Dieta antyrakowa – co jeść, a czego nie jeść, jadłospis. Jakie są przyczyny nowotworów?

Martyna Jaros
Martyna Jaros
Zaktualizowano 
Produkty, które warto uwzględnić w diecie antyrakowej powinny być bogate w substancje o działaniu przeciwzapalnym i przeciwutleniającym
Produkty, które warto uwzględnić w diecie antyrakowej powinny być bogate w substancje o działaniu przeciwzapalnym i przeciwutleniającym 123RF
Dieta antyrakowa to sposób żywienia, którego celem jest zmniejszenie ryzyka zachorowania na choroby nowotworowe. Produkty antyrakowe bogate są w składniki o działaniu przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym oraz przeciwmutagennym. Nie tylko dieta antyrakowa jest ważna, ale także to w jakim środowisku żyjemy, jaki jest poziom aktywności fizycznej, a także jaki mamy stosunek do używek: alkoholu i palenia.

Jak często Polacy chorują na nowotwory?

Choroby nowotworowe stanowią drugą, co do częstości występowania, przyczynę zgonów wśród Polaków. Pierwszą, jeśli zawęzimy przedział wiekowy do osób przed 65. rokiem życia. Co roku z powodu chorób nowotworowych umiera w Polsce około 96 tysięcy osób.

Dane Krajowego Rejestru Nowotworów dostarczają informacji, że na przestrzeni lat 1980-2010, odnotowano ponad dwukrotny wzrost liczby zachorowań na raka! Do roku 2025 prognozowany jest wzrost liczby zachorowań o kolejne 12 procent.

Wśród kobiet najczęściej występującymi rodzajami nowotworów są:

  • rak piersi – 21,9 proc. wszystkich zachorowań na raka,
  • rak jelita grubego – 10,1 proc.,
  • płuca – 8,8 proc.,
  • trzonu macicy – 7,3 proc.

Natomiast u mężczyzn najczęściej diagnozowany jest:

  • rak płuca – 18,7 proc. wszystkich zachorowań na raka,
  • rak prostaty – 15,5 proc.,
  • jelita grubego – 12,2 proc.,
  • pęcherza moczowego – 6,9 proc.

Niepokojącym faktem jest, że coraz częściej osoby młode i w wieku średnim, czyli w latach swojej największej aktywności zawodowej i rozwoju, otrzymują u lekarza diagnozę – nowotwór. W latach 1999-2014, w grupie osób do 35 r. ż. częstość zachorowań wzrosła, aż o 22 proc.

Czytaj także

Przyczyny nowotworów

Rozważając przyczyny częstego występowania chorób nowotworowych, należy globalnie spojrzeć na problem. Profesor doktor habilitowany nauk medycznych i Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie – Mirosław Jarosz, w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020, wyróżnił 12 czynników, mających istotny wpływ na ryzyko rozwoju nowotworów. Są nimi:

  • zanieczyszczenie środowiska,
  • czynniki genetyczne,
  • palenie wyrobów tytoniowych,
  • bakterie i wirusy,
  • wiek i płeć,
  • sposób żywienia,
  • niska aktywność fizyczna,
  • promieniowanie rendgenowskie i UV,
  • stres,
  • konsumpcja alkoholu,
  • narażenie zawodowe,
  • leki.

Wymienione czynniki można podzielić na modyfikowalne, czyli takie na które mamy wpływ, oraz niemodyfikowalne – niezależne od nas. Do tych pierwszych zalicza się: sposób żywienia, palenie tytoniu, poziom aktywności fizycznej, stres, spożywanie napojów alkoholowych, narażenie zawodowe (pracę można zmienić), a także zażywanie leków bez recepty.

W pewnym stopniu możemy także wpływać na narażenie organizmu na rozmaite zanieczyszczenia środowiska, poprzez korzystanie z masek ochronnych i unikanie spacerów przy zatłoczonych ulicach. Promieniowanie UV ograniczymy nie korzystając z usług solarium, a to emitowane z urządzeń mobilnych – zmniejszając czas korzystania z telefonu lub laptopa w czasie wolnym od pracy.

Solarium – szkodliwa i niebezpieczna moda dla zdrowia i urod...

Należy mieć świadomość, że w każdej sekundzie w wyniku rozmaitych przemian metabolicznych, w organizmie człowieka powstają nieprawidłowe komórki. W prawidłowych warunkach, są one wychwytywane przez komórki układu odpornościowego i niszczone. Niestety niektóre z nich, w wyniku działania wymienionych wyżej czynników, mogą zostać pominięte i przekształcić się w komórki nowotworowe.

Nie warto zwlekać z wprowadzaniem możliwych do wykonania zmian. Proces nowotworowy jest bowiem bardzo czasochłonny i wieloetapowy. Rozwój nowotworu trwa nawet kilkadziesiąt lat. Na każdym z etapów rozwoju, różne czynniki mogą wpływać w sposób stymulujący lub hamujący na dalszy proces nowotworzenia.

Wyniki badań Światowego Instytutu Badań nad Rakiem wskazują, że 1/3 zachorowań na raka można zapobiec wprowadzając, następujące modyfikacje w dotychczasowym stylu życia:

  • zmniejszenie masy ciała i utrzymywanie jej w zakresie wartości BMI 18,5-25,0 kg/m2,
  • wprowadzenie minimum 30 minut aktywności fizycznej dziennie,
  • zwiększenie spożycia warzyw i owoców do minimum 400 g dziennie,
  • rzucenie palenia (oraz ograniczanie kontaktu z dymem papierosowym – tzw. bierne palenie),
  • zaprzestanie konsumpcji alkoholu.

BMI a nowotwory

BMI to współczynnik masy ciała, który pozwala w prosty sposób ocenić, czy masa ciała jest prawidłowa w stosunku do wzrostu.

BMI można obliczyć dzieląc masę ciała wyrażoną w kilogramach, przez podniesiony do potęgi drugiej wzrost, wyrażony w metrach. Prawidłowe wartości BMI mieszczą się w zakresie od 18,5 do 24,9 kg/m2.

Nadmierna masa ciała, czyli nadwaga (BMI w zakresie 25-30 kg/m2) i otyłość (BMI >30 kg/m2), to bardzo ważny czynnik sprzyjający rozwojowi chorób nowotworowych. Zgodnie z obecnym stanem wiedzy, nadwaga i otyłość sprzyjają rozwojowi, aż 11 rodzajów złośliwych nowotworów!
Wymieniane są następujące nowotwory:

  • przełyku,
  • żołądka,
  • trzustki,
  • jelita grubego,
  • pęcherzyka żółciowego,
  • piersi,
  • nerki,
  • wątroby
  • jajnika,
  • macicy
  • prostaty

Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej jest przyczyną przewlekłych zapaleń, a te osłabiają układ odpornościowy, który mniej wydajnie wyszukuje mutacje komórek. Tkanka ta ponadto jest czynna hormonalnie, co oznacza, że u osób otyłych wydziela m.in. estrogeny i hormon wzrostu, które stymulują rozrost komórek nowotworowych.

Zmniejszenie masy ciała tylko o 5 procent wpływa pozytywnie na funkcjonowanie całego organizmu! Oznacza to, że osoba o wyjściowej masie ciała 80 kg odniesie korzyści zdrowotne, jeśli uda jej się schudnąć o 4 kilogramy i utrzymać ten efekt.

Aktywność fizyczna a choroby nowotworowe

Regularna aktywność fizyczna wykonywana każdego dnia, zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych – przede wszystkim jelita grubego, piersi i macicy (endometrium). Wysiłek fizyczny wzmacnia układ odpornościowy, pomaga redukować nadmierną i sprzyja utrzymaniu niższej masy ciała – zapobiega nadwadze i otyłości.

W kontekście rozwoju raka jelita grubego, aktywność fizyczna przyspiesza pasaż jelitowy, co skraca bezpośredni kontakt potencjalnie szkodliwych substancji zawartych w kale, z komórkami budującymi ściany jelita.

W roku 1992 po raz pierwszy zaobserwowano ochronną rolę aktywności fizycznej w kontekście rozwoju nowotworów złośliwych. Dwie niezależne grupy badaczy, Cherry i Siversten oraz Dahlstrom, udowodniły, że wśród mężczyzn z Anglii, Australii i Stanów Zjednoczonych liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych malała wraz ze wzrostem poziomu aktywności fizycznej.

Czy to oznacza, że tylko będąc wyczynowym sportowcem, unikniemy raka? Otóż nie! Warto szukać możliwości ruchu przez cały dzień! Wchodzić po schodach, zamiast korzystać z windy, zrezygnować z dojazdów samochodem, na rzecz komunikacji miejskiej, czy też po zakupy chodzić pieszo.

Na łamach Lancet Oncology, opublikowano wyniki badania w którym dowiedziono, że zarówno rekreacyjna aktywność fizyczna jak i ruch związany z pracą zawodową, wykazują ochronne działanie u mężczyzn i u kobiet, w kontekście zachorowań na raka.

Ile powinniśmy się ruszać każdego dnia? Odpowiedzi dostarczają zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO):

  • dzieci w wieku 5-17 lat – minimum 60 minut dziennie,
  • osoby dorosłe – co najmniej 150 minut tygodniowo (5 razy w tygodniu po 30 minut), aktywności aerobowej lub minimum 75 minut tygodniowo o wysokiej intensywności, zaleca także wzmacnianie mięśni za pomocą treningu siłowego – 2 razy w tygodniu.

W ramach aktywności o umiarkowanej intensywności polecane są spacery, rekreacyjna jazda na rowerze lub rolkach, nordic walking, lekki aerobik, pływanie lub jogging. Wysoką intensywnością odznaczają się szybkie bieganie, wyczynowa jazda na rowerze, zajęcia crossfit, trening interwałowy (HIIT) lub intensywny fitness.

Warto zobaczyć:

Dieta antyrakowa – co jeść? Produkty antyrakowe

Terminy „dieta antynowotworowa” i „dieta przeciwnowotworowa” – istnieją jedynie potocznie, bowiem nie ma recepty w postaci jednej diety, która chroniłaby przed rozwojem raka. Codziennie pojawiają się nowe doniesienia naukowe, z których otrzymujemy informacje o nowych związkach o działaniu przeciwnowotworowym.

Wiele badań dostarcza obiecujących wyników, ale należy podkreślić, że badania niejednokrotnie prowadzone są z wykorzystaniem ekstraktów, wyciągów z roślin, a nie uwzględniają spożycia danej substancji w formie dostępnej dla konsumenta – żywności. Tym sposobem w badaniach badane są takie dawki substancji, których nie sposób dostarczyć z produktów konwencjonalnych.

Jednocześnie nie ma wielu badań, które oceniałyby ogólną jakość diety człowieka w kontekście rozwoju chorób nowotworowych. Badania takie są trudne do przeprowadzenia, wymagają skrupulatności od osób badanych, dużych kosztów i przede wszystkim czasu.

Jedna substancja nie ochroni nas przed rakiem. W profilaktyce zachorowań podstawę stanowi zdrowa dieta składająca się z produktów mało przetworzonych. To w nich zawarte są magiczne substancje, które w badaniach naukowych wykazują ochronny, przeciwnowotworowy wpływ na organizm człowieka.

Zawarte są one w produktach prostych, dostępnych i znanych każdemu m.in.:

  • witamina C – jej źródłem są świeże owoce i warzywa – zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów jamy ustnej, żołądka i płuc.
  • witamina E – występuje w olejach roślinnych, orzechach, warzywach liściastych i produktach pełnoziarnistych – obniża ryzyko raka żołądka,
  • karotenoidy – ich źródłem są przede wszystkim pomarańczowe i czerwone warzywa i owoce, a także zielone warzywa liściaste – chronią przed nowotworami jamy ustnej, krtani i pęcherza moczowego,
  • witamina D – która znajduje się przede wszystkim w rybach morskich, jej suplementację zaleca się w jesienią i zimą – obniża ryzyko raka jelita grubego, płuca, sutka, czerniaka i białaczki,
  • kwas foliowy – występuje w zielono listnych warzywach – zmniejsza ryzyko nowotworu jelita grubego,
  • wapń – źródłem tego pierwiastka jest mleko i przetwory mleczne, a także jarmuż, nasiona roślin strączkowych – podobnie zapobiega rozwojowi raka okrężnicy,
  • selen – dostarczymy z orzechów brazylijskich, nasion strączków, grzybów i przetworów mlecznych – obniża ryzyko raka płuc,
  • błonnik pokarmowy – zawarty w pełnoziarnistych produktach zbożowych, orzechach, owocach i warzywach, nasionach strączków – pobudza perystaltykę jelit, przyczynia się do regulowania rytmu wypróżnień, a tym samym ogranicza czas kontaktu toksycznych substancji zawartych w kale ze ścianami jelita, w wyniku czego obniża ryzyko raka jelita grubego, a także prostaty – ponieważ odpowiednie ilość błonnika w diecie zapobiega otyłości i hipercholesterolemii, czynnikom zwiększającym ryzyko nowotworu prostaty,
  • wielonienasycone kwasy tłuszczowe – które występują w olejach roślinnych, przede wszystkim w oleju lnianym, słonecznikowym, siemieniu lnianym, orzechach włoskich i tłustych rybach morskich. Mają działanie przeciwzapalne. Wymienionych olejów nie należy ogrzewać, a spożywać na surowo – np. polewając sałatkę.

Analizując spożycie wymienionych składników w populacji polskiej, nie dziwi fakt częstego występowania nowotworu jelita grubego.

Dieta standardowego Polaka uboga jest bowiem w produkty z pełnego ziarna, nasiona strączków, warzywa, owoce, tłuste ryby morskie i przetwory mleczne – produkty, które dostarczają składników wykazujących ochronny wpływ na organizm, w kontekście zachorowania na raka okrężnicy.

W tkankach roślinnych zawarte są również związki polifenolowe o działaniu przeciwnowotworowym. Związków tych jest bardzo dużo - wymienione są tylko nieliczne z nich:
Reserweratol– flawonoid występujący w czerwonym winie i winogronach, w mniejszych ilościach w owocach jagodowych. Wykazuje działanie przeciwutleniające, chroni przed niekontrolowanymi podziałami komórek (to cecha nowotworów), hamuje angiogenezę – proces unaczynienia nowotworu oraz nasila procesy eliminacji uszkodzonych komórek.

Likopen – przede wszystkim jego źródłem są przetworzone (ugotowane, upieczone itp.) pomidory. Ma działanie antyoksydacyjne, wzmacnia układ odpornościowy i działa przeciwzapalnie. Wykazuje działanie ochronne w kontekście zachorowania na raka prostaty, płuca, piersi i układu pokarmowego.

Hesperedyna – flawonoid występujący w liściach mięty pieprzowej i gorzkich pomarańczach. Wzmacnia naczynia krwionośne oraz hamuje powstawanie poliamin, które uczestniczą w syntezie materiału genetycznego komórek nowotworowych.

Kwercetyna – najbardziej rozpowszechniony flawonoid, występujący we wszystkich owocach, warzywach i ziołach. Wykazuje bardzo silne działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne, a także pomaga obniżyć ryzyko zachorowania na schorzenia układu sercowo-naczyniowego.

Genisteina – jest jednym z izoflawonów sojowych. Badania przeprowadzenie Czesława Radzikowskiego z Instytutu Immunologii, dostarczają dowodów, że spożywanie nasion soi może zmniejszyć ryzyko rozwoju m.in. raka piersi, jelita grubego i prostaty.

Sulforafan – zawarty w warzywach krzyżowych, przede wszystkim w kiełkach brokuła, a w mniejszych ilościach w brokułach, kapuście i brukselce. Uwalniany jest z komórek roślinnych w wyniku niszczenia tkanki warzywa np. poprzez żucie i krojenie. Działa ochronnie na materiał genetyczny (DNA) komórki, ponieważ zmniejsza reaktywność czynników mutagennych i aktywuje enzymy detoksykacyjne organizmu człowieka.

Glutation – bardzo silny antyoksydant zawierający siarkę. Zawarty w grzybach i surowych zielonych warzywach, a także orzechach włoskich. Glutation regeneruje, czyli odnawia inne antyoksydanty, wspomaga procesy naprawcze w kwasach nukleinowych budujących DNA, a także sam niszczy wolne rodniki.

Czytaj także

Zatem, może warto skorzystać z suplementów diety zawierających w wysokich dawkach substancje o udowodnionym działaniu przeciwnowotworowym? Otóż nie jest to najlepszy pomysł.

Pierwszym argumentem jest brak kontroli prawnej nad producentami suplementów diety – w zasadzie nie ma pewności, że preparat zawiera takie substancje jakie uwzględnił na opakowaniu jego wytwórca i w takich ilościach jakie zawarł na opakowaniu. Może być ich za mało lub za dużo.

Ponadto substancje zawarte w roślinach działają synergistycznie, czyli dostarczane wspólnie mają większe działanie niż samodzielnie.

Warto zwiększyć udział warzyw i owoców w diecie do minimum 400 g na dobę. Produkty oczyszczone, zastąpić pełnoziarnistymi, a także codziennie spożywać nasiona roślin strączkowych i orzechy (ok 30 g dziennie – gdyż są bardzo kaloryczne). Dwa razy w tygodniu tłuste ryby morskie.

Mleko i produkty mleczne – produkty antyrakowe
Produkty mleczne, czyli m.in. mleko, kefir, maślanka, jogurt, twaróg i sery żółte wykazują ochronne działanie w kontekście zachorowania na raka jelita grubego. Udowodniono to wieloma badaniami naukowymi.

Fermentowane produkty mlecze to dobre źródło bakterii probiotycznych, czyli o korzystnym wpływie na funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Produkują one kwasy organiczne, które odżywiają komórki budujące ściany jelit, a także wytwarzają witaminy B2 i K.

Najlepiej wybierać produkty o naturalnym smaku, czyli bez dodatku cukru, soli i substancji dodatkowych. Samodzielnie można wzbogacać ich smak poprzez dodatek świeżych owoców i orzechów, a także przypraw korzennych i ziół.

Dieta antyrakowa – czego nie jeść?

Czerwone mięso a nowotwory
W 2015 roku Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IRAC) zakwalifikowała czerwone mięso do grupy 2A – prawdopodobnie rakotwórcze dla człowieka. Oznacza to, że większość analizowanych badań naukowych opowiada się za szkodliwością czerwonego mięsa (wołowina, wieprzowina, baranina), jednak wymaga to dalszych badań.

Oszacowano, że na każde 100 g spożytego czerwonego mięsa, ryzyko rozwoju raka jelita grubego wzrasta, aż o 17 procent!

Gorszy wpływ na organizm człowieka mają pokarmy wykonane z mięsa konserwowanego, solonego, peklowanego, wędzonego, marynowanego, fermentowanego. Są to przede wszystkim wędzonki, bekon, wędliny, salami, kiełbasy, kabanosy, suszone mięso, konserwy mięsne – których nie brak w diecie wielu Polaków. Te produkty zostały zakwalifikowane do grupy 1 – rakotwórczych dla człowieka.

Spożywanie każdego dnia jedynie 50 g mięsa przetworzonego (np. wędliny, kiełbasy), zwiększa ryzyko raka jelita grubego o 18 procent!

Zdecydowanie zdrowsze będą kanapki z dodatkiem twarogu, pasty jajecznej lub wykonanej z nasion soczewicy, fasoli lub ciecierzycy. Mięso wołowe i wieprzowe, warto ograniczyć do minimum!

Alkohol i palenie papierosów
Palenie tytoniu jest obecnie najbardziej poznanym i uznanym za najsilniejszy czynnik sprzyjający rozwojowi chorób nowotworowych. W składzie dymu tytoniowego wyodrębniono ponad 4 tysiące różnych substancji, spośród których ponad 40 zaliczanych jest do związków o działaniu rakotwórczym.

Niekorzystne dla zdrowia są zarówno papierosy, cygara, e papierosy jak i żucie tytoniu.

Międzynarodowa Agencja ds. Badań nad Rakiem w 1986 roku ogłosiła, że palenie przyczynia się do rozwoju raka płuca, układu oddechowego, trzustki i nowotworów dolnej części układu moczowego. 18 lat później, czyli w 2004 – na liście znajdowało się już 14 rodzajów raka, którym sprzyja palenie m.in. dodano raka piersi, jelita grubego i żołądka.

Czytaj także

W kwestii alkoholu, który organizm człowieka traktuje jak truciznę, nie można określić bezpiecznej dawki – taka nie istnieje. Produkt rozpadu etanolu – aldehyd octowy, ma działanie rakotwórcze. Uszkadza on materiał genetyczny komórek, co przyczynia się do zmian nowotworowych, jednocześnie zaburza procesy naprawcze.

Osłabia także błony śluzowe przewodu pokarmowego, w wyniku czego obniża ich ochronne działanie i sprawia, że są bardziej podatne na szkodliwe substancje pochodzące np. ze środowiska lub dymu tytoniowego.

Połowa puszki piwa, kieliszek wina lub wódki, zwiększa ryzyko chorób nowotworowych, aż o odpowiednio 5 proc., 12 proc i 45 proc.

Regularna konsumpcja alkoholu istotnie sprzyja zachorowaniu na raka jamy ustnej, krtani, przełyku, żołądka, piersi, jelita grubego, trzustki, wątroby i raka odbytu.

Czytaj także

Dieta antyrakowa – jadłospis

Dieta antynowotworowa, a w zasadzie antyrakowy styl życia, opiera się na zmianie dotychczasowych, złych i niekorzystnych dla zdrowia nawyków:

  • żywieniowych
  • dotyczących aktywności fizycznej.

Aby chronić się przed chorobami nowotworowymi, warto świadomie wybierać spożywane produktu żywnościowe. Ważne,a by miały one jak najkrótszy skład, który czytając – rozumiemy. Zaleca się rezygnację z czerwonego mięsa, palenia tytoniu i cygar, a także konsumpcji alkoholu.

Ukłon należy się odrzucanym dotychczas pełnoziarnistym kaszom, ciemnym makaronom, a także kolorowym warzywom i owocom. Do codziennego jadłospisu warto włączyć większą ilość nasion roślin strączkowych, przetworów mlecznych, orzechów i tłustych ryb morskich. W formie urozmaicenia jadać potrawy z mięsem drobiowym.

Równoczesne: wprowadzenie zmian w sposobie żywienia i zwiększenie dotychczasowej aktywności fizycznej, będzie sprzyjało zmniejszaniu zawartości tkanki tłuszczowej w ciele, która działa prozapalnie.

SPRAWDŹ: Czy lek na nowotwór piersi będzie refundowany?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 1

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

środki na odchudzanie to zawsze był dla mnie temat do którego podchodziłam z niedowierzaniem, bardzo sceptycznie. W momencie jak z koleżanką rozmawiałam na temat jej diety oraz jej sposobów na zrzucenie wagi wspomniała mi o tabletkach figurena. Dopytałam ją dokładnie na jakiej zasadzie działają i czy faktycznie to one dają jej takie efekty. Potwierdziła więc zamówiłam i sama sprawdziłam. Faktycznie tabletki figurena powodują spory spadek wagi. Schudłam ponad 10kg w niespełna 3 miesieczną kurację.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3