Tarnina sprzyja zdrowiu. Znasz jej działanie lecznicze? Kiedy zbierać owoce śliwy tarniny? Przepis na nalewkę tarninówkę i przetwory

Agata Orzełowska
Tarnina owocuje od października do grudnia. Śliwa ta ma ciemnoniebieskie, niewielkie owoce, które są jadalne. Maja one jednak charakterystyczny, kwaśny smak i nie nadają się do jedzenia na surowo.
Tarnina owocuje od października do grudnia. Śliwa ta ma ciemnoniebieskie, niewielkie owoce, które są jadalne. Maja one jednak charakterystyczny, kwaśny smak i nie nadają się do jedzenia na surowo. manfredrichter/Pixabay
Udostępnij:
Tarnina, znana też jako śliwa tarnina lub tarka, to roślina o owocach chętnie przerabianych na przetwory. Z suszonych przygotowuje się leczniczy odwar, natomiast popularna nalewka zwana tarninówką powstaje z tych przemrożonych. Owoc tarniny jest też surowcem do przygotowania soków, konfitur czy win, które są nie tylko smaczne, ale też zdrowe. Owoce tarki ceni się szczególnie za właściwości przeciwzapalne, przeciwbiegunkowe i moczopędne. Sprawdź, w jakich sytuacjach pomogą, a także jak je zbierać, przetwarzać i stosować w praktyce.

Co to jest tarnina, jak wygląda i gdzie rośnie?

Śliwa tarnina (Prunus spinosa), inaczej tarka, to stosunkowo wysoki ciernisty krzew z rodziny różowatych. Rośnie w klimacie umiarkowanym i łatwo krzyżuje się z innymi śliwami, a jednym z tak powstałych gatunków jest dobrze znana jako śliwa domowa (Prunus domestica).

Owoc tarniny ma kulisty kształt, niewielki rozmiar (średnica 1-1,5 cm) i granatowoczarną skórkę z fioletowym nalotem i zielony miąższ. Charakteryzuje się cierpkim, lekko gorzkim i kwaśnym smakiem, który łagodnieje po przemrożeniu (na przykład po kilku nocnych jesiennych przymrozkach).

Owoce tarniny wykorzystuje się do przygotowywania przetworów takich jak soki, dżemy, powidła, wina i nalewki. Kwiaty, liście i owoce tej rośliny wykorzystuje się w medycynie naturalnej jako środek przeciwbiegunkowy i moczopędny.

Tarnina jest rośliną pożyteczną, miododajną i dostarczającą twardego drewna. Występuje m.in. na brzegach lasów, miedzach i dobrze nasłonecznionych zboczach. Pokryte cierniami krzewy tarniny i współtworzą gęste zarośla o nazwie czyżnie, które są ostoją dla wielu gatunków ptaków i zwierząt. Są one złożone z krzewów i postaci odroślowych drzew. Przeważają tam głogi i właśnie śliwa tarnina, dodatkowo występują też gatunki takie jak leszczyna, grab, dzikie czereśnie, jeżyna, dzika róża, trzmielina, wiciokrzew, jarząb, dereń, kalina, wiąz czy szakłak.

Dowiedz się więcej na temat:

Kiedy zbierać owoce i kwiaty tarniny?

Owoc tarniny najlepiej zbierać je w październiku i listopadzie, ponieważ są wtedy dojrzałe, ale jeszcze twarde. Najwygodniej jest strząsnąć je z krzewów do płachty. Tarki suszy się w temperaturze do 60 stopni Celsjusza. Po wysuszeniu stają się pomarszczone i prawie czarne, a w smaku cierpkie i kwaśne.

Kwiat tarniny jako surowiec zielarski zbiera się zaraz po zakwitnięciu, w suchy, słoneczny dzień i suszy się je w temperaturze ok. 35 stopni Celsjusza. Warto przy tym wiedzieć, że jest jedną z pierwszych zakwitających roślin. Kwiaty można też suszyć w przewiewnym miejscu w słońcu. Prawidłowo zebrany i wysuszony surowiec mają kolor kremowy lub szarobiały i pachnie gorzkimi migdałami.

Wartość odżywcza owoców tarniny

Najczęściej wykorzystywanym surowcem z tarniny są jej owoce (fructus pruni spinose), zwane tarkami.

Porcja 100 g owoców (części jadalne) zapewnia:

  • 54 kcal,
  • ok. 9 g węglowodanów,
  • 1,5 g białka,
  • 2,4 g błonnika, w tym 0,73 g pektyn,
  • ok. 2,5 g kwasów organicznych,
  • 12-19 mg witaminy C,
  • 32 mg wapnia,
  • 1,9 mg żelaza.

Owoce tarniny są również źródłem barwników karotenowych, witamin z grupy B, fitosteroli, flawonoidów, garbników i glikozydów cyjanogennych. Właśnie tym ostatnim zawdzięcza cenne działanie prozdrowotne.

Zawarte w owocach tarniny garbniki mają działanie antyseptyczne, przeciwzapalne i przeciwbiegunkowe. Spowalniają ruchy robaczkowe jelit, działają ściągająco na błony śluzowe, zmniejszają przepuszczalność ścian naczyń krwionośnyhc i hamują drobne krwawienia, a ponadto wiążą i neutralizują chorobotwórcze bakterie w przewodzie pokarmowym.

Witaminy to składniki niezbędne dla zdrowia, które musimy przyjmować z dietą. Współczesna żywność i styl życia sprawiają jednak, że coraz częściej mamy ich niedobory. Sprawdź, jakich witamin możesz potrzebować w większych ilościach, jak podnieść ich poziom w posiłkach i jakie produkty wybierać najczęściej! Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.

Witaminy – działanie, dzienne zapotrzebowanie i najlepsze źr...

