ostawić pod przykryciem na 15-20 minut. Na 4 porcje napoju (1 l wody) używa się od 2 łyżeczek (10 g) połamanego suszu do 1/2 szkl. (ok. 15 g) całych suszonych kwiatów. Szklanka waży ok 28 g.

Polecamy także:

Hibiskus – przeciwwskazania

Hibiskus nie działa w sposób toksyczny na organizm człowieka. Jeżeli jednak jest spożywany w zbyt dużych ilościach, może spowodować nadmierny spadek ciśnienia krwi u osób z hipotensją, a także wywołać zaburzenia w procesie wytwarzania plemników u mężczyzn.

Naparu z hibiskusa nie poleca się kobietom w ciąży, gdyż może prowadzić do osłabiania mięśni macicy. Dane te są potwierdzone w przypadku stosowania korzenia ketmii, którego związki aktywne mogą doprowadzić nawet do poronienia.

Główne przeciwwskazania do regularnego spożywania hibiskusa to:

  • zaburzenia hormonalne: ze względu na możliwość obniżenia poziomu estrogenów we krwi.
  • niskie ciśnienie: hibiskus może się przyczyniać do jego obniżania.
  • niskie stężenie glukozy we krwi: związki aktywne hibiskusa obniżają poziom cukru we krwi,
  • zapalenie błony śluzowej żołądka lub wrzody: kwasy zawarte w hibiskusie może wywoływać podrażnienia.

Skonsultować z lekarzem należy też spożywanie hibiskusa nie tylko w czasie ciąży czy starania się o dziecko, ale też przy jednoczesnym przyjmowaniem leków hormonalnych. Może bowiem wpływać na stężenie estrogenów we krwi, a tym samym osłabiać działanie antykoncepcji.

Zdarza się, że osoby cierpiące na zgagę, refluks żołądka lub jego zapalenie mogą doświadczyć nasilenia nieprzyjemnych dolegliwości, lecz nie jest to regułą.

Kwiaty ketmii przyjmowane w ilościach spożywczych są zazwyczaj dobrze tolerowane przez większość osób. Tak jest też przy stężeniach stosowanych w suplementach diety. Do rzadkich efektów spożycia ketmii należeć mogą jednak ból żołądka, gazy, zaparcia, nudności, ból przy oddawaniu moczu, ból głowy, dzwonienie w uszach czy roztrzęsienie.

Przeczytaj także na temat:

ZOBACZ: Które zioła warto mieć w domowej apteczce?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polska coraz bardziej rowerowa

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie