Czy ból promieniujący do nogi to rwa kulszowa? Objawy mogą też świadczyć o innych problemach – ostrzegają eksperci i radzą, jak leczyć ból

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Rwa kulszowa to nazwa bólu, który ma swoje źródło w lędźwiowo-kulszowym odcinku kręgosłupa, skąd promieniuje wzdłuż całej kończyny dolnej poprzez pośladek oraz tylną część uda i podudzia.
Rwa kulszowa to nazwa bólu, który ma swoje źródło w lędźwiowo-kulszowym odcinku kręgosłupa, skąd promieniuje wzdłuż całej kończyny dolnej poprzez pośladek oraz tylną część uda i podudzia. alona1919/123RF
Rwa kulszowa to określenie bólu, który promieniuje od dolnego kręgosłupa poprzez pośladek i tył nogi. Stan ostry wyklucza poruszanie się, jednak w wielu przypadkach mniej nasilone dolegliwości utrzymują się tygodniami, znacznie pogarszając komfort życia. Czy każdy rodzaj opisanego bólu to rwa kulszowa? Jakie są inne możliwe przyczyny problemu? I wreszcie – co zrobić, by pokonać go na dobre? O bólu nerwu kulszowego, jego przyczynach, leczeniu i profilaktyce mówią eksperci z zakresu neurochirurgii i fizjoterapii.

Bóle kręgosłupa, a szczególnie jego dolnego odcinka, odczuwa w pewnych momentach życia aż 9 na 10 dorosłych. Problem rwy kulszowej może przy tym dotyczyć nawet 40 procent społeczeństwa. Bóle nerwu kulszowego występują także w innych sytuacjach, jednak ich wspólną cechą jest to, że bez podjęcia odpowiednich działań będą się tylko nasilać.

Czy ból odczuwany tyłu nogi to zawsze rwa kulszowa?

– Rwą nazywamy objawy spowodowane uciskiem nerwu albo jego ostrym stanem zapalnym, który powoduje nagły i silny ból promieniujący wzdłuż kończyny – tłumaczy lek. Jurij Kseniuk, neurochirurg w Carolina Medical Center. – Najczęstszą przyczyną rwy kulszowej jest tzw. konflikt korzeniowy, czyli ucisk na korzenie nerwów w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Mogą być też jednak inne przyczyny: urazy kręgosłupa, stan zapalny w nerwie kulszowym lub ucisk nerwu w innym miejscu niż kręgosłup.

– Ból nerwu kulszowego często występuje także u sportowców, u których powtarzające się mikrourazy tworzą stan zapalny – tłumaczy ekspert. – Mogą to być również bóle związane z występującą patologią stawu biodrowego, stawu krzyżowo-biodrowego, a także dysfunkcją miednicy mniejszej – ból promieniuje wtedy do dna miednicy i w kierunku kończyny dolnej.

Dolegliwości bólowe w okolicach guza kulszowego promieniujące do tyłu uda to jednak nie tylko rwa. Istnieje też szereg innych problemów, schorzeń czy urazów, które mogą wywoływać ten rodzaj dolegliwości. Są to m.in. zespoły bólowe związane z dysfunkcją mięśni czy tzw. entezopatie, czyli zmiany przeciążeniowo-zwyrodnieniowe przyczepu ścięgnistego.

Dowiedz się więcej na temat:

Jakie problemy zdrowotne są związane z bólami kulszowymi?

– Źródłem rwy kulszowej mogą być schorzenia takie jak dyskopatia, lokalne stany zapalne, cukrzyca, wady postawy ciała, zwyrodnienia kręgosłupa (narośla i osteofity), kręgozmyk lub zaburzona biomechanika stawów kręgosłupa – tłumaczy fizjoterapeutka mgr Alicja Kochańska-Bielówka z Carolina Medical Center. – Bezpośrednią przyczyną bólu może być jednak nie tylko ucisk lub podrażnienie nerwów rdzeniowych tworzących nerw kulszowy na poziomie odcinka lędźwiowego kręgosłupa, ale też samego nerwu kulszowego, np. na poziomie pośladka lub uda.

Nerw kulszowy, jako największy nerw w ludzkim ciele, biegnie przez pośladek aż do stopy. W obrębie pośladka przechodzi pomiędzy włóknami mięśnia gruszkowatego. U części pacjentów właśnie ten nadmiernie napięty mięsień może uciskać oraz podrażniać nerw kulszowy.

Zdarza się że pośrednią przyczyną rwy może być blizna pooperacyjna w obrębie jamy brzusznej, np. po cesarskim cięciu. Blizna, która nigdy nie była mobilizowana (czyli poddana specjalnej terapii), tworzy zrosty z powięzią, a co za tym idzie – prowadzi do wytwarzania się napięć także w układzie mięśniowo-powięziowym odcinka lędźwiowego kręgosłupa.

W związku ze złożonością problemu, każdy przypadek bólu nerwu kulszowego należy rozpatrywać indywidualnie. Aby ustalić źródło dolegliwości, niezbędna jest wizyta u fizjoterapeuty, podczas której specjalista przeprowadzi gruntowny wywiad oraz dokona analizy postawy ciała i zbada pacjenta. Pomocne mogą być także badania obrazowe, np. rentgen lub rezonans magnetyczny odcinka lędźwiowego kręgosłupa.

W jaki sposób diagnozuje się rwę kulszową?

– Główną metodą rozpoznania rwy kulszowej jest rezonans magnetyczny, który wyklucza ostry konflikt korzeniowy – wyjaśnia neurochirurg Jurij Kseniuk. – Jeżeli badanie rezonansem magnetycznym okaże się niewystarczające, stosowane są inne metody diagnostyczne. Mogą to być badania przewodnictwa w nerwie, rezonans z kontrastem, badania obrazowe innych odcinków kręgosłupa niż ten, w którym występuje ból, lub innych części ciała, np. miednicy.

Jak boli nerw kulszowy, jak jest to odczuwane?

– Dominującym objawem rwy kulszowej jest ból od dolnego odcinka kręgosłupa do kończyny, który może promieniować do uda, łydki, okolicy stawu skokowego, aż do stopy. Zazwyczaj ból ten znacznie utrudnia poruszanie się i jest paraliżujący – mówi dr Kseniuk. – Często występują wtedy zaburzenia czucia, czyli drętwienie i mrowienie nogi, mogą też pojawiać się skurcze łydki. Pacjenci opisują rwę kulszową jako stan dużego dyskomfortu – ból pojawia się nagle i narasta w ciągu kilku godzin lub dni. Na szczęście ustępuje dość szybko, głównie pod wpływem leczenia farmakologicznego.

Czym różni się rwa kulszowa od zapalenia korzonków?

– Zapalenie korzonków nie jest rozpoznaniem, jest to określenie stosowane potocznie przez pacjentów, którzy w ten sposób opisują ostry ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowym – podkreśla neurochirurg. – Nie jest to więc pojęcie medyczne. Lekarze zazwyczaj określają „zapalenie korzonków” jako zespół bólowy kręgosłupa lub lumbago. Rwa kulszowa natomiast stanowi rozpoznanie kliniczne, bo jest to zidentyfikowana jednostka chorobowa.

Już 86 proc. osób cierpi z powodu bólu pleców, a od początku pandemii liczba Polaków z tym problemem wzrosła o 13 procent! Powodem pogorszenia się stanu zdrowia jest brak ruchu oraz przybieranie nieprawidłowych pozycji podczas siedzenia, spania i używania urządzeń mobilnych. Gdy boli kręgosłup, trzeba działać zanim dolegliwości nieodwracalnie się pogłębią! Sprawdź 8 zdrowych nawyków dla kręgosłupa polecanych przez fizjoterapeutów! Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.

Zdrowy kręgosłup – 8 kroków w profilaktyce bólu kręgosłupa i...

Jak leczyć ból nerwu kulszowego?

– Nie ma jednoznacznie określonej metody leczenia bólu w okolicy guza kulszowego, który promieniuje do tyłu uda. Często prawidłowe rozpoznanie przyczyny bólu oraz postawienia prawidłowej diagnozy wymaga konsultacji kilku specjalistów, np. ortopedów, neurochirurgów czy ginekologów oraz wykonania odpowiednich badań obrazowych – mówi neurochirurg, dr Kseniuk z Carolina Medical Center.

– Metody leczenia rwy kulszowej można je podzielić na dwa rodzaje: leczenie zachowawcze oraz operacyjne – dodaje mgr Alicja Kochańska-Bielówka, fizjoterapeutka w CMC. – Kluczowe dla skutecznego pozbycia się dolegliwości jest znalezienie przyczyny ucisku na nerw oraz wyeliminowanie czynników ryzyka.

Ważna jest redukcja nadmiernej masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej, obniżenie poziomu stresu i zadbanie o ergonomię pracy. Oprócz tego niezbędna będzie wizyta u fizjoterapeuty, który zaplanuje odpowiednio rehabilitację.

W trakcie ostrej fazy rwy kulszowej, gdy ból jest bardzo uciążliwy, pomocne mogą okazać się ogólnodostępne leki przeciwbólowe. Należy jednak pamiętać, że działają jedynie objawowo i nie wyeliminują one przyczyny problemu.

W rzadkich przypadkach, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, a dolegliwości narastają, konieczna jest interwencja chirurgiczna, polegająca na odbarczeniu nerwu poprzez wykonanie np. laminektomii lędźwiowej lub discektomii.

Ważne jest, aby nie lekceważyć problemu. Gdy zaczynamy odczuwać jakiekolwiek dolegliwości bólowe, należy od razu udać się do specjalisty. Im wcześniej problem zostanie wykryty i wdrożone będzie odpowiednie postępowanie fizjoterapeutyczne, tym proces leczenia będzie szybszy i bardziej efektywny.

Polecamy także:

Jakie zabiegi rehabilitacyjne są pomocne przy bólu kulszowym?

– W leczeniu rwy kulszowej najlepsze rezultaty przynosi łączenie różnych metod fizjoterapeutycznych – kinezyterapii (czyli szeroko pojętych ćwiczeń), masażu oraz terapii manualnej – tłumaczy fizjoterapeutka Alicja Kochańska-Bielówka. – Po przeprowadzeniu badania funkcjonalnego i oceny postawy ciała, fizjoterapeuta dobiera zestaw ćwiczeń.

Indywidualnie dobrane ćwiczenia pozwalają wzmocnić te mięśnie, które są osłabione, oraz zwiększyć mobilność kręgosłupa, a co za tym idzie – skorygować postawę ciała. Należy także pamiętać o stretchingu, czyli rozciąganiu. Często zaleca się ćwiczenia rozciągające mięśnie grzbietu oraz kończyn dolnych.

W celu poprawy biomechaniki i pracy stawów kręgosłupa stosuje się elementy terapii manualnej, m.in. manipulacje i mobilizacje stawów kręgosłupa. Działania te poprawiają mobilność stawów kręgosłupa i zmniejszają ciśnienie w kanale kręgowym, redukując tym samym podrażnienie nerwu kulszowego.

W celu rozluźnienia nadmiernie napiętych mięśni stosuje się z powodzeniem różne formy masażu (np. masaż klasyczny, masaż tkanek głębokich), terapię powięziową oraz suche igłowanie. W obrębie mięśni oraz otaczającej ich powięzi w wyniku przeciążeń dochodzi bowiem do sklejeń oraz drobnych stanów zapalnych. Terapia powięziowa pozwala na rozerwanie i uelastycznienie sklejonych tkanek, a dzięki temu zmniejszenie dolegliwości bólowych.

Suche igłowanie polega natomiast na nakłuwaniu igłą do akupunktury najbardziej napiętych punktów mięśni. Skuteczne są ponadto neuromobilizacje nerwu kulszowego, które pomagają usprawnić ślizg nerwu, poprawiając funkcję nerwu i redukując ból.

Sprawdź także:

Jak można łagodzić dolegliwości w domu?

– W trakcie trwania ataku rwy dobrze jest zadbać o rozluźnienie mięśni – radzi fizjoterapeutka mgr Alicja Kochańska-Bielówka. – W tym celu można zrobić sobie gorącą kąpiel, która zmniejszy ich napięcie i zadziała przeciwbólowo. Warto także wykorzystać ciepłe okłady, np. użyciem termofora, który układa się na odcinku lędźwiowym kręgosłupa oraz w miejscu największego bólu.

Sposobem na pozbycie się nadmiernego napięcia mięśni jest stretching, czyli ćwiczenia rozciągające. Najlepiej skupić się przy tym na mięśniach łydek oraz pośladków. Należy także pamiętać o rozciągnięciu mięśni przykręgosłupowych oraz mięśni pleców.

Obecnie na rynku dostępne jest także wiele rodzajów mat do akupresury. Jest to mata na podłogę ze specjalnymi wypustkami, na której należy się położyć. Akupresura, czyli uciskanie poszczególnych rejonów ciała, pozwala na rozluźnienie mięśni oraz zwiększenie ich ukrwienia, co pozwala też na ich szybszą regenerację.

Swoim pacjentom polecam ponadto zakup piłeczki do masażu lub nawet zwykłej piłeczki tenisowej. Siedząc na ziemi, umieszczamy ją pod łydką, pośladkami lub innym napiętym obszarem kończyny dolnej, po czym delikatnie ruszamy nogą, rozmasowując napięcia.

Zobacz również:

Jakie ćwiczenia i rodzaje aktywności pomagają uniknąć nawrotów bólu?

