Krzywa cukrowa – przebieg badania, normy, wyniki i ich interpretacja

Justyna Śmigaruk
123rf.com
Krzywa cukrowa, czyli doustny test tolerancji glukozy (badanie OGTT) to badanie wykonywane w procesie diagnostycznym cukrzycy, hipoglikemii reaktywnej, insulinooporności czy akromegalii. Często bywa łączone z krzywą insulinową, co pozwala lepiej ocenić, jak organizm radzi sobie z metabolizmem węglowodanów prostych (np. czystej glukozy). Krzywa cukrowa jest także jednym z podstawowych badań, które wykonuje się u kobiet w ciąży. Wyjaśniamy, jak przebiega badanie krzywej cukrowej i w jaki sposób należy się do niego przygotować.

Na czym polega badanie krzywej cukrowej?

Monitorowanie poziomu cukru we krwi jest badaniem zalecanym każdemu w ramach profilaktyki zdrowotnej. Pomiar podstawowego poziomu glukozy wykonuje się z krwi pobranej na czczo. Bardziej zaawansowanym, ale też dostarczającym znacznie więcej informacji o stanie zdrowia pacjenta badaniem jest krzywa cukrowa, inaczej doustny test tolerancji glukozi (OGGT, Oral Glucose Tolerance Test). Badanie krzywej cukrowej pokazuje, czy i jak organizm radzi sobie z metabolizmem węglowodanów prostych np. glukozy. Najczęściej zleca się je, gdy wynik podstawowego pomiaru glikemii na czczo nie jest prawidłowy, czyli mieści się w przedziale 100-126 mg/dl.

Badanie krzywej cukrowej wykonuje się na czczo. Oznacza to, że na 8-12 godzin przed wizytą w gabinecie pacjent nie powinien nic jeść, może jedynie pić niegazowaną wodę. Wynik badania mogą też zafałszować picie alkoholu czy palenie papierosów. Dieta w przeddzień badania powinna być lekkostrawna, ale bez ograniczania zwykłego, dziennego spożycia węglowodanów. Nie należy też podejmować w tym czasie intensywnego wysiłku fizycznego. O wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach trzeba poinformować lekarza – być może zaleci pominięcie dawki w dniu wykonywania badania. Przed umówionym terminem trzeba się też upewnić, czy laboratorium zapewnia glukozę. W wielu przypadkach, szczególnie na NFZ, trzeba kupić ją samemu w aptece.

Zobacz też:

Pierwszy etap badania to pobranie krwi na czczo. Dzięki temu można ustalić wyjściowy poziom glukozy we krwi. Następnie pacjent musi wypić roztwór glukozy, małymi łyczkami, rozkładając cały proces na maksymalnie 5 minut. Nie jest on smaczny, gdyż to 75 g czystej glukozy, rozpuszczonej tylko w 250-300 ml wody. Dla dzieci dawka to 1,75 g na każdy kilogram masy ciała dziecka. Po 60-minutach od wypicia pielęgniarka pobiera drugą próbkę krwi. Trzeci pomiar odbywa się, gdy minie kolejna godzina. W sumie badanie zakłada pobranie trzech próbek krwi. W diagnostyce reaktywnej hipoglikemii niekiedy, na wyraźne zlecenie lekarza, wykonuje się dodatkowe pomiary po 30, 90, a nawet 180 i 240 minutach od wypicia roztworu glukozy.

Na czas badania należy pozostać w przychodni, gdyż mogą pojawić się mdłości, zasłabnięcia, a dodatkowy wysiłek zaburza wynik badania krzywej cukrowej.

Istnieją trzy rodzaje okoliczności, w których lekarz kieruje pacjenta na test obciążenia glukozą. Jest to znalezienie się w grupie ryzyka (przypadki cukrzycy w rodzinie), ciąża lub planowanie ciąży, a także nieprawidłowy wynik poprzednich badań pod kątem poziomu cukru we krwi na czczo.

Redakcja poleca:

O czym świadczy nieprawidłowy poziom glukozy na czczo?

Poziom glukozy na czczo powinien wynosić od 70 do 99 mg/dL. Jeśli przekracza tę granicę, lecz poziom cukru jest niższy niż 126 mg/dl, lekarz kieruje pacjenta na dodatkowe badanie, czyli doustny test obciążenia glukozą. Gdy poziom cukru na czczo przekracza wartość 126 mg/dl zleca się ponowne badanie glukozy na czczo, gdyż istnieje duże ryzyko zdiagnozowania cukrzycy (badanie krzywej cukrowej jest niebezpieczne dla pacjenta z cukrzycą). Zbyt niski poziom cukru we krwi na czczo stanowi podstawę podejrzenia hipoglikemii reaktywnej i również wymaga dalszej diagnostyki.

Krzywa cukrowa w ciąży to obowiązek
Krzywa cukrowa w ciąży to jedno z badań obowiązkowych. Wykonuje się je pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży. Ma ono na celu szybkie wykluczenie bądź odpowiednio wczesne wykrycie cukrzycy ciężarnych. Stany hiperglikemii u matki są poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia płodu. Jeśli choroba wystąpi, wprowadza się odpowiednią dietę, a w przypadku braku jej skuteczności także insulinoterapię. Po okresie ciąży niezbędne są ponowne badania, w celu sprawdzenia, czy stan cukrzycowy utrzymuje się, czy minął.

Redakcja poleca:

Grupa ryzyka – rodzinne obciążenie cukrzycą

W grupie ryzyka znajdują się osoby, w których rodzinie zdarzały się przypadki cukrzycy. Warto w takiej sytuacji udać się do lekarza rodzinnego lub diabetologa, a także profilaktycznie wykonać badanie krzywej cukrowej. Im wcześniej zostanie wykryta cukrzyca (lub stan przedcukrzycowy), tym prostsze i skuteczniejsze będzie jej leczenie.

Czasem skierowanie na obciążenie glukozą wynika z objawów zespołu metabolicznego, nawet gdy wyniki pomiaru glikemii na czczo są prawidłowe. Wśród charakterystycznych objawów cukrzycy można wymienić:

  • Otyłość brzuszną.
  • Poziom trójglicerydów we krwi powyżej 150 mg/dl.
  • Stężenie HDL we krwi <50 mg/dl u kobiet, a u mężczyzn <40 mg/dl.
  • Ciśnienie tętnicze powyżej 130/85 mm Hg.
  • Poziom glukozy we krwi na czczo powyżej 126 ml/dl.

Interpretacja wyników krzywej cukrowej

Wynik badania krzywej cukrowej powinien wynosić od 70 do 99 mg/dl po pierwszym pobraniu krwi (przed wypiciem glukozy) oraz nie więcej, niż 140 mg/dl w drugim i trzecim pobraniu. Wynik wyższy, lecz nie przekraczający 199 mg/dl może oznaczać stan przedcukrzycowy, czyli nieprawidłową tolerancję węglowodanów. Z kolei wartość wyższa niż 200 mg/dl jest podstawą do zdiagnozowania cukrzycy.

Nieco inaczej wyglądają normy dotyczące kobiet w ciąży. Prawidłowe wyniki krzywej cukrowej u tej grupy pacjentek to:

  • Poniżej 92 mg/dl przed wypiciem glukozy.
  • Poniżej 180 mg/dl w 60. minucie testu.
  • Poniżej 153 mg/dl w 120. minucie testu.

Wady i zalety badania krzywej cukrowej

Największymi zaletami badania krzywej cukrowej są prostota wykonania, niewielki koszt i dostępność. Test OGTT pokazuje też dosyć miarodajne wyniki, przydatne przy diagnozowaniu różnych schorzeń gospodarki węglowodanowej (nie tylko cukrzyca, ale i reaktywna hipoglikemia czy akromegalia). Badanie OGTT jest też bezpieczne dla pacjenta.

„Coraz więcej jest osób z nadwagą, otyłością, coraz mniej się ruszamy”. Światowy Dzień Cukrzycy

Oprócz oczywistych zalet test obciążenia glukozą jako metoda diagnostyczna ma także istotne wady:

  • Istnieje ryzyko nieprawidłowego wykonania badania.
    Procedura krzywej cukrowej jest stosunkowo jasna, jednak nie brakuje w niej elementów, które mogą zostać wykonane źle. Wystarczy, że pacjent nie zastosuje się do zalecenia bycia na czczo, przyjdzie przemęczony lub w przerwie pomiędzy pomiarami wykona wysiłek fizyczny, a wyniki nie będą już miarodajne.
  • Wyniki ulegają zafałszowaniu przez niektóre przyjmowane leki.
    Do leków wpływających na wynik OGTT należą np. antykoncepcja hormonalna, sterydy, leki moczopędne.
  • Pacjent musi przyjąć dużo cukru prostego na raz.
    Ten konieczny warunek badania powoduje znaczne obciążenie trzustki, dlatego badania nie można wykonywać zbyt często (przeszkoda w profilaktyce i monitorowaniu stanu chorego). Pewną alternatywę stanowi tak zwany test kanapkowy, w którym zamiast pić roztwór czystej glukozy, spożywa się posiłek. Wyniki tego testu nie są jednak standaryzowane, co stwarza trudności w interpretacji.
  • Smak roztworu u niektórych osób powoduje mdłości i kończy się wymiotami od razu po wypiciu lub w trakcie badania. Test w takiej sytuacji należy powtórzyć.

Co robić, gdy wynik krzywej cukrowej nie mieści się w normie?

Gdy test OGTT wykazuje nieprawidłowy wynik, należy skonsultować go z lekarzem, który wypisał skierowanie na badanie. Prawdopodobnie pokieruje on pacjenta do diabetologa. Samodzielne interpretowanie testu, tylko na podstawie podanych norm, może być bardzo mylące, ponieważ wymaga ono uwzględnienia kontekstu życiowego i zdrowotnego.

Stan przedcukrzycowy
Gdy badanie krzywej cukrowej wskaże na stan przedcukrzycowy, zwykle zalecenia dotyczą zmiany trybu życia. Przede wszystkim, osobom z nadwagą albo otyłym zaleca się wprowadzenie regularnego wysiłku fizycznego i utratę nadprogramowych kilogramów. Dieta powinna stać się lepiej zbilansowana pod kątem zawartości węglowodanów, preferowane są te o niskim indeksie glikemicznym. Istnieją też suplementy diety i leki bez recepty, które sprzyjają utrzymaniu prawidłowego poziomu glikemii – są to między innymi preparaty z zawartością morwy białej, cynamonu, inuliny. Należy też regularnie wykonywać badania profilaktyczne.

Wyjaśniamy: Czym jest indeks glikemiczny?

Zdiagnozowana cukrzyca
Jeśli test tolerancji glukozy wykaże cukrzycę, diabetolog zaleca dalsze badania diagnostyczne. Po ustaleniu typu choroby i jej ewentualnego podłoża wprowadza się leczenie farmakologiczne, a także, podobnie jak przy stanie przedcukrzycowym, zmianę trybu życia. Każdy pacjent chorujący na cukrzycę wymaga nieco innego leczenia.

Czytaj także

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

J
Julitta

Przy cukrzycy najwazniejsze są stałe badania. Ojca uratowała właśnie profilaktyka, a jedgo przykładem widze i mąż sie zasugerował bo kazał sobie wykupić screening w szpitalu medicover na total badania. Ojciec w ramach pakietu poszedł na rutynowe badania diagnostyczne. Jak sie okazało miał raka prostaty juz w zaawansowanym stopniu... Reakcja była od razu. Lekarz przedstawił możliwe metody leczenia i dalsze kroki

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3