Czym jest katar i jak się go pozbyć? Domowe sposoby i tabletki na katar. Jak leczyć ten problem u niemowlaka?

Ewa Zwolak
Katar, inaczej nieżyt nosa, jest jednym z podstawowych objawów przeziębienia, czyli zapalenia górnych dróg oddechowych o podłożu wirusowym
Katar, inaczej nieżyt nosa, jest jednym z podstawowych objawów przeziębienia, czyli zapalenia górnych dróg oddechowych o podłożu wirusowym fizkes/123RF
Udostępnij:
Katar, w nomenklaturze medycznej nazywany nieżytem nosa, jest zapaleniem błony śluzowej nosa, a zarazem jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Wyróżnia się katar infekcyjny i katar alergiczny (sienny). Podłożem pierwszego jest zakażenie wirusem drogą kropelkową, natomiast w drugim przypadku przyczyną dolegliwości jest nadwrażliwość na czynniki zewnętrzne. Leczenie kataru infekcyjnego może wymagać przyjmowania kortykosteroidów czy wykonywania inhalacji z soli fizjologicznej, alergiczny leczy się zwykle środkami antyhistaminowymi. W wielu przypadkach pomocne są też domowe sposoby na katar.

Rodzaje kataru

Katar (nieżyt nosa) jest zapaleniem błony śluzowej nosa, a niekiedy także zatok przynosowych. Charakterystyczne objawy kataru to: poczucie zatkania nosa, wyciek z nosa, kichanie i uporczywy świąd.

Podstawową klasyfikacją nieżytu nosa jest klasyfikacja zaproponowana przez organizację ARIA (Alergic Rhinitis and Its Impact on Asthma). Uwzględnia się w niej sześć różnych typów kataru, w tym:

  • Katar infekcyjny: o podłożu wirusowym, bakteryjnym i grzybiczym.
  • Katar alergiczny: okresowy, przewlekły, sezonowy i okresowy.
  • Katar zawodowy: okresowy i przewlekły.
  • Katar polekowy.
  • Katar hormonalny.
  • Katar idiopatyczny.

Czym jest katar infekcyjny?

Katar jest powszechną i bardzo częstą dolegliwością dotykającą zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe. Charakteryzuje się on: blokadą nosa, przekrwieniem błon śluzowych, wyciekiem z nosa, a także kichaniem i swędzeniem. Osoby, które zmagają się z zapaleniem błony śluzowej nosa, zwykle uskarżają się na obniżoną jakość życia. Mowa tu w szczególności o: zaburzeniach snu, problemach z koncentracją i problemach z wykonywaniem codziennych czynności. Co istotne, nieżyt nosa może mieć zróżnicowaną etiologię. Biorąc pod uwagę podłoże kataru, można wyróżnić: katar infekcyjny i katar alergiczny.

W przeważającej większości przypadków katar infekcyjny ma podłoże wirusowe. Można się nim zakazić zarówno drogą kropelkową, jak i powietrzną. Zwykle ma on ostry przebieg i mija samoistnie. Przy czym katar infekcyjny może mieć również podłoże bakteryjne. W takim przypadku jego pośrednią przyczyną jest obecność w nosie ciała obcego lub perforacja przegrody nosowej (u dzieci częstym podłożem kataru infekcyjnego o podłożu bakteryjnym jest „dłubanie w nosie”, czyli tzw. nose picking).

Katar infekcyjny często jest jednym z objawów infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych (przeziębienia). W takim przypadku nieżyt nosa przybiera formę obfitego i wodnistego śluzu, któremu towarzyszy: podwyższona temperatura ciała, bóle kostno-mięśniowe, ból gardła, poczucie „drapania w gardle”, suchy kaszel, a niekiedy również powiększenie węzłów chłonnych.

Dowiedz się więcej na temat:

Jak rozpoznać przewlekły katar?