Właściwości zdrowotne owoców tarniny

Tarnina była znana już w czasach prehistorycznych, o czym świadczą odkrycia archeologiczne. W tradycyjnej medycynie stosowano jej kwiaty i owoce jako środka moczopędnego, czyszczącego krew, wspomagającego leczenie reumatyzmu, przeziębień, biegunek, bakteryjnej czerwonki czy zapalenia dziąseł. Takie ich działania potwierdza współczesna medycyna.

Suszone owoce tarniny mają działanie przeciwzapalne, ściągające i przeciwbiegunkowe. Sporządzony z nich odwar, który wymaga ok. 30 minut gotowania, stosuje się przy dolegliwościach jelitowo-żołądkowych oraz do płukania w stanach zapalnych gardła. Dawka stosowana doustnie to 1/2 szklanki odwaru 2-3 razy dziennie, a w przypadku dzieci – 1 łyżka 2-5 razy dziennie.

Owoce tarniny są szczególnie zalecane dla osób w podeszłym wieku oraz dla dzieci w przewlekłych nieżytach żołądka i jelit. Przy stanach zapalnych przewodu pokarmowego można też stosować świeży sok z owoców tarniny.

Przeczytaj również:

Natomiast kwiat tarniny (flos pruni spinosa) ma działanie przeczyszczające, napotne, wykrztuśne i moczopędne. Napar z kwiatów tarniny pomaga przy stanach zapalnych dróg moczowych i w skąpomoczu. Przyspiesza też przemianę materii i ma właściwości detoksykacyjne. Z tego względu napar bywa polecany w dietach oczyszczających.

Ponadto napar z kwiatów tarniny zmniejsza przepuszczalność naczyń krwionośnych, dzięki czemu obniża ryzyko tworzenia się pajączków na nogach, podskórnych wybroczyn i zmian typowych dla cery naczynkowej.

Zawarte w owocach tarniny flawonoidy, przede wszystkim antocyjany, to antyoksydanty wspomagające regulację ciśnienia krwi i pomagające obniżać stężenie trójglicerydów i „złego” cholesterolu LDL we krwi. Dodatkowo podwyższają poziom „dobrego” cholesterolu HDL.

Ze względu na cenne właściwości spożywanie bezcukrowych lub niskocukrowych przetworów z tarniny może znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju zmian miażdżycowych oraz niedokrwiennej choroby serca, która jest powszechną przyczyną zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu.

Działania niepożądane owoców tarniny nie są znane, nie ma więc przeciwwskazań do jej stosowania. Z oczywistych względów przetwory zawierające alkohol nie powinny być podawane dzieciom, kobietom w ciąży i karmiącym.

Polecamy również:

Przetwory z owoców tarniny

Najczęściej wykonywanym przetworem jest sok z owoców tarniny. Można też przyrządzić domową nalewkę oraz wino. Nalewka z owoców tarniny (można użyć owoców suszonych lub świeżych) zachowuje wszystkie ich właściwości lecznicze. Jeśli chodzi o wino, to wyśmienicie smakuje wino z owoców tarniny i dzikiej róży, która podobnie jak tarnina ma bardzo wysoką zawartość witaminy C – silnego przeciwutleniacza, bardzo przydatnego w walce z wolnymi rodnikami.

Nalewka z tarniny. Przepis na tarninówkę

Nalewka z tarniny również powstaje z przemrożonych owoców, które można np. włożyć na 24 godziny do zamrażarki (choć najlepiej na kilka tygodni). Poniżej wyjaśniamy, jak ją przygotować.

Przepis na tarninówkę:

  • 1 kg owoców tarniny,
  • 0,5 l spirytusu,
  • 2 szkl. wody,
  • 100 g cukru,
  • 3 łyżki miodu,
  • ew. połowy cytryny,
  • kilka goździków lub inne przyprawy korzenne (opcjonalnie).

Umyte i osączone owoce należy zalać w słoju spirytusem i wodą, a następnie odstawić w ciemne i chłodne miejsce na okres ok. 4 miesięcy. Po upływie tego czasu nalewkę można przefiltrować i odlać płyn, a owoce wyrzucić. Wtedy dodaje się pozostałe składniki, odstawia na 2 tygodnie, a po ponownym przefiltrowaniu – odstawia na 6 miesięcy.

Wiele osób robi jednak inaczej i po odlaniu wyciągu alkoholowego (po krótszej maceracji) zasypuje owoce cukrem z dodatkami, po czym odstawia na 4-6 tygodni, by pozyskać z nich więcej cennych składników. Wtedy łączy się syrop z wyciągiem spirytusowym i odstawia całość na pół roku do leżakowania.

Owoce można też jednak od razu zasypywać cukrem, a potem dodawać pozostałe składniki. Mogą być przy tym drylowane lub z pestkami. Sposobów na tarninówką jest wiele, a wszystkie pozwolą na uzyskanie cennego preparatu leczniczego pomocnego w bólu żołądka, biegunkach, schorzeniach pęcherza moczowego i moczowodów i osłabieniu mięśni zwieraczy.

Dzikie owoce rosnące w lasach, na nieużytkach czy w ogrodach to smaczny i wartościowy surowiec do przygotowania domowych przetworów. Dzięki bogactwu przeciwzapalnych związków aktywnych, cennych witamin, związków mineralnych i błonnika nie tylko wzbogacą zimową dietę, ale też pomogą zadbać o oporność i leczyć częste dolegliwości i choroby. Sprawdź, jak działają!

Te dzikie owoce występują jesienią i są idealne na przetwory...

ZOBACZ: Zapomniana tarnina. Gdzie rośnie i jakie ma właściwości? Ekspert: Jan Motyka, etnobotanik

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie