Zator płucny (zatorowość płucna) – objawy, leczenie i rokowania

Monika Felka
Kiedy z jakiejś przyczyny czynności płuc ulegają zaburzeniu, w niebezpieczeństwie znajduje się cały organizm. Jedną z przyczyn takiej sytuacji bywa zator płucny – zablokowanie tętnicy płucnej przez skrzep.
Kiedy z jakiejś przyczyny czynności płuc ulegają zaburzeniu, w niebezpieczeństwie znajduje się cały organizm. Jedną z przyczyn takiej sytuacji bywa zator płucny – zablokowanie tętnicy płucnej przez skrzep. yodiyim/123RF
Zatorowość płucna to inaczej zator tętnicy płucnej. Stan ten może zagrażać życiu pacjenta, dlatego wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej. Dowiedz się, jakie objawy daje zator płucny, kiedy może do niego dojść i co go powoduje. Piszemy również o czynnikach ryzyka oraz rokowaniach.

Jak powstaje zator płucny?

Zator płucny najczęściej pojawia się jako manifestacja choroby zwanej zakrzepicą żył głębokich. Wówczas w żyłach dolnych partii ciała, najczęściej w okolicy podudzi, dochodzi do powstawania skrzeplin, które krwiobieg pcha w naturalnym dla siebie kierunku – do serca i płuc, gdzie odtleniona krew żylna ulega natlenieniu. Skrzepliny stają się masą zatorową, zwężającą lub całkowicie czopującą tętnicę płucną.

Warto przeczytać również:

Inne przyczyny zatorowości płucnej mogą stanowić masy nowotworowe o charakterze mikro- lub makroskopowym, zatory tłuszczowe lub septyczne albo ciała obce: cewniki naczyniowe, rtęć, a nawet powietrze. Każda substancja gromadząca się w świetle naczynia, powodując zmniejszenie jego drożności, może stać się przyczyną zatoru płucnego.

Zator płucny a zawał płuca – powikłania

Materiał zatorowy może ulec rozpuszczeniu przez obecne w organizmie lizyny. Jeżeli jednak tak się nie stanie, może dojść do niedodmy płuca, na skutek upośledzenia możliwości odprowadzania wydzieliny płucnej. Sytuacja taka grozi zapaleniem płuc, a w przypadku zakażonych skrzeplin – rozwojem ropnia.

Jeżeli zatorowi płucnemu towarzyszy niewydolność krążenia, może dojść do zawału płuca, czyli powstania martwicy wskutek zatrzymania przepływu krwi w naczyniach płucnych. Śmiertelność w wyniku zawału płuca jest stosunkowo niska przy wdrożeniu odpowiedniego leczenia, niemniej jednak jest to stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej i specjalistycznej pomocy medycznej.

Objawy i rozpoznanie zatoru płucnego

Najczęstszymi objawami zatorowości płucnej są:

  • duszności,
  • ból w klatce piersiowej, charakteryzowany jako długotrwały ucisk.

Ponadto mogą pojawić się:

  • ból ulokowany za mostkiem,
  • gorączka,
  • krwioplucie,
  • kaszel,
  • zasłabnięcie.

Jeżeli przyczyną zatorowości płucnej jest zakrzepica żył głębokich, występują także charakterystyczne dla niej objawy, takie jak zaczerwienienie, opuchlizna i tkliwość kończyny, w której gromadzi się materiał zakrzepowy.

Rozpoznania zatorowości płucnej lekarz dokonuje na podstawie wyników badań laboratoryjnych oraz obrazowych. Standardowo pierwszym wykonanym badaniem jest zdjęcie rentgenowskie płuc, które uwidoczni powiększoną sylwetkę mięśnia sercowego, niedodmę, obrzęk lub zawał płuca oraz ewentualny płyn w opłucnej.

Przeczytaj również:

Dalsze możliwe badania obrazowe to EKG (elektrokardiografia), echokardiografia (inaczej UKG, echo serca) oraz badania żył – arteriografia, scyntygrafia perfuzyjna płuc lub spiralna tomografia komputerowa z podaniem kontrastu. Badaniem laboratoryjnym o największym znaczeniu w diagnostyce zatorowości płucnej jest oznaczenie stężenia fragmentów fibryny, tzw. D-dimerów. Jego prawidłowy wynik wyklucza świeży proces zakrzepowy.

W przypadku podejrzenia zatorowości płucnej pomocne okazuje się także wykonanie badania ultrasonografii dopplerowskiej. Jeżeli w jego wyniku zostanie rozpoznana zakrzepica żył dolnych, może to sugerować pochodzenie zatoru – natomiast terapia obu schorzeń wymaga wspólnego sposobu leczenia.

Leczenie zatorowości płucnej

Najważniejszym zadaniem personelu medycznego jest usunięcie przyczyny niedrożności krążenia płucnego poprzez rozpuszczenie masy zatorowej. W tym celu stosuje się leki trombolityczne albo wspomaga farmakologicznie naturalny proces rozpuszczania skrzeplin poprzez obniżenie krzepliwości krwi (antykoagulantami, takimi jak warfaryna, acenokumarol czy anisindion). Jeżeli zator jest duży, a leczenie zachowawcze nie przynosi efektu, możliwa jest także interwencja chirurgiczna. Wykonuje się wówczas embolektomię – otwarcie tętnicy w celu usunięcia zatoru płucnego.

Innowacją jest połączenie metody inwazyjnej z zastosowaniem leków trombolitycznych – przezcewnikowa, niskodawkowa tromboliza wspomagana ultradźwiękami. Podawanie leków trombolitycznych bezpośrednio do skrzepliny pozwala znacząco zmniejszyć jego dawkę. Poprzez żyłę udową wprowadza się cewnik wyposażony w sondę emitującą fale ultradźwiękowe, a następnie podaje lek trombolityczny wprost do zablokowanych naczyń krwionośnych. Ultradźwięki rozluźniają strukturę skrzepliny, dzięki czemu lek trombolityczny łatwiej w nią wnika i powoduje jej rozpuszczenie.

Rokowania w przypadku wystąpienia zatoru płucnego

Śmiertelność w wyniku nieleczonej zatorowości płucnej wynosi około 30%, jednak prawidłowe rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia zmniejsza ryzyko do 2-18%. W przypadku ostrej zatorowości płucnej, prowadzącej do znacznego przeciążenia prawej komory serca śmiertelność sięga 20% przypadków. Wykonanie cewnikowania i podanie tą drogą niskich dawek leków trombolitycznych wiąże się z około 2% ryzykiem zgonu okołozabiegowego – znacznie niższym niż w przypadku krwawień wewnętrznych, będących skutkiem ubocznym przedłużonego podawania tych samych leków w sposób tradycyjny, wymagający wyższej dawki.

Zakrzepowość płucna obciążona jest dużym ryzykiem nawrotu, szczególnie gdy występują uwarunkowane genetycznie zaburzenia wykrzepiania.

Czynniki ryzyka zatoru płucnego/sc]

Wśród czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia zatoru płucnego należy w pierwszej kolejności wymienić wszystkie sytuacje sprzyjające powstawaniu i odkładaniu się skrzeplin. Jedną z nich jest długotrwałe unieruchomienie, które ma maiejsce na przykład po urazie, operacji lub przebytym zawale serca.

Czytaj także

Czynnikiem ryzyka są w oczywisty sposób także żylna choroba zatorowo-zakrzepowa, żylaki oraz zakrzepowe zapalenia żył. Jeżeli wystąpił już epizod zatorowy – niezwykle ważna jest profilaktyka przeciwzakrzepowa, zarówno farmakologiczna, jak i związana z odpowiednim nawykami zdrowotnymi (przede wszystkim właściwe nawodnienie oraz umiarkowana aktywność fizyczna), a także – w przypadku tendencji do schorzeń żył kończyn dolnych – stosowanie specjalnych skarpet uciskowych, wspomagających krążenie.

Jednym z pośrednich czynników ryzyka wystąpienia zatoru płucnego jest także występowanie zespołu antyfosfolipidowego – niezapalnej choroby tkanki łącznej, związanej z obecnością przeciwciał antykardiolipinowych. Zespół antyfosfolipidowy może aktywować kaskadę krzepnięcia i utworzenie zakrzepicy w każdym naczyniu krwionośnym. Wysokie jest także prawdopodobieństwo wystąpienia zatoru płucnego u osób zmagających się z nowotworem.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3