– By nie dopuścić do rozwoju rwy kulszowej, należy prowadzić higieniczny tryb życia – przekonuje mgr Kochańska-Bielówka. – Oznacza to regularną aktywność fizyczną lub sport rekreacyjny, dbanie o prawidłową ergonomię pracy i utrzymywanie prawidłowej masy ciała.

Polecanymi aktywnościami są m.in. energiczne spacery i nordic walking. Angażują one wszystkie partie naszego ciała, a dodatkowo mają korzystny wpływ na układ krążenia i oddechowy.

Korzystna jest również joga, która pomoże nie tylko rozciągnąć i uelastycznić mięśnie, ale także poprawić postawę ciała i zredukować stres.

Przeczytaj także:

W walce z bólami kręgosłupa oraz rwą kulszową skuteczne są różne formy aktywności w wodzie, np. pływanie lub aqua aerobic. Pływanie pozwala wzmocnić mięśnie posturalne, a także mięśnie głębokie. Ćwiczenia w wodzie nie obciążają stawów, w związku z czym są szczególnie polecane osobom z otyłością.

Osoby lubiące trening siłowy i ćwiczące w klubie fitness powinny zadbać o prawidłową technikę wykonywania ćwiczeń. Źle dobrane obciążenie oraz nieprawidłowe pozycje są obciążające dla stawów kręgosłupa. Mogą też prowadzić do kontuzji lub zmian zwyrodnieniowych, które przyczyniają się do powstawania rwy kulszowej. W związku z tym dobrze jest udać się do trenera personalnego lub fizjoterapeuty, który pokaże, jak prawidłowo wykonywać ćwiczenia.

Ból pleców, skrzywienie kręgosłupa czy nadciśnienie to tylko kilka ze zdrowotnych problemów, których leczenie wesprą asany. Przekonaj się, które popularne pozycje jogi w potwierdzony sposób pomagają przy określonych chorobach i dolegliwościach – i sprawdź, jak je wykonywać! Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, ew. naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.

Te asany pomagają na problemy! Sprawdź działanie 15 popularn...

Jak zmienić nawyki, a zwłaszcza sposób siedzenia, by problemy nie wracały?

– Niestety, w dzisiejszych czasach wszyscy spędzamy zbyt dużo czasu w pozycji siedzącej i mamy zbyt mało ruchu. W związku z tym warto zamienić czasem korzystanie z samochodu na spacer lub przejażdżkę rowerem. Zamiast wsiadać do windy, warto natomiast korzystać ze schodów – radzi fizjoterapeutka mgr Kochańska-Bielówka z CMP.

Na dolegliwości bólowe w obszarze kręgosłupa oraz rwę kulszową w szczególności narażeni są pracownicy biurowi. Aby podczas pracy utrzymać prawidłową pozycję ciała, niezbędne jest odpowiednie dostosowanie miejsca pracy.

Monitor powinien znajdować się na wysokości oczu. W tym celu można podłożyć pod niego specjalną nadstawkę na biurko lub po prostu grube książki. Co więcej, powinniśmy siedzieć na wprost monitora, tak, aby kręgosłup nie był skręcony w bok. Monitor musi stać dokładnie przed nami. Jeśli pracujemy na dwóch monitorach, należy ustawić monitory przed sobą symetrycznie. W sytuacji gdy jeden z dwóch monitorów jest częściej używany, to jego stawiamy na środku przed nami, a drugi, pomocniczy, może znajdować się z boku.

Przydatny jest fotel z regulacją wysokości siedzenia i wysokości podłokietników. Powinien być ustawiony tak, aby łokcie ugięte pod kątem prostym spoczywały na podłokietnikach lub na biurku, a barki były rozluźnione i opuszczone. Stawy kolanowe powinny być ugięte do mniej więcej kąta prostego, a stopy muszą spoczywać na podłodze lub dedykowanym podnóżku.

W trakcie wielogodzinnej pracy trzeba pamiętać o zmianach pozycji. Co godzinę należy wstać od komputera na 5 minut i zrobić kilka prostych ćwiczeń lub po prostu się przejść. Dobrym rozwiązaniem są też biurka elektryczne z regulacją wysokości. Pozwalają one na pracę w pozycji siedzącej, a po podwyższeniu – także stojącej.

Źródło danych liczbowych: Rwa kulszowa Medycyna Praktyczna

Instrukcja obsługi zdrowego kręgosłupa – jak siedzieć, wstaw...

ZOBACZ: Pilates – uniwersalny trening czerpiący z jogi, który wzmacnia mięśnie głębokie ciała, poprawiając posturę i zapobiegając bólom pleców. Sprawdź, jak ćwiczyć!

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na stronazdrowia.pl Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie