Bezsenność (insomnia) – przyczyny, zagrożenia zdrowotne i sposoby leczenia zaburzeń snu

Natalia Falarz
Częstą przyczyną bezsenności u kobiet jest chrapanie partnera. U mężczyzn samo chrapanie również sprzyja zaburzeniom snu, zwłaszcza jeśli jest związane z poważniejszymi problemami z oddychaniem.
Częstą przyczyną bezsenności u kobiet jest chrapanie partnera. U mężczyzn samo chrapanie również sprzyja zaburzeniom snu, zwłaszcza jeśli jest związane z poważniejszymi problemami z oddychaniem. Cathy Yeulet/123RF
Udostępnij:
Bezsenność, nazywana również insomnią, to przypadłość, na którą według Światowej Organizacji Zdrowia cierpi od 10 do 30 procent ludzi na świecie. Okresowe zaburzenia snu zdarzają się przy tym każdemu. Tymczasem sen jest niezbędny do życia, a jego niedobór zwiększa ryzyko rozwoju większości współczesnych chorób. Dlatego w przypadku bezsenności, a także łagodniejszych problemów ze snem, warto skorzystać z metod, które poprawią jakość nocnego wypoczynku.

Przyczyny bezsenności, czyli braku snu w nocy

Bezsenność nie jest typowym problemem ze snem, jak np. przejściowe trudności z zasypianiem związane ze stresową sytuacją, niedostatecznym wywietrzeniem sypialni, bądź zbyt wysoką temperaturą w pomieszczeniu.

Bezsenność to zakłócenie stanu zdrowia, w którym długość snu nie jest wystarczająca lub też niezadowalająca jest jego jakość. Przyczyny insomnii mogą być różne. Zwykle są następstwem nadmiernego napięcia nerwowego i chorób. W praktyce lekarskiej najczęstsze czynniki wpływające na rozwój bezsenności to m.in.:

  • Niewydolność serca. Osoby zmagające się z tym schorzeniem nie powinny spać na płasko, ponieważ serce nie może przepompować krwi znajdującej się w płucach. Pojawiają się duszności, wybudzające chorego ze snu.
  • Nadciśnienie tętnicze. Wynika z tego, że naczynia krwionośne zarastają blaszką miażdżycową i krew nie może swobodnie przepływać. Pojawiają się bóle głowy, duszność, zawroty głowy oraz kłopoty ze snem. Wysokie ciśnienie w nocy może również powodować wybudzenia, zbyt częste wybudzenie lub sen złej jakości.
  • Astma. Choroba ta również wpływa negatywnie na komfort snu, ponieważ napady duszności pojawiają się zwykle nocą.
  • Nadczynność tarczycy. Podwyższony poziom hormonów tarczycowych wywołuje niepokój i przyspieszony rytm pracy serca. Objawy te nie pozwalają na zaśnięcie w komfortowych warunkach.
  • Zgaga. Ta dolegliwość może wybudzać pacjenta nawet parę razy w ciągu nocy. Jest to niekorzystne nie tylko dla komfortu snu, ale również dla funkcjonowania całego organizmu. Uczucie palenia za mostkiem powoduje wsteczne zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej do przełyku i podrażnia błonę śluzową. W pozycji leżącej utrudnione jest przełykanie, w związku z czym objawy nasilają się.
  • Bezdech senny. Powoduje trudności w oddychaniu, które powodują jego krótkie zatrzymania podczas snu, skutkując niedotlenieniem mózgu, wybudzaniem się i brakiem regeneracji po nocy.
  • Zespół niespokojnych nóg. Mimowolne ruchy nóg nasilają się nocą, dlatego pacjenci zmagający się z tym schorzeniem wybudzają się wielokrotnie w ciągu nocy.
  • Ciąża. Bezsenność w ciąży związana jest z objawami takimi jak: skurcze nóg, ucisk macicy na przeponę, wzmożone ruchy płodu, czy też częstsze oddawanie moczu.
  • Menopauza. Jest to stan, w którym jajniki produkują coraz mniej estrogenów. Jednym z następstw są uderzenia gorąca, które pogarszają jakość snu.
  • Stres. Silne przeżycie emocjonalne lub sytuacje traumatyczne związane są z problemami z pamięcią i koncentracją czy przewlekłym zmęczeniem. Uniemożliwiają też spokojne wyciszenie.
  • Zaburzenia psychiczne. Depresja, nerwica, choroba afektywna dwubiegunowa, zażywanie antydepresantów oraz niektórych grup leków są bezpośrednio związane z rozwojem bezsenności, podobnie jak związany z nimi niski poziom serotoniny.
Bezsenność powoduje zmęczenie w ciągu dnia, pogorszenie koncentracji i częstsze występowanie bólów głowy.
Bezsenność powoduje zmęczenie w ciągu dnia, pogorszenie koncentracji i częstsze występowanie bólów głowy. 123RF

Do czego prowadzi bezsenność, czyli skutki zdrowotne zaburzeń snu

Skutki bezsenności w głównej mierze zależą od tego, jaka jest jej przyczyna. Inne objawy pojawiają się u pacjentów, którzy cierpią na krótkotrwałą bezsenność, a jeszcze inne u osób zmagających się z niemożnością wyspania się przez dłuższy czas. Poza widocznymi skutkami bezsenności – podkrążonymi oczami, podpuchniętymi powiekami bezsenność wywiera również destrukcyjny wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne osoby, która jest nią dotknięta.

Do fizycznych skutków bezsenności zalicza się:

  • osłabienie koncentracji, uwagi i zdolności zapamiętywania,
  • zmniejszenie poziomu motywacji,
  • senność oraz zmęczenie,
  • obniżona sprawność intelektualna,
  • pogorszenie jakości wykonania zadań i popełnianie licznych błędów.

Skutki fizjologiczne wynikające z bezsenności to m.in.:

  • zwiększone ryzyko rozwoju chorób psychicznych, takich jak depresja lub schorzenia afektywne,
  • obniżona odporność,
  • rozwój chorób somatycznych, m.in. serca i układu naczyniowego czy układu trawienia,
  • zaburzenia hormonalne,
  • dolegliwości bólowe,
  • pogorszenie ogólnego samopoczucia.

POLECANE: Wysłuchaj podcastu stronyZDROWIA na temat chorób psychicznych w społeczeństwie oraz niepokojących objawów, które mogą być skutkiem zaburzeń i dają się leczyć. Gościem jest dr Magdalena Flaga-Łuczkiewicz, lekarz specjalista psychiatra, Centrum Terapii Dialog.

Leczenie bezsenności i niedoborów snu

Leczenie bezsenności powinno zaczynać się od łagodnych działań. Poniżej lista metod, podana w kolejności począwszy od tego, co pacjent może zrobić sam, aż po metody wymagające ingerencji medycznych.

  • Troska o higienę snu. Są to nawyki, które wprowadzone do codzienności zmniejszają ryzyko wystąpienia zaburzeń snu. Osoba zmagająca się z bezsennością powinna kłaść się oraz wstawać zawsze o podobnej porze. Chorujący na bezsenność powinni również unikać drzemek w ciągu dnia. Bardzo ważne jest to, aby odzwyczaić się od czasu spędzanego w łóżku w ciągu dnia. Sypialnia ma być miejscem przeznaczonym wyłącznie do nocnego wypoczynku. Krótko przed zaśnięciem nie powinno się też spożywać ciężkostrawnych potraw oraz przyjmować dużych ilości płynów.

Poprawa jakości snu wymaga unikania substancji pobudzających: alkoholu, kofeiny i nikotyny. Istotne jest to, aby kłaść się spać wyłącznie wtedy, gdy czujemy się senni. Warto pamiętać o tym, że każdy jest inny i niektórzy czują się dobrze po kilku przespanych godzinach, a niektórzy muszą spać 8 godzin lub więcej.

Wiele osób nie radzi sobie dobrze z nieregularnym trybem życia. Szacuje się, że ok. 40 procent pracowników zmianowych i nocnych nie zapewnia sobie odpowiedniej ilości snu z powodu trudności w dopasowaniu życia do grafiku zajęć. Około 10 proc. cierpi na bezsenność i odczuwa wyczerpanie w ciągu dnia. W badaniach fińskich tolerancja pracy w niefizjologicznych porach okazała się mniejsza u osób z wariacją genu MTNR1A. Ma ona związek z obniżoną produkcją melatoniny w odpowiedzi na brak światła, co utrudnia nie tylko zasypianie, ale też dostrojenie wewnętrznego zegara biologicznego organizmu do rytmu dnia i nocy. Takie osoby będą też szczególnie odczuwać efekty sezonowej zmiany czasu zaledwie o godzinę.By odczuć negatywne skutki zmiany czasu, nie trzeba zmieniać kontynentu ani godzin pracy. Szkodliwe działanie ma też popychanie i cofanie zegara, nocne życie towarzyskie, a nawet niedosypianie. Efekty te manifestują się po długim czasie w postaci wzrostu ryzyka rozwoju przewlekłych chorób. Sprawdź, jakie są negatywne skutki przestawiania zegara i godzin codziennej aktywności.

Zmiana czasu szkodzi zdrowiu! Sprawdź, jakie są skutki przes...

  • Techniki relaksacyjne. Umożliwiają rozluźnienie mięśni, a także zmniejszenie lęku oraz napięcia. Jedną z popularniejszych technik relaksacyjnych jest masaż.
  • Aromaterapia, czyli „leczenie zapachem” przy pomocy olejków eterycznych odpręża umysł i ciało. Można korzystać z inhalacji bądź z kąpieli aromaterapeutycznych. Olejki eteryczne polecane przy zaburzeniach snu to olejek jaśminowy, walerianowy, lawendowy, paczuli i sandałowy.

  • Terapia behawioralno-poznawcza. Wyniki badań wskazują, że zmiana trybu życia oraz zmiana samego myślenia o sposobie spania wpływają korzystnie na sen. Bezsenność ustąpi, kiedy wyeliminuje się czynności ją utrwalające. Bardzo istotna w terapii behawioralno-poznawczej jest kontrola bodźców zewnętrznych, jakie mogą wpływać na pogorszenie jakości snu. Pacjent uczy się tego podczas kolejnych spotkań z terapeutą. Stosuje się również takie oddziaływania jak: treningi relaksacyjne, edukacja na temat snu i jego znaczenia, technika zatrzymania myśli bądź myślenie paradoksalne.

  • Leczenie farmakologiczne. W przypadku bezsenności opiera się na stosowaniu leków nasennych, uspokajających, przeciwdepresyjnych, a także na stosowaniu naturalnych mieszanek ziołowych.

Wykorzystanie naturalnych olejków eterycznych do poprawy psychicznego i fizycznego samopoczucia to dziedzina medycyny alternatywnej, której odkrycia znajdują potwierdzenie we współczesnej nauce. Korzystne działanie wielu rodzajów olejków aromatycznych zostało już potwierdzone, dzięki czemu można wykorzystywać je na co dzień w zależności od konkretnych potrzeb. Sprawdź, jakie działanie mają twoje ulubione zapachy.

Olejki eteryczne do aromaterapii – który rodzaj działa na co?

ZOBACZ: Jak sobie radzić z bezsennością?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie