Zapalenie osierdzia – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie i powikłania. Sprawdź, jak rokuje zapalenie osierdzia!

Ewa ZwolakZaktualizowano 
Zapalenie osierdzia to choroba, która charakteryzuje się intensywnym bólem w klatce piersiowej, szmerami tarcia osierdzia i wysiękiem osierdziowym.
Zapalenie osierdzia to choroba, która charakteryzuje się intensywnym bólem w klatce piersiowej, szmerami tarcia osierdzia i wysiękiem osierdziowym. 123rf.com
Zapalenie osierdzia może być traktowane jako autonomiczna jednostka chorobowa lub jako objaw kliniczny choroby ogólnoustrojowej. Charakteryzuje się ono stanem zapalnym o zróżnicowanej etiologii. Przyczyny zapalenia osierdzia można podzielić na: infekcyjne, nieinfekcyjne i autoimmunologiczne. Wśród nich przeważają zakażenia wirusowe, urazy klatki piersiowej, ostry zawał mięśnia sercowego i toczeń rumieniowato-układowy. Podstawowe objawy zapalenia osierdzia to: gorączka, ból w klatce piersiowej, szmery tarcia osierdzia, powiększenie sylwetki serca. W celu zdiagnozowania tej choroby wykonuje się: EKG, testy serologiczne, echokardiografię i tomografię komputerową. Leczenie zapalenia osierdzia polega w głównej mierze na przyjmowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Osierdzie jest włóknisto-surowiczym workiem, który otacza mięsień sercowy. Składa się on z dwóch części: osierdzia trzewnego i osierdzia ściennego, które oddzielone są od siebie jamą osierdziową, zawierającą płyn surowiczy (tzw. ultrafiltr osocza) w objętości ok. 10-45 ml. Podstawową funkcją osierdzia jest ochrona serca i zapewnienie mu prawidłowej hemodynamiki. Oprócz tego osierdzie zapobiega gwałtownemu rozszerzaniu jam serca podczas aktywności fizycznej, a także stabilizuje położenie anatomiczne serca i zapobiega jego przemieszczaniu się.

Zapalenie osierdzia – czym się charakteryzuje?

Zapalenie osierdzia jest stosunkowo częstą chorobą o zróżnicowanym podłożu i przyczynach występowania. Szacuje się, że w ok. 30% przypadków zapalenia osierdzia lekarze mają problem z ustaleniem jednoznacznej etiologii (wówczas mówi się o idiopatycznym zapaleniu osierdzia). Przyczyny zapalenia osierdzia można podzielić na: infekcyjne, nieinfekcyjne i autoimmunologiczne.
Infekcyjne przyczyny zapalenia osierdzia to:

  • Zakażenie wirusowe (wirusy grypy, adenowirusy, wirusy Coxsackie, wirusy zapalenia wątroby, wirus HIV).
  • Zakażenie ropne (paciorkowce, gronkowce, dwoinki rzeżączki, streptokoki).
  • Zakażenie gruźlicze.
  • Zakażenie grzybicze.

Nieinfekcyjne przyczyny zapalenia osierdzia to:
Mocznica (tzw. mocznicowe zapalenie osierdzia).

  • Ostry zawał serca.
  • Urazy klatki piersiowej.
  • Rozwarstwienie aorty.
  • Zatorowość płucna.
  • Szkorbut.
  • Obrzęk śluzowaty,
  • Gorączka śródziemnomorska.

Autoimmunologiczne przyczyny zapalenia osierdzia to:

  • Toczeń rumieniowato-układowy.
  • Reumatoidalne zapalenie stawów.
  • Ziarniniak Wegenera.
  • Twardzina.
  • Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
  • Zapalenie wielomięśniowe.
  • Zapalenie skórno-mięśniowe.
  • Guzkowe zapalenie tętnic.

Sprawdź również:

Zapalenie osierdzia – objawy

Podstawowe objawy zapalenia wsierdzia to:

  • Temperatura ciała powyżej 38 stopni Celsjusza.
  • Ból w klatce piersiowej, który w większości przypadków ma charakter bólu opłucnowego, co w praktyce oznacza że jest uzależniony od fazy oddechowej. Nasila się on przy kaszlu i przy pozycji leżącej.
  • Szmery tarcia osierdzia, które są zjawiskiem osłuchowym najlepiej słyszalnym podczas zatrzymania oddechu w pozycji siedzącej. Nierozpoznanie tego szmeru jest stosunkowo częstym błędem diagnostycznym.
  • Podwyższone OB, CRP i leukocytoza (podwyższona wartość białych krwinek).
  • Wysięk osierdziowy, który widoczny jest w RTG klatki piersiowej i badaniu echo kardiologicznym (ECHO serca).
  • Powiększenie sylwetki serca.
  • Tamponada serca (w zaawansowanym stadium zapalenia osierdzia).

Zapalenie osierdzia – diagnostyka

W większości przypadków klinicznych lekarze przy diagnozowaniu zapalenia osierdzia nie skupiają się na poszukiwaniu czynnika, odpowiedzialnego za tę chorobę. Już lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (medycyny rodzinnej) przy osłuchu pacjenta stetoskopem powinien słyszeć szmery tarcia osierdzia, które stanowią podstawę do dalszej diagnostyki: RTG klatki piersiowej, EKG serca, ECHO serca i konsultacji kardiologicznej. Wśród badań wykorzystywanych w diagnostyce zapalenia osierdzia można wymienić:

  • EKG, w którym można zaobserwować wklęsłe uniesienie odcinka ST, obniżenie odcinka PQ (takie anomalia występują u ok. 60% pacjentów z zapaleniem osierdzia).
  • Testy serologiczne, w tym głównie: liczbę białych krwinek, OB, marketów zapalenia, stężenia białka C-reaktywnego.
  • RTG klatki piersiowej, w którym można zaobserwować powiększenie sylwetki serca.
  • Echokardiografię, która powinna być wykonana u pacjentów z zaburzeniami hemodynamicznymi.
  • Tomografię komputerowa, która podobnie jak rezonans magnetyczny jest badaniem bardzo dokładnym, pozwalającym nie tylko na zobrazowanie wysięku płynu surowiczego z osierdzia, ale również na pomiar grubości ścian osierdzia.

Zapalenie osierdzia – powikłaniaZbyt późno zdiagnozowane lub niewłaściwie leczone zapalenie osierdzia obarczone jest stosunkowo wysokim ryzykiem wystąpienia powikłań. Wśród najgroźniejszych można wymienić: tamponadę serca, która stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia człowieka. Jest to upośledzenie jam serca na skutek wzrostu ciśnienia w osierdziu. Wymaga ona natychmiastowej interwencji karetki pogotowia i hospitalizacji.

Zapalenie osierdzia – leczenie

Leczenie zapalenia osierdzia zazwyczaj przebiega zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. W przypadku, gdy zapalenie osierdzia nie ma etiologii wirusowej lub idiomatycznej, to wówczas zaleca się leczenie przyczynowe. Jednakże w większości przypadków polega ono jedynie na łagodzeniu dotkliwości objawów i minimalizowaniu ryzyka wystąpienia groźnych powikłań. Podstawą w leczeniu zapalenia osierdzia o podłożu wirusowym lub idiomatycznym (ok. 60-70% przypadków klinicznych) jest przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Ich podstawowym celem jest uśmierzenie bólu i wyeliminowanie stanu zapalnego. Skutecznym środkiem w niwelowaniu intensywnych dolegliwości bólowych, towarzyszących zapaleniu osierdzia jest kolchicyna. Wśród jej pozytywnego działania można wymienić także: zminimalizowanie ryzyka powikłań i nawrotów choroby. W zapaleniu osierdzia niekiedy stosuje się również glikokortykosteroidy, które mimo swojego pozytywnego działania, wiążą się z wysokim ryzykiem wystąpienia nawrotów choroby.

Zainteresuje Cię także:


Zapalenie osierdzia - rokowaniaW przypadku wirusowego i idiomatycznego zapalenia osierdzia, które stanowią większość przypadków klinicznych tej choroby rokowania są dobre. Szczególnie niebezpieczne są nowotworowe zapalenia osierdzia, a także zapalenia o podłożu bakteryjnym i gruźliczym

Źródła:

  1. Dębska J., Pasierski T., Ostre zapalenie osierdzia – rozpoznanie i leczenie w świetle nowych wytycznych ESC. Choroby Serca i Naczyń. 2016; 2: 113-119.
  2. Wróbel M., Choroby osierdzia: rozpoznawanie i leczenie. Medycyna po Dyplomie; 2011; 9.

polecane: Probiotyki – jakie mają właściwości lecznicze?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3