W celu zdiagnozowania przewlekłego kataru (a dokładniej: przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych) zespół objawów charakterystycznych dla nieżytu nosa musi utrzymywać się minimum 12 tygodni. Wśród potencjalnych przyczyn przewlekłego kataru infekcyjnego można wymienić:

  • Zaburzenia drożności nosa (skrzywienie przegrody nosowej).
  • Zaburzenia w funkcjonowaniu układu immunologicznego (odpornościowego).
  • Uszkodzenie błony śluzowej nosa.
  • Przerost migdałka gardłowego (częste schorzenie u dzieci).
  • Zapalenie ucha środkowego.
  • Niewłaściwy styl życia (niezdrowe nawyki żywieniowe, palenie papierosów).
  • Zaburzenia w funkcjonowaniu układu hormonalnego (m.in. problemy z tarczycą).

Przyczyny kataru alergicznego (siennego)

Katar alergiczny (właściwie: alergiczny nieżyt nosa) jest dolegliwością, związaną bezpośrednio z nadwrażliwością na konkretne alergeny środowiskowe. Najczęściej wywołują go: pyłki drzew, traw i krzewów, grzyby i pleśnie, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt (częsta jest alergia na psa, kota), a także karaluchy. Wśród typowych objawów dla kataru alergicznego można wymienić: blokadę nosa, wodnisty wyciek, kichanie i świąd. Wywoływane są one przez kontakt z alergenem za pośrednictwem drogi wziewnej. Takiemu zapaleniu błon śluzowych nosa często towarzyszy alergiczne zapalenie spojówek, atopowe zapalenie skóry, astma, alergia pokarmowa, chrapanie w nocy, nocny kaszel oraz zaburzenia powonienia. Co istotne, katar alergiczny zwykle diagnozowany jest w wieku dziecięcym.

Wato przeczytać:

W tradycyjnym ujęciu zapalenie błon śluzowych nosa o podłożu alergicznym dzieli się na:

  • Katar alergiczny okresowy, który występuje mniej niż 4 dni w tygodniu i mniej niż 4 tygodnie w roku.
  • Katar alergiczny przewlekły, który występuje więcej niż 4 dni w tygodniu i więcej niż 4 tygodnie w roku.
  • Katar alergiczny łagodny, któremu nie towarzyszą żadne dodatkowe objawy.
  • Katar alergiczny ciężki, któremu towarzyszą: zaburzenia snu, osłabienie pamięci i koncentracji, i wyraźne pogorszenie jakości życia.

Co oznacza kolor kataru?

Jednym z podstawowych objawów towarzyszących katarowi jest wydzielina, która w zależności od podłoża dolegliwości, może przyjmować różny kolor i konsystencję. Biorąc pod uwagę ten pierwszy czynnik, można wyróżnić:

  • Katar przezroczysty, który bardzo często występuje przy alergicznym nieżycie nosa, jako reakcja na alergen w postaci pyłków roślin i roztocz kurzu domowego.
  • Katar żółty, który zazwyczaj świadczy o infekcji o podłożu wirusowym lub bakteryjnym.
  • Katar zielony, który podobnie jak katar żółty, wskazuje na infekcyjną przyczynę nieżytu nosa.
  • Katar czerwony (katar z krwią), który zazwyczaj wynika z mikropęknięć naczyń krwionośnych zlokalizowanych w błonie śluzowej nosa.

Jak leczyć katar u niemowlaka?

Katar u niemowlaka ma zwykle podłoże wirusowe lub bakteryjne (znacznie rzadziej alergiczne). Podstawowym objawem nieżytu nosa u małych dzieci jest rozdrażnienie. W tym czasie niemowlę jest bardzo niespokojne i często odmawia przyjmowania pokarmu. Wynika to przede wszystkim z tego, że jednym z objawów kataru jest zatkany nos. Zapalenia błon śluzowych nosa u dziecka nie należy bagatelizować, ponieważ nieleczone może doprowadzić do: zapalenia zatok, zapaleniem oskrzeli, a nawet zapalenia płuc. Osoby, które zastanawiają się nad tym, co na katar u niemowlaka, powinny pamiętać o zasadzie, która mówi, że lepiej zapobiegać, niż leczyć. Dlatego też ważne jest, by w pokoju, którym śpi niemowlak zadbać o odpowiednie nawilżenie powietrza i regularne czyszczenie nosa maluszka. Czym odciągać katar u niemowlaka? Najlepiej wyspecjalizowanym odciągaczem do kataru. Oprócz tego można wypróbować inhalacje z soli fizjologicznej i inne bezpieczne domowe sposoby na katar.

Polecamy poradnik:

Najlepsze domowe sposoby na katar

Naturalne sposoby na katar cieszą się dużym zainteresowaniem przede wszystkim ze względu na bezpieczeństwo i ich powszechną dostępność. Wśród najpopularniejszych domowych sposobów na katar można wymienić:

  • Inhalacje na katar. Zdecydowanie najskuteczniejsze są inhalacje ziołowe, najlepiej z mieszanki: lipy, szałwii, tymianku i rumianku. Działają one odkażająco i przeciwzapalnie, a do tego pomagają udrożnić nos. Skuteczne mogą być również inhalacje z soli fizjologicznej na katar.
  • Czosnek na katar. Czosnek charakteryzuje się drogocennym działaniem — wzmacnia system odpornościowy, ułatwia wykrztuszanie, rozgrzewa organizm, a także oczyszcza go z toksyn i drobnoustrojów. Zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem jest jedzenie regularnie ok. 2-3 na dzień świeżo rozgniecionych ząbków czosnku.
  • Aromaterapia na katar. Olejki aromatyczne są bardzo pomocne w walce z zapaleniem błon śluzowych nosa. Szczególnie polecany jest olejek lawendowy, a także olejek miętowy. Charakteryzują się one działaniem antybakteryjnym i oczyszczającym.
  • Maść majerankowa na katar. Specyfik ten jest szczególnie pomocny przy łagodzeniu podrażnień skóry, wywoływanych nadmiernym podrażnieniem skóry przez częste wydmuchiwanie nosa.
  • Gorąca kąpiel na katar. Kąpiel jest dobrym pomysłem w przypadku, gdy katarowi towarzyszą również inne objawy przeziębienia, czyli zakażenia górnych dróg oddechowych.

Przeczytaj również:

Co zawierają tabletki na katar?

W przypadku gdy domowe sposoby na nieżyt nosa nie zdają egzaminu, wówczas należy udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej i zdać się na przepisane przez niego tabletki na katar. Do podstawowych tabletek na katar można zaliczyć:

  • Leki przeciwhistaminowe, które są podstawowymi środkami leczniczymi przy alergicznym nieżycie nosa. Ich działanie polega na blokowaniu receptorów, które odpowiadają za wywoływanie kataru.
  • Kortykosteroidy, które wykazują działanie przeciwzapalne. Stosuje się je przy katarze infekcyjnym.
  • Leki, które obkurczają śluzówkę nosa, które charakteryzują się szybkim działaniem. Ich główną funkcją jest przywracanie drożności nosa.
  • Antybiotyki, które stosuje się wówczas, gdy katar ma podłoże bakteryjne.
Źródła:
  • Mazurek E., Kurzawa R., Mazurek H., Alergiczny nieżyt nosa u dzieci. Terapia. 2014, 11: 21-43.
  • Fornal R., Kurzawa R., Błażowski Ł., et.al., Nieżyt nosa - najważniejsze fenotypy i endotypy oraz zasady leczenia. Alergia-Astma-Immunologia. 2015; 20: 242-252.

ZOBACZ: Kiedy antybiotyki szkodzą, a kiedy pomagają?

Top 10 produktów wzmacniających organizm! Sprawdź, co jeść, ...

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie