reklama

Zapalenie płuc – przyczyny, objawy, przebieg, leczenie i powikłania. Sprawdź, czy zapalenie płuc u dzieci jest groźne!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zapalenie płuc jest poważną chorobą układu oddechowego. Jej zbagatelizowanie może mieć poważne konsekwencje dla naszego zdrowia, a nawet życia.
Zapalenie płuc jest poważną chorobą układu oddechowego. Jej zbagatelizowanie może mieć poważne konsekwencje dla naszego zdrowia, a nawet życia. kalhh [pixabay.com]
Zapalenie płuc jest stanem zapalnym płuc, a dokładniej pęcherzyków płucnych, będącym jedną z najpoważniejszych konsekwencji zakażenia górnych dróg oddechowych. Choroba ta zwykle ma podłoże infekcyjne i wywoływana jest przez zakażenie drobnoustrojami (bakteriami, wirusami lub grzybami) Charakterystyczne objawy zapalenia płuc to: podwyższona temperatura ciała, uporczywy kaszel, intensywny ból w klatce piersiowej i trudności z oddychaniem. Oprócz tego można zaobserwować duszność i przyśpieszony oddech. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zapalenie płuc u dzieci definiuje jako ostry stan zapalny płuc z towarzyszącym kaszlem, gorączką i problemami z oddychaniem. Leczenie zapalenia płuc uzależnione jest w głównej mierze od przyczyn choroby. W większości przypadków konieczne jest zastosowanie antybiotykoterapii i leków przeciwbólowych. Oprócz tego na czas choroby pacjentom zaleca się pozostanie w domu i wypoczynek.

Zapalenie płuc jest stosunkowo częstą chorobą górnych dróg oddechowych. Corocznie zapada na nią ok. 0,5 mld ludzi na całym świecie. Według szacunków WHO zapalenie płuc diagnozowane jest u ok. 150 mln dzieci rocznie, z czego ok. 20 mln wymaga hospitalizacji. Co istotne, na chorobę tą bardziej narażeni są mieszkańcy państw w klimacie umiarkowanym. Przy czym znacznie częściej zapalenie płuc diagnozowane jest w miesiącach chłodnych, co jest skutkiem zwiększonej transmisji drobnoustrojów chorobotwórczych.

Zapalenie płuc — przyczyny

Bezpośrednią przyczyną zapalenia płuc jest zakażenie górnych dróg oddechowych drobnoustrojami. Biorąc pod uwagę różne kryteria, można wyodrębnić kilka klasyfikacji zapalenia płuc. Ze względu na miejsce i okoliczności zachorowania wyróżnia się:

  • Pozaszpitalne zapalenie płuc, które diagnozowane jest wówczas gdy osoba zakażona drobnoustrojem przebywała w warunkach domowych.
  • Szpitalne zapalenie płuc, które rozwija się wówczas, gdy stan zapalny płuc pojawi się w czasie hospitalizacji lub 48 godzin po jej zakończeniu.
  • Zachłystowe zapalenie płuc (zespół Mendelsona), które jest konsekwencją przedostania się treści pokarmowej do drzewa oskrzelowego.

Podstawowym badaniem diagnostycznym przy zapaleniu płuc jest RTG w projekcji tylno-przedniej. Uwzględniając kryterium anatomiczno-radiologiczne można wyróżnić:

  • Płatowe zapalenie płuc, które powstaje w wyniku nagromadzenia się zbyt dużej ilości wydzieliny w obszarze pęcherzykowatym. W obrazie radiologicznym widoczne są jednolite zagęszczenia miąższowe w obrębie płatów płuc. Co istotne, tego typu zapalenie płuc zwykle diagnozowane jest u dzieci i osób w podeszłym wieku.
  • Odoskrzelowe zapalenie płuc, które jest następstwem niewyleczonego stanu zapalnego oskrzeli. Choroba ta diagnozowana jest niemal wyłącznie u niemowląt i małych dzieci.
  • Śródmiąższowe zapalenie płuc, które charakteryzują się współwystępowaniem zmian śródmiąższowych i wysięku ropnego.

Zapalenie płuc ma najczęściej podłoże infekcyjne. Biorąc pod uwagę drobnoustroje, które mogą zaatakować pęcherzyki płucne i górne drogi oddechowe, można wyróżnić:

  • Wirusowe zapalenie płuc, które najczęściej wywoływane jest przez wirus RSV, przenoszone przez bezpośrednie zetknięcie się z zakażonym przedmiotem. Zapalenie płuc może wywoływać również wirus odry i wirus opryszczki pospolitej.
  • Bakteryjne zapalenie płuc, które, jak sama nazwa wskazuje, ma podłoże bakteryjne. Do zakażenia bakteryjnego dochodzi drogą kropelkową. Ten typ choroby dzieli się na dwa rodzaje: atypowe zapalenie płuc i typowe zapalenie płuc.
  • Grzybicze zapalenie płuc, które wywoływane jest przez grzyba pneumocystis jiroveci. Zazwyczaj dotyka ono osób z osłabionym układem immunologicznym.
  • Pasożytnicze zapalenie płuc, które wywoływane jest m.in. przez takie pasożyty, jak: Toxoplasma gondii, Ascaris lumbricoides czy Plasmodium malariae. Do zakażenia pasożytami dochodzi drogą skórną.

Podział zapalenia płuc na wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze przez wiele lekarzy uznawany jest za zbyteczny, gdyż w praktyce klinicznej dokładne rozpoznanie etiologii choroby jest bardzo trudne i wymaga wykonania specjalistycznych badań.

Zapalenie płuc – objawy

Pierwszym i najbardziej charakterystycznym objawem zapalenia płuc jest kaszel i podwyższona temperatura ciała. Przy czym takie symptomy mogą wskazywać na szereg innych, mniej poważnych, chorób górnych dróg oddechowych. Wśród najbardziej typowych objawów zapalenia płuc można wymienić:

  • Gorączkę (zwykle powyżej 38°Celcjusza).
  • Uporczywszy kaszel, któremu często towarzyszy wykrztuszanie wydzieliny ropnej.
  • Intensywny ból klatki piersiowej (zwykle jednostronny, nasilający się przy poruszaniu się).
  • Poczucie duszności i rozpierania w klatce piersiowej.
  • Ogólne osłabienie organizmu.

Dodatkowo u osób starszych można zaobserwować niezdolność do samodzielnego wykonywania prostych czynności. Natomiast charakterystycznym objawem zapalenia płuc u dzieci jest płaczliwość i rozdrażnienie.

Zobacz też:

W praktyce klinicznej bardzo rzadko pojawia się tzw. bezobjawowe zapalenie płuc, które również jest chorobą zapalną płuc. Na tę chorobę szczególnie narażeni są palacze, a także osoby z osłabionym systemem odpornościowym. Zapalenie płuc bez gorączki świadczyć również o nieprawidłowej reakcji odpornościowej systemu immunologicznego. W praktyce oznacza to, że organizm nie wypracował odpowiednich mechanizmów obronnych przed drobnoustrojami, wywołującymi choroby górnych dróg oddechowych. Bezobjawowe zapalenie płuc bardzo łatwo przeoczyć, ale istnieje szereg symptomów, które mogą wskazywać na toczący się stan zapalny w płucach. Mowa tu głównie o:

  • Pogorszeniu samopoczucia.
  • Przewlekłym i uporczywym kaszlu.
  • Apatii i chronicznym zmęczeniu.
  • Duszności, która nie wpływa negatywnie na codzienne funkcjonowanie.
  • Znacznym pogorszeniu sprawności psychofizycznej.

Zarówno przed zapaleniem płuc, jak i innymi zakażeniami górnych dróg oddechowych można uchronić się przez regularne wspomaganie pracy układu odpornościowego:

Top 10 produktów wzmacniających organizm! Sprawdź, co jeść, ...

Zapalenie płuc u dziecka – jak przebiega?

Zapalenie płuc u dziecka jest stosunkowo często spotykane w codziennej praktyce lekarskiej, w tym zwłaszcza w miesiącach chłodnych, w których następuje wzmożona transmisja drobnoustrojów, powodujących zapalenie górnych dróg oddechowych. Przebieg i typ zapalenia płuc u dzieci uzależniony jest przede wszystkim od wieku dziecka.

Czynnikiem chorobotwórczym zapalenia płuc u niemowlaka zwykle jest syncytialny wirus oddechowy (RSV) lub wirus paragrypy. U małych dzieci do zakażenia dochodzi zwykle przez bezpośrednie zetknięcie się z drobnoustrojem chorobotwórczym. Co istotne, zapalenie płuc u niemowląt często przebiega bez podwyższonej temperatury ciała. Zapalenie płuc u dzieci w przedziale wiekowym od 3 miesięcy do 4 lat zwykle wywoływane jest przez RSV, wirus paragrypy lub przez rynowirusy. Natomiast starsze dzieci łapią zapalenie płuc przez zakażenie bakteryjne.

Zapalenie płuc – diagnostyka

Zapalenie płuc diagnozuje się przez pogłębiony wywiad lekarski i prześwietlenie RTG klatki piersiowej. Przy czym warto podkreślić, że bardzo często lekarze zaprzestają dalsze diagnozowanie choroby na prześwietleniu płuc i nie skupiają się na tym, by rozpoznać podłoże stanu zapalnego. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że nie istnieją obiektywne badania, które pozwalałby jednoznacznie wskazać przyczynę zapalenia płuc. Dodatkowo w przypadku zapalenia płuc u dzieci obserwuje się częstotliwość oddechu. Przyśpieszony oddech to stan, który charakteryzuje się powyżej 60 oddechami na minutę w przypadku dzieci do 2. miesiąca życia i 40 oddechami na minutę w przypadku dzieci od 1. do 5. roku życia. U osób dorosłych częstotliwość oddechu nie jest dobrym wyznacznikiem zapalenia płuc, częściej można zaobserwować u nich: niskie ciśnienie krwi, częstoskurcz i saturację.

Zapalenie płuc jest ciężką chorobą górnego układu oddechowego, dlatego nie należy jej bagatelizować, ani też leczyć domowymi sposobami. W przypadku podejrzenia zapalenia płuc konsultacja z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej jest obligatoryjna!

Zapalenie płuc – leczenie

Z racji tego, że jednoznacznie ustalenie przyczyny zapalenia płuc nie jest możliwe, chorobę tą zwykle leczy się antybiotykami i lekami przeciwbólowymi. Oprócz tego pacjentom zaleca się wypoczynek i pozostanie w domu na czas choroby. Wówczas, gdy zastosowane leczenie zapalenia płuc nie przynosi oczekiwanych efektów, to konieczna jest hospitalizacja. W przypadku podejrzenia bakteryjnego zapalenia płuc stosuje się antybiotykoterapię, która trwa od kilku do kilkunastu dni. Natomiast wówczas, gdy zapalenie płuc może mieć podłoże wirusowe, to stosuje się inhibitory neuraminidazy, rymantadynę lub amantadynę. Zdecydowanie niewskazane na zapalenie płuc są kortykosterydy, których stosowanie obarczone jest dużym ryzykiem wystąpienia skutków ubocznych.

Zapalenie płuc – powikłania

Zapalenie płuc jest ciężką chorobą układu oddechowego. Zbyt późne rozpoznanie i niewłaściwe leczenie tej choroby może prowadzić do groźnych powikłań. Wśród najpoważniejszych powikłań po zapaleniu płuc można wymienić:

  • Ropnie płucne, które charakteryzują się zbieraniem wydzieliny ropnej w okolicach tkanki płucnej. Stanowią one powikłanie po bakteryjnym zapaleniu płuc. Jest to niebezpieczne powikłanie, ponieważ może prowadzić nawet do posocznicy (ogólnego zakażenia organizmu).
  • Wysięk pozapłucny, który również jest powikłaniem charakterystycznym dla bakteryjnego zapalenia płuc. Jest to bardzo poważny stan, który nierzadko wymaga interwencji chirurgicznej.
  • Obrzęk płuc, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Wymaga on natychmiastowej interwencji lekarza.

Źródła:
Durblin J.D., Zapalenie płuc. Pediatria po Dyplomie. 2009;13: 31-45.
Ashby B., Turkingto C., The encyclopedia of infectious diseases. New York: 2007.

Zobacz też:

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3