reklama

Dynia – właściwości i wartości odżywcze. Rodzaje dyni: piżmowa, makaronowa i hokkaido. Przepis na na zupę z dyni i ciasto dyniowe

Martyna Jaros
Martyna Jaros
Dynia swoją barwę zawdzięcza karotenoidom. pixabay.com
Dynia to przepyszne i pełne wartości odżywczych, jesienne warzywo. Występuje w wielu odmianach, z których najpopularniejsze to dynia piżmowa, makaronowa, hokkaido i muscat. Z dyni powstaje w domowym zaciszu wiele pysznych dań, zarówno na słodko, jak i na słono. Zupa z dyni czy ciasto dyniowe to znakomite potrawy, na które proponujemy łatwe w przygotowaniu przepisy.

Dynia – co to jest?

Dynia to najbardziej typowy przedstawiciel ogromnej rodziny roślin dyniowatych, która obejmuje 30 rodzajów i od 800 do 900 gatunków roślin. Owoce dyni mają bardzo różne kształty:

  • kuli – dynia olbrzymia, zwyczajna, hokkaido,
  • spłaszczonej kuli – dynia muscat,
  • wydłużone – dynia lunga di napoli,
  • walcowate – dynia makaronowa,
  • przypominające dużą gruszę – dynia piżmowa,
  • różnokształtne – dynie ozdobne.

Miąższ dyni jest przeważnie pomarańczowy – przy czym różnić może się odcieniem i nasyceniem tej barwy. Dynie natomiast istotnie różnią się między sobą barwą skórki, która w przypadku tego warzywa może przybierać niesamowite kombinacje kolorystyczne.

Jabłko na odchudzanie, koncentrację, nadciśnienie i nie tylko

Pomarańczowa dynia, znana ze święta Halloween to ponadczasowy klasyk. Bowiem zaskoczyć może nas ciemno-zielona barwa skórki dyni muscat, a także zestawienia kolorystyczne dyni ozdobnej: białe, czerwone, pomarańczowe dynie w białe plamki lub zielono-żółte.

Dynia to roślina jednoroczna, której ojczyzną jest Ameryka Środkowa. Uprawa dyni rozpoczęła się w Meksyku w 7000 lub 5500 r. p.n.e., a do Europy sprowadził ją w XVI wieku Krzysztof Kolumb.
Współcześnie, dynia jest bardzo rozpowszechnionym warzywem na całej kuli ziemskiej. Cenionym nie tylko ze względu na walory smakowe, ale i prozdrowotne właściwości.

Rodzaje dyni: piżmowa, makaronowa, hokkaido i muscat

Dynia przez Indian uznawana była za świętą roślinę. Jesienią wskazane jest wykorzystywać do granic możliwości te przepyszne warzywo, które posiada ogromny potencjał kulinarny.

Aby ułatwić dobór odmiany dyni, do indywidualnych potrzeb kulinarnych, warto poznać, czym różnią się najpopularniejsze odmiany dyni, które można dostać w Polsce:

  • dynia zwyczajna – zdecydowanie najpopularniejsza odmiana dyni. Duża, okrągła o średnicy ok 40 cm. Ma grubą, twardą jasno-pomarańczową lub lekko zielonkawą skórę i jasno pomarańczowy miąższ. Po przekrojeniu ukazuje się duża przestrzeń wypełniona zawieszonymi nitkami miąższu – w których zawieszone są pestki dyni (można je umyć po bieżącą wodą i ususzyć). Część jadalną stanowi miąższ znajdujący się tuż pod skórką, który ma grubość ok 3-6 cm. Dynia zwyczajna to świetna propozycja jako dodatek do mięs i warzywnych dań, gdyż szybko się gotuje.
Dynia zwyczajna.
Dynia zwyczajna. pixabay.com
  • dynia piżmowa – kształtem przypomina dużą gruszkę. Ma zbity, twardy miąższ i nieduże gniazdo nasienne z małą ilością pestek. Skórka dyni piżmowej jest beżowa, a miąższ jest soczyście pomarańczowo-żółty. To najlepsza dynia na gęstą zupę krem!
Dynia piżmowa, inaczej butternut.
Dynia piżmowa, inaczej butternut. pixabay.com
  • dynia makaronowa – wyjątkowa odmiana podłużnej dyni. Skórka przybiera słonecznie żółtą barwę, a kształt jest walcowaty. Największa niespodzianka kryje się jednak w środku – po przekrojeniu dyni ukazuje się nam intensywnie pomarańczowy miąższ w formie podłużnych, przypominających makaron spaghetti, wstążek.
Dynia makaronowa
Dynia makaronowa pixabay.com
  • dynia hokkaido – to malutka, ważąca niespełna 1-2 kg dynia o pomarańczowo-czerwonej skórce, której nie trzeba obierać. Pochodzi z kraju kwitnącej wiśni – Japonii. Ma nie dużo miąższu, o smacznym, lekko orzechowym posmaku. To dynia idealna do pieczenia.
Dynia hokkaido
Dynia hokkaido pixabay.com
  • dynia muscat – inaczej prowansalska, muszkatołowa lub po prostu dynia francuska. Jest duża, a kształtem przypomina spłaszczony dysk, podzielony na wyraźne segmenty. Kolor skórki może być intensywnie pomarańczowy lub ciemno-zielony. Miąższ przybiera barwę intensywnie pomarańczową, jest twardy i zbity, a smak wielu osobom przypomina marchew. To pyszna i uniwersalna dynia do pieczenia, zup i dań z mięsem.
Dynia muscat, inaczej francuska.
Dynia muscat, inaczej francuska. pixabay.com

Dynia kalorie i indeks glikemiczny

Dynia, jak każde inne warzywo dostarcza niewiele kalorii, ale można jednoznacznie powiedzieć ile dynia ich dostarcza. W zależności od rodzaju, warzywa te bardzo różnią się zawartością węglowodanów, błonnika pokarmowego i wody, przez co kaloryczność każdej odmiany jest nieco inna:

  • dynia zwyczajna – 26 kcal,
  • dynia makaronowa – 31 kcal,
  • dynia muscat – 33 kcal,
  • dynia hokkaido – 35 kcal,
  • dynia piżmowa – 45 kcal.

Najmniej kaloryczna jest dynia zwyczajna i makaronowa, a najwięcej kilokalorii dostarcza mięsista, zbita dynia piżmowa.

Instytut Żywności i Żywienia, zaleca spożywanie minimum 500 g warzyw i owoców każdego dnia. Taka porcja dyni zwyczajnej dostarcza zaledwie 130 kcal, a dyni piżmowej – 225 kcal, czyli mniej niż jeden czekoladowy batonik!

Indeks glikemiczny dyni wynosi 71, czyli wysoki. Czy to oznacza, że osoby chore na cukrzycę powinny kategorycznie zrezygnować ze spożywania tego pysznego i wartościowego warzywa? Oczywiście – nie!

Warto, aby cukrzyk zwrócił uwagę na sposób przygotowania dyni. Nie zalecane są zupy krem i mocno ugotowane kawałki – gdyż im bardziej przetworzony jest produkt, tym wyższy indeks glikemiczny. Lepszym wyborem będzie upieczenie cząstek dyni z dodatkiem oliwy i zjedzenie ich w towarzystwie kawałka piersi z kurczaka.

Czytaj także

Dynia – wartości odżywcze

Dynia, a w zasadzie jej miąższ, stanowi bogate źródło wielu składników mineralnych, witamin i antyoksydantów.

Wybierając dynię warto zdecydować się na najdojrzalsze okazy, czyli te o intensywniejszej barwie pomarańczowej, gdyż zawierają one najwięcej cennych składników.

Dynia dostarcza mnóstwo potasu, gdyż aż 340 mg w 100 g, a dorosła osoba potrzebuje 3500 mg tego składnika każdego dnia. Stanowi dobre źródło magnezu i wapnia, a także żelaza – istotnego w diecie kobiet oraz cynku – którego nie może zabraknąć w diecie każdego mężczyzny.

Cynk w jedzeniu – na płodność, piękne włosy i odporność

W miąższu dyni znajduje się 0,32 mg cynku, a w pestkach – aż 7,81 mg. Dzienne zapotrzebowanie na ten składnik dla dorosłego mężczyzny wynosi 11 mg.

Pomarańczową barwę miąższowi nadają związki bioaktywne, z rodziny karotenoidów. Przedstawicielem tej grupy związków, najliczniej występującym w dyni jest beta-karoten, czyli prekursor witaminy A. Karotenoidy to nie jedyne przeciwutleniacze zawarte w dyniowym miąższu. Znajdziemy w nim również tokoferol – witamina E oraz kwas askorbinowy – witamina C.

Czytaj także

To nie koniec. Dynia zawiera niewielkie ilości witamin z grupy B: tiaminy (B1), ryboflawiny (B2), niacyny (PP) oraz pirydoksyny (B6).

Jedząc dynię dostarczamy ważnego składnika dla funkcjonowania przewodu pokarmowego, jakim jest błonnik pokarmowy. Podobnie jak w kwestii kaloryczności, jego zawartość (w 100 g miąższu) jest różna w zależności od rodzaju dyni:

  • dynia zwyczajna – 0,5 g,
  • dynia makaronowa – 1,5 g,
  • dynia muscat – 2,8 g,
  • dynia hokkaido – 2,8 g,
  • dynia piżmowa – 2,0 g.

Zawartość białka i tłuszczu w dyni, jest niewielka i wynosi odpowiednio ok 1 g i 0,5 g. Różna jest natomiast zawartość węglowodanów:

  • dynia zwyczajna – 7 g,
  • dynia makaronowa – 7 g,
  • dynia muscat – 5 g,
  • dynia hokkaido – 5 g,
  • dynia piżmowa – 12 g.

Dynia – właściwości

Prozdrowotne właściwości dyni wynikają z obecności w niej związków bioaktywnych, takich jak mikroelementy, witaminy, antyoksydanty, a także – błonnika pokarmowego.

Ze względu na wysoką zawartość cynku, dynia polecana jest mężczyznom w celu profilaktyki przerostu gruczołu krokowego, który jest najczęściej diagnozowanym schorzeniem urologicznym.

Przerost prostaty pojawia się u 50 proc. mężczyzn w przedziale wiekowym 50-69 lat, u co trzeciego w wieku 70-79 lat i aż u 9 na 10 mężczyzn po 80 roku życia!

Czytaj także

Cynk jest bardzo ważnym pierwiastkiem w diecie mężczyzn, szczególnie tych starających się o dziecko. W literaturze naukowej wymienia się wiele przyczyn zaburzeń płodności oraz niepłodności wśród mężczyzn. Jako istotne elementy wskazywana jest:

  • nieprawidłowa masa ciała – niedowaga lub otyłość,
  • niewłaściwy sposób żywienia – dieta uboga w składniki mineralne i zdrowe tłuszcze, a bogata w cukier,
  • zbyt częsta konsumpcja alkoholu,
  • palenie tytoniu,
  • brak aktywności fizycznej.

Cynk pełni ważną rolę w budowie jąder, a także w dojrzewaniu nasienia. Chroni plemniki przed stresem oksydacyjnymi i stabilizuje DNA w plemnikach. Niedobory tego pierwiastka w diecie mężczyzn, zaburzają prawidłową syntezę testosteronu, obniżają libido, mogą prowadzić do zaburzeń płodności, obniżenia jakości i ilości nasienia oraz plemników.

W sierpniu 2019 roku została opublikowana metaanaliza poświęcona suplementacji witamin i składników mineralnych w kontekście płodności u mężczyzn. Metaanaliza została przeprowadzona przez niemieckich badaczy z Uniwersyteckiego Centrum Medycznego w Hamburgu.

Naukowcy zidentyfikowali obiecujące dane dotyczące suplementacji cynkiem (66 mg/d) w połączeniu z kwasem foliowym (5 mg/d) i wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi EPA (1,12 g/d) i DHA (0,72 g/d) – w celach zapobiegania i leczenia niepłodności u mężczyzn.

Poznaj wyjątkowe właściwości aż 8 rodzajów kasz!

Dynia, a szczególnie pestki dyni, powinny regularnie spożywać kobiety ponieważ zawierają one dużo żelaza, które tracone jest wraz z krwią menstruacyjną. 30 g pestek dyni dostarcza ok 2,4 mg żelaza, co stanowi 13 proc. dziennego zapotrzebowania dla dorosłej kobiety.

Długotrwałe spożywanie produktów ubogich w żelazo, może skutkować rozwojem anemii z niedoboru tego składnika, a także wpływa negatywnie na pracę tarczycy. Żelazo jest elementem enzymu, który uczestniczy w procesie wytwarzania hormonów tarczycowych.

Wolne rodniki, które powstają w organizmie podczas procesów metabolicznych, powinny pozostawać w równowadze z dostarczanymi z pożywieniem antyoksydantami i enzymami przeciwutleniającymi organizmu człowieka.

Nadmiar wolnych rodników w stosunku do antyoksydantów powoduje mutacje kwasów nukleinowych zawartych w DNA, co uszkadza komórkę i powoduje jej mutację lub śmierć.

Zawarte w miąższu dyni: beta-karoten, witaminy E i C przyczyniają się do wyrównania stosunku oksydantów do antyoksydantów, przeciwdziałając starzeniu się komórek, nowotworom i chorobom układu sercowo-naczyniowego.

Pestki z dyni

Pestki dyni, czyli z botanicznego punktu widzenia – nasiona, to wysokokaloryczny, ale zasobny w cenne składniki odżywcze produkt.

100 g pestek dyni dostarcza 559 kcal, 30 g białka, 49 g tłuszczu i 10 g węglowodanów. Zawartość błonnika wynosi 6 gramów.

Pestki dyni to jedno z lepszych źródeł:

  • żelaza – 8,82 mg,
  • cynku – 7,81 mg,
  • magnezu – 592 mg,
  • potasu – 809 mg.

Pestki stanowią bardzo dobre źródło zdrowego tłuszczu, a także białka roślinnego. W badaniach zaobserwowano, że spożywanie pestek dyni pomaga obniżyć ciśnienie tętnicze krwi, a działanie to tłumaczone jest wpływem substancji zawartych w pestkach na stymulowanie wydzielania tlenku azotu w naczyniach krwionośnych, który rozszerza naczynia krwionośne, co sprawia, że krew płynie wolniej w naczyniach.

Pestki dyni - to znakomita przekąska dla osób zestresowanych!
Pestki dyni - to znakomita przekąska dla osób zestresowanych! pixabay.com

Pestki z dyni, wykazują korzystny wpływ na profil lipidowy: pomagają obniżyć poziom cholesterolu ogólnego, „złego” cholesterolu LDL i przyczyniają się do zwiększenia stężenia korzystnego cholesterolu HDL. Działanie to jest wynikiem zasobności w fitosterole oraz nienasycone kwasy tłuszczowe: jedno i wielonienasycone.

Zawarty w pestkach olej, zawiera duże ilości witaminy E, która działa jest silnym przeciwutleniaczem. To z dlatego powszechnie mówi się o witaminie E, jako witaminie młodości.

Polecane są diabetykom i osobom z insulinoopornością – zawarty w nich cynk i witamina E, pomagają uwrażliwiać mięśnie na działanie insuliny. Osoby chore na Hashimoto również powinny uwzględnić pestki z dyni w swojej diecie ponieważ zawierają żelazo, którego niedobory często występują u osób z tym schorzeniem.

Czytaj także

Jako naturalne źródło magnezu, który wspiera procesy myślowe i pracę mózgu, pestki dyni warto aby znalazły się codziennie w diecie osób zestresowanych i mających trudności w skupieniu się na wykonywanych zadaniach.

30 g pestek dostarcza, aż 177 mg magnezu, podczas gdy dorosła kobieta potrzebuje 320 mg pierwiastka, a mężczyzna 420 mg.

Dynia przepisy – zupa z dyni i ciasto dyniowe

Przepis na ciasto dyniowe:
Składniki (na małą keksówkę):

  • szklanka startego miąższu dyni,
  • 1 szklanka mąki pełnoziarnistej pszennej,
  • 2 duże lub 3 małe jajka
  • 1/4 szklanki oleju rzepakowego lub z pestek winogron (lub innego o neutralnym smaku)
  • 1/3 szklanki cukru lub ksylitolu
  • 1 łyżeczka proszku do pieczenia
  • pół łyżeczki cynamonu,
  • 1/4 łyżeczki imbiru,
  • 2 szczupty gałki muszkatołowej.

Sposób przygotowania
Nastaw piekarnik na a 170 st. Celsjusza i włącz opcję termoobiegu.
Oddziel żółtka (do szklanki) od białek (do miski). Białka ubij z cukrem na puszystą masę, pod koniec dolewając powoli olej. Odciśnij nadmiar soku z dyni, aby zapobiec powstaniu zakalca. Dodaj ją do puszystej masy z białek i delikatnie wymieszaj.
W drugiej misce wymieszaj wszystkie składniki o sypkiej konsystencji: mąkę, przyprawy, proszek do pieczenia. Do mokrych składników powoli dodaj suche i wymieszaj. Ciasto możesz wzbogacić o bakalie.
Blaszkę wyłóż papierem do pieczenia, wylej ciasto i wstaw do piekarnika. Piecz ok 50 minut, do tzw. suchego patyczka.

Do przygotowania zupy krem z dyni, najlepsza będzie dynia piżmowa lub muscat.

Przepis na zupę krem z dyni
Składniki:

  • połowa dyni piżmowej,
  • 3 ziemniaki,
  • marchew,
  • pietruszka,
  • liść laurowy, ziele angielskie,
  • sól i pieprz do smaku,

Do podania:

  • pestki dyni,
  • oliwa z oliwek lub olej z pestek dyni,
  • jogurt grecki lub śmietana 18 proc.

Sposób przygotowania:
Dynię, ziemniaki, marchew i pietruszkę obierz ze skórki i pokrój na drobne kawałki (wtedy szybciej się ugotują). Warzywa umieść w garnku i zalej wodą (jeśli masz to bulionem), w takiej ilości aby przykryć warzywa. Dodaj przyprawy, przykryj garnek pokrywką i ustaw na gazie. Poczekaj, aż warzywa zmiękną i w razie potrzeby dodaj płynu.

Gdy warzywa będą rozgotowane, usuń liście laurowe i ziele angielskie z zupy. Za pomocą blendera nadaj zupę konsystencję kremu. Przelej do miseczek, udekoruj kleksem jogurtu lub śmietany, polej łyżeczką oleju i posyp pestkami dyni.

WYPRÓBUJ RÓWNIEŻ PRZEPIS: Makaron z dynią i ricottą

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3