reklama

Otępienie – objawy, przyczyny i leczenie osoby z zespołem otępiennym

Artur BiałekZaktualizowano 
Zespół otępienny jest ściśle skorelowany z wiekiem i nie stanowi konkretnej jednostki chorobowej – to następstwo czynników, które doprowadziły do uszkodzenia mózgu.
Zespół otępienny jest ściśle skorelowany z wiekiem i nie stanowi konkretnej jednostki chorobowej – to następstwo czynników, które doprowadziły do uszkodzenia mózgu. pixabay
Otępienie jest następstwem uszkodzeń mózgu, do których wystąpienia przyczyniają się liczne choroby neurodegeneracyjne, naczyniowe i zakaźne. Doprowadza do zaburzenia wyższych funkcji poznawczych, co przebiega z różnym nasileniem. Jak objawia się otępienie? Jak lekarz ustala rozpoznanie? Czy istnieją skuteczne metody leczenia otępienia?

Zespół otępienny – definicja i klasyfikacja

Zespół otępienny jest ściśle skorelowany z wiekiem i nie stanowi konkretnej jednostki chorobowej – to następstwo czynników, które doprowadziły do uszkodzenia mózgu.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (ICD-10), otępienie to zespół objawów, do wystąpienia których doprowadza choroba mózgu o charakterze postępującym lub przewlekłym. Otępienie charakteryzuje się zaburzeniem w obszarze licznych funkcji korowych – w pamięci, rozumieniu, myśleniu, orientacji, języku, ocenie i w zdolności uczenia się.

Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (DSM-V) charakteryzuje otępienie jako zespół objawów zaburzeń procesów poznawczych. Aby można było mówić o otępieniu, muszą wystąpić zaburzenia w obszarze minimum dwóch funkcji poznawczych, z czego jedna to pamięć. Wystąpienie zaburzeń może poprzedzić osłabienie kontroli nad zachowaniem i emocjami.

Wśród kryteriów rozpoznania otępienia wymienia się też upośledzenie zdolności do samodzielnego funkcjonowania. Objawy muszą występować lub postępować przez minimum 6 miesięcy.

Wbrew obiegowym opiniom, otępienie nie jest naturalnym efektem procesu starzenia się organizmu.
Klasyfikacja otępienia jest przeprowadzana w oparciu o stopień zaburzeń poznawczych i podstawowej aktywności życiowej. W pierwszym przypadku należy rozróżnić:

  • otępienie łagodne – ze względu na upośledzenie funkcji poznawczych, dochodzi do wystąpienia zaburzeń w życiu codziennym, jednak w stopniu, który nie uzależnia chorego od pomocy innych osób. Osoba chora nie może wykonywać czynności codziennych o charakterze złożonym, nie potrafi zorganizować sobie wolnego czasu,
  • otępienie umiarkowane – chory nie jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania, choroba uniemożliwia wykonywanie wielu codziennych czynności, w tym robienia zakupów i posługiwania się pieniędzmi. Chory może wykonywać tylko najprostsze czynności domowe, jednak ilość rzeczy, które przerastają jego możliwości, ulega powiększeniu,
  • otępienie ciężkie – w wyniku zaburzeń funkcji poznawczych, procesy myślowe zostają zniesione w stopniu częściowym lub całkowitym.

Ze względu na stopień zaburzeń podstawowej aktywności życiowej, należy rozróżniać:

  • otępienie łagodne - tylko bardziej złożone czynności stanowią trudność dla chorego,
  • otępienie umiarkowane - chory ma trudność z przygotowaniem nawet prostych posiłków, z higieną osobistą,
  • otępienie głębokie - chory wymaga pomocy przy wszystkich czynnościach higienicznych, musi być karmiony.

Zespół otępienny – przyczyny

Zespół otępienny może rozwinąć się w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych, naczyniowych i zakaźnych. Najwięcej przypadków otępienia o podłożu neurodegeneracyjnym ma związek z chorobą Alzheimera(występuje wówczas zespół otępienny typu alzheimerowskiego). W rzadszych przypadkach, otępienie jest spowodowane chorobą rozsianych ciał Lewy'ego albo zwyrodnieniem czołowo-skroniowym.

Za otępienie o podłożu neurologiczno-naczyniowym odpowiada m.in.choroba Parkinsona, ogniskowe uszkodzenie mózgu, ogniskowe lub uogólnione zaburzenie krążenia mózgowego. Często występującym rodzajem choroby jest otępienie wielozawałowe, będące następstwem wystąpienia kilku udarów mózgu. Do zaburzenia funkcji poznawczych może doprowadzić już pojedynczy udar.

Czytaj także

Pozostałe przyczyny wystąpienia zespołu otępiennego to:

  • choroba Picka,
  • choroba Huntingtona,
  • choroba Creuzfeldta-Jakoba,
  • neuroborelioza,
  • nadczynność tarczycy,
  • niedobór witaminy B12,
  • zakażenie wirusem HIV,
  • AIDS,
  • długotrwałe nadużywanie alkoholu.

Zespół otępienny – objawy

Zespół otępienny objawia się przede wszystkim upośledzeniem funkcji poznawczych, zwłaszcza pamięci. Zaburzenia mogą mieć charakter uogólniony albo wybiórczy. U chorego:

  • dochodzi do utraty zdolności przyswajania nowych informacji,
  • występują zaburzenia mowy – afazja,
  • występuje upośledzenie wykonywania złożonych czynności – apraksja,
  • stwierdza się upośledzenie rozpoznawania złożonych przedmiotów, znajdujących się w jego bliskim otoczeniu – agnozja.

W wyniku otępienia, pojawiają się zauważalne zmiany w osobowości. Chory staje się bardziej drażliwy i nerwowy, traci dawne zainteresowania, zmienia nawyki. Otępienie umiarkowane i ciężkie może dawać objawy psychotyczne, jak omamy słuchowe i wzrokowe, niewłaściwe rozpoznawanie osób.

Mogą im towarzyszyć zaburzenia zachowania, m.in. odwrócenie rytmu dobowego, błądzenie, krzyk, a nawet agresja. Otępienie głębokie doprowadza do sytuacji, w której chory musi korzystać z pomocy nawet przy podstawowych czynnościach samoobsługowych.

Czytaj także

Zespół otępienny – rozpoznanie

Zespół otępienny jest na tyle charakterystyczny, że jego rozpoznanie nie stanowi większego problemu. Trudniejszym zadaniem jest ustalenie przyczyny jego wystąpienia.

W pierwszej kolejności, lekarz pozyskuje informacje na temat czasu trwania zaburzeń, przebiegu otępienia i na temat współwystępujących objawów. Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie badań klinicznych, celem oceny występowania zaburzeń pamięci, których przyczyny mogą być odwracalne.

W dalszej kolejności wykonywane są testy przesiewowe (MMSE, test rysowania zegara), co ma na celu dokonanie oceny upośledzenia funkcji poznawczych. Kolejny etap diagnostyki to ocena upośledzenia funkcjonowania w życiu codziennym. Do tego momentu, rozpoznanie przeprowadza lekarz rodzinny.

Dalsza diagnostyka wymaga przeprowadzenia badań psychiatrycznych i neurologicznych, celem wykluczenia depresji i psychozy endogennej. W dalszej kolejności, wykonywana jest ocena neuropsychologiczna występujących zaburzeń. Lekarz zleca badania neuroobrazowe i izotopowe – NMR, CT, PET i SPECT.

Konieczne jest też wykonanie badania przedmiotowego i podmiotowego – jeżeli pojawi się takie wskazanie, badań obrazowych i laboratoryjnych, których celem jest wykrycie przyczyn somatycznych (potencjalnie odwracalnych), mogących wpływać na funkcjonowanie pacjenta.

Zakres badań nie został ściśle określony Zalecana do wykonania jest:

  • morfologia krwi z rozmazem,
  • elektrolity – sód, potas, chlor,
  • mocznik,
  • kreatynina,
  • witamina B12 i kwas foliowy,
  • wapń,
  • lipidogram – cholesterol całkowity, LDL i HDL, trójglicerydy,
  • glukoza na czczo,
  • hormony tarczycy – TSH, t3, t4 oraz ft3 i ft4,
  • enzymy wątrobowe – ALAT, AspAT, ALP, GGTP, bilirubina, LDH.

Czytaj także

Zespół otępienny – leczenie

Zespół otępienny nie może być całkowicie wyleczony. Terapia farmakologiczna może jednak znacząco poprawić jakość życia chorego. W leczeniu stosuje się inhibitory cholinoesterazy hamujące rozkład acetylocholiny w mózgu. Wspomagająco należy stosować preparaty z ekstraktem z Ginkgo biloba, witaminę E i selegilinę.

Ważnym elementem leczenia jest terapia stymulująca pracę mózgu, w ramach której wdrażane są ćwiczenia intelektualne. Zastosowanie znajdują skojarzone elementy terapii reminiscencyjnej, kognitywnej, zajęciowej, walidacyjnej i środowiskowej. Celem takiego działania jest:

  • stymulacja wspomnień,
  • pobudzenie pamięci i orientacji w otaczającym świecie,
  • redukcja niepokoju i lęku,
  • pobudzenie tożsamości osoby chorej,
  • przywrócenie właściwych zachowań społecznych,
  • utrwalenie posiadanych umiejętności i przywrócenie umiejętności utraconych,
  • stworzenie środowiska, w którym chory będzie czuł się bezpiecznie i komfortowo.

Anti-aging dla mózgu – jak zadbać o IQ, koncentrację i pamięć

W przypadku, gdy otępienie ma charakter odwracalny (np. zostało wywołane niedoborem witaminy B12 lub niedotlenieniem), wdrażane jest leczenie przyczynowe. Jeżeli jednak choroba zostanie rozpoznana zbyt późno, ubytki pamięci i inne zaburzenia mogą mieć charakter trwały.

Zobacz: Jakie produkty warto jeść każdego dnia!

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3