Tarnina sprzyja zdrowiu. Znasz jej działanie lecznicze? Kiedy zbierać owoce śliwy tarniny? Przepis na nalewkę tarninówkę i przetwory

Agata Orzełowska
Tarnina owocuje od października do grudnia. Śliwa ta ma ciemnoniebieskie, niewielkie owoce, które są jadalne. Maja one jednak charakterystyczny, kwaśny smak i nie nadają się do jedzenia na surowo.
Tarnina owocuje od października do grudnia. Śliwa ta ma ciemnoniebieskie, niewielkie owoce, które są jadalne. Maja one jednak charakterystyczny, kwaśny smak i nie nadają się do jedzenia na surowo. manfredrichter/Pixabay
Udostępnij:
Tarnina, znana też jako śliwa tarnina lub tarka, to roślina o owocach chętnie przerabianych na przetwory. Z suszonych przygotowuje się leczniczy odwar, natomiast popularna nalewka zwana tarninówką powstaje z tych przemrożonych. Owoc tarniny jest też surowcem do przygotowania soków, konfitur czy win, które są nie tylko smaczne, ale też zdrowe. Owoce tarki ceni się szczególnie za właściwości przeciwzapalne, przeciwbiegunkowe i moczopędne. Sprawdź, w jakich sytuacjach pomogą, a także jak je zbierać, przetwarzać i stosować w praktyce.

Co to jest tarnina, jak wygląda i gdzie rośnie?

Śliwa tarnina (Prunus spinosa), inaczej tarka, to stosunkowo wysoki ciernisty krzew z rodziny różowatych. Rośnie w klimacie umiarkowanym i łatwo krzyżuje się z innymi śliwami, a jednym z tak powstałych gatunków jest dobrze znana jako śliwa domowa (Prunus domestica).

Owoc tarniny ma kulisty kształt, niewielki rozmiar (średnica 1-1,5 cm) i granatowoczarną skórkę z fioletowym nalotem i zielony miąższ. Charakteryzuje się cierpkim, lekko gorzkim i kwaśnym smakiem, który łagodnieje po przemrożeniu (na przykład po kilku nocnych jesiennych przymrozkach).

Owoce tarniny wykorzystuje się do przygotowywania przetworów takich jak soki, dżemy, powidła, wina i nalewki. Kwiaty, liście i owoce tej rośliny wykorzystuje się w medycynie naturalnej jako środek przeciwbiegunkowy i moczopędny.

Tarnina jest rośliną pożyteczną, miododajną i dostarczającą twardego drewna. Występuje m.in. na brzegach lasów, miedzach i dobrze nasłonecznionych zboczach. Pokryte cierniami krzewy tarniny i współtworzą gęste zarośla o nazwie czyżnie, które są ostoją dla wielu gatunków ptaków i zwierząt. Są one złożone z krzewów i postaci odroślowych drzew. Przeważają tam głogi i właśnie śliwa tarnina, dodatkowo występują też gatunki takie jak leszczyna, grab, dzikie czereśnie, jeżyna, dzika róża, trzmielina, wiciokrzew, jarząb, dereń, kalina, wiąz czy szakłak.

Dowiedz się więcej na temat:

Kiedy zbierać owoce i kwiaty tarniny?

Owoc tarniny najlepiej zbierać je w październiku i listopadzie, ponieważ są wtedy dojrzałe, ale jeszcze twarde. Najwygodniej jest strząsnąć je z krzewów do płachty. Tarki suszy się w temperaturze do 60 stopni Celsjusza. Po wysuszeniu stają się pomarszczone i prawie czarne, a w smaku cierpkie i kwaśne.

Kwiat tarniny jako surowiec zielarski zbiera się zaraz po zakwitnięciu, w suchy, słoneczny dzień i suszy się je w temperaturze ok. 35 stopni Celsjusza. Warto przy tym wiedzieć, że jest jedną z pierwszych zakwitających roślin. Kwiaty można też suszyć w przewiewnym miejscu w słońcu. Prawidłowo zebrany i wysuszony surowiec mają kolor kremowy lub szarobiały i pachnie gorzkimi migdałami.

Wartość odżywcza owoców tarniny

Najczęściej wykorzystywanym surowcem z tarniny są jej owoce (fructus pruni spinose), zwane tarkami.

Porcja 100 g owoców (części jadalne) zapewnia:

  • 54 kcal,
  • ok. 9 g węglowodanów,
  • 1,5 g białka,
  • 2,4 g błonnika, w tym 0,73 g pektyn,
  • ok. 2,5 g kwasów organicznych,
  • 12-19 mg witaminy C,
  • 32 mg wapnia,
  • 1,9 mg żelaza.

Owoce tarniny są również źródłem barwników karotenowych, witamin z grupy B, fitosteroli, flawonoidów, garbników i glikozydów cyjanogennych. Właśnie tym ostatnim zawdzięcza cenne działanie prozdrowotne.

Zawarte w owocach tarniny garbniki mają działanie antyseptyczne, przeciwzapalne i przeciwbiegunkowe. Spowalniają ruchy robaczkowe jelit, działają ściągająco na błony śluzowe, zmniejszają przepuszczalność ścian naczyń krwionośnyhc i hamują drobne krwawienia, a ponadto wiążą i neutralizują chorobotwórcze bakterie w przewodzie pokarmowym.

Witaminy to składniki niezbędne dla zdrowia, które musimy przyjmować z dietą. Współczesna żywność i styl życia sprawiają jednak, że coraz częściej mamy ich niedobory. Sprawdź, jakich witamin możesz potrzebować w większych ilościach, jak podnieść ich poziom w posiłkach i jakie produkty wybierać najczęściej! Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.

Witaminy – działanie, dzienne zapotrzebowanie i najlepsze źr...

Właściwości zdrowotne owoców tarniny

Tarnina była znana już w czasach prehistorycznych, o czym świadczą odkrycia archeologiczne. W tradycyjnej medycynie stosowano jej kwiaty i owoce jako środka moczopędnego, czyszczącego krew, wspomagającego leczenie reumatyzmu, przeziębień, biegunek, bakteryjnej czerwonki czy zapalenia dziąseł. Takie ich działania potwierdza współczesna medycyna.

Suszone owoce tarniny mają działanie przeciwzapalne, ściągające i przeciwbiegunkowe. Sporządzony z nich odwar, który wymaga ok. 30 minut gotowania, stosuje się przy dolegliwościach jelitowo-żołądkowych oraz do płukania w stanach zapalnych gardła. Dawka stosowana doustnie to 1/2 szklanki odwaru 2-3 razy dziennie, a w przypadku dzieci – 1 łyżka 2-5 razy dziennie.

Owoce tarniny są szczególnie zalecane dla osób w podeszłym wieku oraz dla dzieci w przewlekłych nieżytach żołądka i jelit. Przy stanach zapalnych przewodu pokarmowego można też stosować świeży sok z owoców tarniny.

Przeczytaj również:

Natomiast kwiat tarniny (flos pruni spinosa) ma działanie przeczyszczające, napotne, wykrztuśne i moczopędne. Napar z kwiatów tarniny pomaga przy stanach zapalnych dróg moczowych i w skąpomoczu. Przyspiesza też przemianę materii i ma właściwości detoksykacyjne. Z tego względu napar bywa polecany w dietach oczyszczających.

Ponadto napar z kwiatów tarniny zmniejsza przepuszczalność naczyń krwionośnych, dzięki czemu obniża ryzyko tworzenia się pajączków na nogach, podskórnych wybroczyn i zmian typowych dla cery naczynkowej.

Zawarte w owocach tarniny flawonoidy, przede wszystkim antocyjany, to antyoksydanty wspomagające regulację ciśnienia krwi i pomagające obniżać stężenie trójglicerydów i „złego” cholesterolu LDL we krwi. Dodatkowo podwyższają poziom „dobrego” cholesterolu HDL.

Ze względu na cenne właściwości spożywanie bezcukrowych lub niskocukrowych przetworów z tarniny może znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju zmian miażdżycowych oraz niedokrwiennej choroby serca, która jest powszechną przyczyną zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu.

Działania niepożądane owoców tarniny nie są znane, nie ma więc przeciwwskazań do jej stosowania. Z oczywistych względów przetwory zawierające alkohol nie powinny być podawane dzieciom, kobietom w ciąży i karmiącym.

Polecamy również:

Przetwory z owoców tarniny

Najczęściej wykonywanym przetworem jest sok z owoców tarniny. Można też przyrządzić domową nalewkę oraz wino. Nalewka z owoców tarniny (można użyć owoców suszonych lub świeżych) zachowuje wszystkie ich właściwości lecznicze. Jeśli chodzi o wino, to wyśmienicie smakuje wino z owoców tarniny i dzikiej róży, która podobnie jak tarnina ma bardzo wysoką zawartość witaminy C – silnego przeciwutleniacza, bardzo przydatnego w walce z wolnymi rodnikami.

Nalewka z tarniny. Przepis na tarninówkę

Nalewka z tarniny również powstaje z przemrożonych owoców, które można np. włożyć na 24 godziny do zamrażarki (choć najlepiej na kilka tygodni). Poniżej wyjaśniamy, jak ją przygotować.

Przepis na tarninówkę:

  • 1 kg owoców tarniny,
  • 0,5 l spirytusu,
  • 2 szkl. wody,
  • 100 g cukru,
  • 3 łyżki miodu,
  • ew. połowy cytryny,
  • kilka goździków lub inne przyprawy korzenne (opcjonalnie).

Umyte i osączone owoce należy zalać w słoju spirytusem i wodą, a następnie odstawić w ciemne i chłodne miejsce na okres ok. 4 miesięcy. Po upływie tego czasu nalewkę można przefiltrować i odlać płyn, a owoce wyrzucić. Wtedy dodaje się pozostałe składniki, odstawia na 2 tygodnie, a po ponownym przefiltrowaniu – odstawia na 6 miesięcy.

Wiele osób robi jednak inaczej i po odlaniu wyciągu alkoholowego (po krótszej maceracji) zasypuje owoce cukrem z dodatkami, po czym odstawia na 4-6 tygodni, by pozyskać z nich więcej cennych składników. Wtedy łączy się syrop z wyciągiem spirytusowym i odstawia całość na pół roku do leżakowania.

Owoce można też jednak od razu zasypywać cukrem, a potem dodawać pozostałe składniki. Mogą być przy tym drylowane lub z pestkami. Sposobów na tarninówką jest wiele, a wszystkie pozwolą na uzyskanie cennego preparatu leczniczego pomocnego w bólu żołądka, biegunkach, schorzeniach pęcherza moczowego i moczowodów i osłabieniu mięśni zwieraczy.

Dzikie owoce rosnące w lasach, na nieużytkach czy w ogrodach to smaczny i wartościowy surowiec do przygotowania domowych przetworów. Dzięki bogactwu przeciwzapalnych związków aktywnych, cennych witamin, związków mineralnych i błonnika nie tylko wzbogacą zimową dietę, ale też pomogą zadbać o oporność i leczyć częste dolegliwości i choroby. Sprawdź, jak działają!

Te dzikie owoce występują jesienią i są idealne na przetwory...

ZOBACZ: Zapomniana tarnina. Gdzie rośnie i jakie ma właściwości? Ekspert: Jan Motyka, etnobotanik

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie