Winogrona – kalorie, wartości odżywcze i właściwości prozdrowotne. Czy warto jadać winogrono?

Elżbieta Kozłowska
Winogrona to słodkie i smaczne owoce, których ojczyzną są ciepłe kraje Basenu Morza Śródziemnego
Winogrona to słodkie i smaczne owoce, których ojczyzną są ciepłe kraje Basenu Morza Śródziemnego pixabay
Winogrona to słodkie owoce skupione w gronach, których właściwości zdrowotne zostały docenione 5 tysięcy lat p.n.e. Wówczas winogrona wykorzystywano jako środek leczniczy w dolegliwościach ze strony układu pokarmowego, przyspieszający gojenie ran i skaleczeń. Winogrona czerwone i białe to zasobne źródło witamin i składników mineralnych. Niestety są kaloryczne i nie zapewniają błonnika pokarmowego. Olej z pestek winogron, rodzynki oraz sok z winogron to tylko niektóre produkty wytwarzane z tych owoców lub ich elementów.

Winogrona są owocami roślin zaliczanych do rodziny winoroślowatych. Obecnie uprawia się je w wielu regionach świata, przede wszystkim w krajach Basenu Morza Śródziemnego. Popularne są w Grecji, Włoszech, Chorwacji, skąd pochodzi wyśmienite wino, wytwarzane z przepysznych winogron. Owoce winorośli mogą być spożywane na surowo, świetnie komponując się z innymi owocami w owocowej sałatce, ale równie dobrze pasują do wina i serów długo dojrzewających i pleśniowych. Popularnymi przetworami uzyskiwanymi z winogron są:

  • suszone owoce (rodzynki),
  • wino,
  • sok z winogron,
  • wyciąg
  • olej z pestek winogron,
  • ocet winogronowy.

Winogrona czerwone, białe i bezpestkowe

Winogrona występują w kilkuset różnych odmianach rosnących na całym świecie. Pnącza winogron mają odmienne wymagania odnośnie jakości gleby i temperatury otoczenia, stąd różnorodność dostępnych odmian. Konsumenci finalnie zwracają uwagę przede wszystkim na kolor owoców, sugerując się nim w czasie zakupów. Wyróżnić można odmiany jasne (winogrono białe, zielone), oraz ciemne (winogrono czerwone, fioletowe), a owoce przyjmują różnorodne odcienie: od jasnozielonej, przez żółtawą, różową, aż po ciemnoczerwoną, fioletową i niemal czarną. Barwa skórki, bo miąższ jest przeważnie jasny, wskazuje na zawartość konkretnych składników, a te zapewniała odmienne właściwości konkretnych odmian.

Na rynku dostępne są drobniejsze niż tradycyjne, winogrona bezpestkowe. Ich pochodzenie często błędnie wiązane jest z żywnością genetycznie modyfikowaną (GMO). Tymczasem są to po prostu hybrydy, czyli odmiany heterozyjne, powstałe ze skrzyżowania dwóch wariantów winogrona. Niektóre winogrona bezpestkowe powstają w wyniku naturalnych mutacji, czasem owoce pozbawione nasion powstają na skutek powstrzymanego zapylenia kwiatów.

Czytaj także

Jakie wartości odżywcze zapewniają winogrona? Kalorie, witaminy i składniki mineralne

Winogrona kalorie dostarczają w dosyć solidnej dawce, można je określić owocem wysokokalorycznym. W 100 gramach jasnych odmian znajduje się 69 kcal, a w takiej samej ilości odmiany ciemnej jest ich 67 kcal. Zawartość łatwo przyswajalnych węglowodanów prostych wynosi 17,4 g, a ilość błonnika jest niska, gdyż na poziomie zaledwie 1 g na 100 gramów. Winogrona, podobnie jak wszystkie owoce są niskobiałkowe ((0,72 g białka). Dostarczają (w 100 g):

  • 66 IU witaminy A,
  • 5,4 mg witaminy C,
  • 5,4 mcg witaminy K,
  • niewielkie ilości witamin z grupy B
  • 191 mg potasu,
  • 20 mg fosforu,
  • 0,36 mg żelaza,
  • bardzo małe ilości wapnia, magnezu, miedzi i cynku, oraz chloru i boru.

W winogronach czerwonych, a zwłaszcza w prawie czarnych ukrywa się najwięcej związków flawonoidów o działaniu przeciwutleniającym. Resweratrol i procyjanidyny zlokalizowane są w skórkach oraz pestkach owoców. Działają antynowotworowo oraz wspierają pracę mięśnia sercowego. W pestkach winogron znajdziemy poza tym gorzkie w smaku taniny korzystnie działające na układ krwionośny.

Właściwości zdrowotne winogrona

Winogrona mają działanie antynowotworowe. Swoją moc zawdzięczają, wspomnianym powyżej, antyoksydacyjnym flawonoidom, znajdującym się przede wszystkim w skórkach i pestkach owoców. Najwięcej mają ich odmiany ciemne, ponieważ antocyjany to jednocześnie intensywnie fioletowo-granatowe barwniki roślinne. Flawonoidy powstrzymują działanie wolnych rodników.

Dotychczas przeprowadzone badania wykazały, że wyciąg z pestek winogron niszczy komórki nowotworowe związane z rakiem skóry, sutka, jelita, płuc, żołądka oraz prostaty. Naukowcy z Uniwersytetu w Kentucky przeprowadzili również badania wskazujące na pozytywny udział winogron w walce z białaczką. Nie oznacza to, rzecz jasna, iż jedząc winogrona, można pokonać chorobę, jednak dieta uzupełniona o te owoce może stanowić ważne działanie wspierające leczenie i profilaktykę.

Flawonoidy, w szczególności procyjanidyny, są również odpowiedzialne za wspieranie pracy układu sercowo-naczyniowego. Wpływają na wzrost poziomu "dobrego" cholesterolu HDL, jednocześnie hamując utlenianie tego "złego", LDL. Wolne rodniki powodując zmiany w lipoproteinach LDL przyczynia się do zwiększenia ich odkładania w ścianach naczyń krwionośnych, promując tworzenia się blaszki miażdżycowej.

Miażdżyca zaczyna się niewinnie. Jak może się objawiać?

Wyniki badań potwierdzają również korzystny wpływ winogron w profilaktyce zespołu metabolicznego i cukrzycy. Badacze z Uniwersytetu Michigan przeprowadzili cykl eksperymentów na szczurach, wykazując, że spożywanie winogron (nawet w diecie wysokotłuszczowej) zmniejsza stan zapalny w całym organizmie, w szczególności zaś w tkance tłuszczowej. Osoby z cukrzycą, ze względu na wysoką zawartość węglowodanów prostych w winogronach i soku winogronowym powinny unikać dużych porcji tych produktów, a postawić na niewielki dodatek do posiłku (np. 50 g).

Cennym składnikiem winogron jest resweratrol. Obecny jest w skórce owoców, szczególnie ciemnych. Ma działanie antybakteryjne, przeciwzapalne, rozszerzające naczynia krwionośne. Udowodniono, że resweratrol podawany w wysokich dawkach (niemożliwych do dostarczenia z konwencjonalną dietą) hamuje namnażanie komórek nowotworowych. Co ciekawe, naukowcy z Michigan wykazali, że właśnie ten składnik wspomaga redukcję masy ciała i przyspiesza rozpad tkanki tłuszczowej, oraz poprawia wrażliwość tkanek na insulinę. Oczywiście, włączając winogrona do diety odchudzającej, należy wziąć pod uwagę ich kaloryczność oraz procentową zawartość cukru. Niestety w badaniach zostały testowane wyłącznie bardzo duże dawki tego związku, które nie są realne do dostarczenia w ramach standardowej diety.

Winogrona są także cennym składnikiem diety człowieka ze względu na melaninę. To pigment determinujący kolor włosów, oczu i skóry, pełniący również funkcje ochronne skóry przed promieniowaniem słonecznym. Prawidłowa synteza tego składnika jest możliwa przy udziale takich substancji, jak: karoten oraz witaminy A, E oraz C, których dobrym źródłem są winogrona.

Owoce nie są jednak jedyną częścią rośliny wartą uwagi. Liście winogron właściwości lecznicze przejawiają również bardzo szerokie. W świeżej postaci są świetnym okładem przeciwzapalnym i przyśpieszającym gojenie ran. Pełnią funkcję przeciwzakrzepową. Napar sporządzony z suszu ma działanie ściągające, regenerujące, oczyszczające i przeciwzapalne. Korzystnie wpływa na jelita. Stosować go można także w kosmetyce: jako tonik do przemywania skóry, płukankę łagodzącą stany zapalne gardła i jamy ustnej oraz płukankę do włosów. Liście winogron mogą być używane w wersji suszonej, świeżej lub kiszonej.

Przeciwwskazania do spożywania winogron

Winogrona są owocami wysokokalorycznymi co powoduje, że mimo dobroczynnego wpływu na organizm człowieka, należy zachować umiar w ich spożyciu. Łatwa do skonsumowania na raz kiść winogron kalorie dostarcza na bardzo wysokim poziomie. Małej wielkości kiść mieszcząca się na dłoni waży ok. 150 g i dostarcza ok. 100 kcal, 25 g cukrów prostych, czyli 5 kostek cukru.

Dodatkową trudność stanowi fakt, że cukry proste (głównie glukoza i fruktoza), które są łatwo przyswajalne, mogą stanowić od 12 do 25 proc. składu owocu. Mimo średniego indeksu glikemicznego (IG = 45) osoby na diecie cukrzycowej, z insulinoopornością powinny uważać. Ładunek glikemiczny 150 g winogron wynosi 11, czyli jest średni (10-20 ŁG), a 300 g winogron już wysoki (>20), gdyż wynosi 22.

Duże jednorazowe dawki węglowodanów prostych nie są wskazane, dlatego za dobrą ilościowo porcję można uznać 150 g owoców, czyli ok. 1 szklankę.

Zgodnie w literaturą naukową, winogrona zaliczane są do owoców najsilniej pochłaniających pestycydy. Przeprowadzone testy wskazały, że dostępne na rynku odmiany, o ile nie pochodzą z upraw ekologicznych, mogą zawierać ponad 10 różnych pestycydów w dawce przekraczającej normę. Lepiej zatem wybierać owoce z produkcji organicznych, za które niestety zapłacimy więcej.

Olej z pestek winogron, ekstrakt i inne przetwory winogronowe

Olej z pestek winogron ma neutralny smak, który nie dominuje w potrawie. Nie nadaje się jednak do smażenia ze względu na niski punkt dymienia. Olej z pestek winogron właściwości zachowuje dodawany do dań po obróbce termicznej lub do dań na zimno. Najlepszy jest olej nierafinowany, czyli nieoczyszczony. Jego skład to w ponad 90 procentach nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), między innymi: kwas linolowy, oleinowy, a w niewielkich ilościach występują kwasy tłuszczowe nasycone – palmitynowy oraz stearynowy. W tłuszczu z pestek winogron występują flawonoidy i polifenole.

Ze względu na niekorzystny stosunek kwasów tłuszczowych omega-6 do omega-3 nie należy opierać swojej diety o olej z pestek winogron.

Olej z pestek winogron jest właściwie bezzapachowy. W kosmetyce wykorzystywany jest w celach nawilżenia skóry, choć sam nie ma właściwości nawilżających, nakładany na skórę jako kolejna warstwa po balsamie, o takim działaniu, zapobiega utracie wody z naskórka. Nie podrażnia nawet bardzo wrażliwej skóry, ale może zapychać skórę z tendencja do zaskórników. Działa łagodząco w przypadku łupieżu i łuszczycy. W medycynie ludowej wykorzystywano go do przyśpieszenia gojenia skaleczeń, ran i wybielania blizn.

Czytaj także

Osoby gotujące znają doskonale ocet winny – produkt powstający wskutek fermentacji winogron. Stosowany w niewielkich ilościach wspomaga pracę wątroby, oczyszcza i wspiera metabolizm tłuszczów oraz węglowodanów. Zawiera także pewną ilość potasu. Nie należy jednak go nadużywać: takie działanie może skutkować problemami ze strony układu pokarmowego. Uważać na niego powinny osoby z refluksem żołądkowo-przełykowym, zgagą i nadkwaśnością żołądka.

Warty uwagi jest również ekstrakt z pestek winogron, który kupić można w sklepach zielarskich lub stoiskach z suplementami i odżywkami dla sportowców. OPC z pestek winogron, czyli oligomeryczne proantocyjanidyny, są silnie działającymi związkami roślinnymi, wykazującymi działanie antynowotworowe i antyhistaminowe (przeciwalergiczne). Usprawniają krążenie krwi i wspomagają utrzymanie szczupłej sylwetki. Ekstrakt z pestek winogron przydatny jest w procesie detoksykacji wątroby, wspierając usuwanie szkodliwych cząsteczek estrogenowych i substancji toksycznych.

Domowym sposobem przygotować można z kolei sok z winogron lub kompot z winogron. To bardzo słodkie napoje, do których nie trzeba dodawać nawet małych porcji cukru. Mają one silne działanie przeciwbakteryjne. W badaniach klinicznych potwierdzono również ich aktywność przeciwgrzybiczą w przypadku Candida Albicans. Ze względu na wysoką zawartość pektyn winogrona nadają się również do przyrządzania domowych dżemów i konfitur.

Zobacz, dlaczego warto jadać winogrona?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 1

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

A
Ala

Mam na działce winogrona. Nie tak duże jak w sklepie, ale również smaczne. Witaminy czerpię w soków z warzyw i owoców. Piję samodzielnie wyciskane soki jako uzupełnienie diety wg. porad terapiasokami.pl/gdzie-szukac-witamin. Mam świetne zdrowie, wigor i młody wygląd jak na swoje lata. Piję soki głównie z buraka, marchewki, selera, szpinaku i imbiru. Nie jestem zwolenniczką sztucznych suplementów witamin z apteki skoro tyle jest w naturalnej postaci.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3