Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – podział, działanie, wskazania i skutki uboczne. Sprawdź, jak działają popularne leki bez recepty!

Ewa Zwolak
Najpopularniejsze niesteroidowe leki przeciwzapalne to: ibuprofen, kwas acetylo-salicynowy, ketoprofen, metamizol sodu, diklofenak.
Najpopularniejsze niesteroidowe leki przeciwzapalne to: ibuprofen, kwas acetylo-salicynowy, ketoprofen, metamizol sodu, diklofenak. pixabay.com
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to zróżnicowana kategoria leków o szerokim spektrum działania, wykazujące właściwości nie tylko przeciwzapalne, ale też przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Wyodrębnia się trzy generacje tych leków, różniące się od siebie w głównej mierze mechanizmem działania. Wskazaniem do ich stosowania są zwłaszcza bóle głowy, bóle mięśniowe, kostno-stawowe i menstruacyjne. Większości tych środków nie można stosować u dzieci poniżej 12. roku życia i kobiet w ciąży. Sprawdź, które niesteroidowe leki przeciwzapalne można przyjmować bezpiecznie, a których lepiej unikać.

Rodzaje niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ)

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są obecnie jednymi z najpopularniejszych medykamentów na świecie. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) leki te są podstawowymi preparatami, zalecanymi przy leczeniu bólu łagodnego i umiarkowanego o różnym pochodzeniu. Poświadczeniem ich popularności są dane ze sprzedaży.

Szacuje się, że codziennie leki te przyjmuje ok. 30 milionów ludzi na całym świecie.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne dzieli się m.in. na:

  • Pochodne kwasu salicylowego: diflunisa, salicylan choliny, kwas acetylosalicylowy i amid kwasu salicylowego (a także naturalne salicylany występujące w surowcu zielarskim w postaci kory wierzby). Wykazują one działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.
  • Pochodne kwasu propoinowego: naproksen, ibuprofen, flurbiprofen, ketoprofen i kwas tiaprofenowy. Charakteryzują się one działaniem przeciwbólowym i przeciwzapalnym.
  • Pochodne kwasu fenylooctowego: fenklofenak, diklofenak, aklofenak. Charakteryzują się one działaniem: przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym.
  • Pochodne kwasu antranilowego: kwas flufenamowy, kwas niflumowy, kwas mefenamowy, kwas neklofenamowy. Charakteryzują się one działaniem przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym.
  • Pochodne benzotiazyny: piroksykam, meloksykam, sudoksykam, izoksykam. Charakteryzują się one działaniem przeciwbólowym i przeciwzapalnym.

Najpopularniejsze niesteroidowe leki przeciwzapalne to: ibuprofen, kwas acetylosalicylowy, ketoprofen, metamizol sodu i diklofenak.

Warto mieć świadomość, że nie każdy ból głowy świadczy o poważnej chorobie. Tę można podejrzewać, gdy dolegliwość przybiera postać przewlekłą, a więc towarzyszy każdego dnia i pogarsza jakość życia. Przekonaj się, jakie mogą być przyczyny bólu głowy, gdyż może się okazać, że dolegliwość można łatwo wyeliminować.Zapoznaj się z galerią omawiającą, aż 13 najczęstszych przyczyn bólu głowy. W tym celu przesuń palcem zdjęcie na ekranie smartfona, lub użyj strzałek na klawiaturze.

Dlaczego boli głowa? 13 najczęstszych przyczyn bólu głowy i ...

Jakie działanie mają niesteroidowe leki przeciwzapalne?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są jedną z najpopularniejszych grup leków dostępnych bez recepty. Co istotne, jest to bardzo niejednorodna pod względem budowy chemicznej grupa preparatów, które różnią się od siebie m.in. działaniem. Przyjmując leki należące do NLPZ, możemy spodziewać się działania: przeciwzapalnego, przeciwgorączkowego i przeciwbólowego. Przy czym każdy z tych efektów może występować w różnym stopniu. Nazywają się one niesteroidowe, ponieważ mają inną strukturę od podobnie działających leków przeciwzapalnych jakimi są kortykosteroidy.

Przez wiele lat paracetamol klasyfikowany był jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ). Jednakże obecnie ze względu na bardzo słabe działanie przeciwzapalne klasyfikowany jest jako nieopioidowy lek przeciwzapalny (inny niż NLPZ).

Sposób działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) polega na hamowaniu cyklooksygenazy (COX), enzymu, odpowiadającego za powstawanie związków chemicznych, które biorą udział w syntezie prostagladyn. Są to przekaźniki pobudzające receptory bólowe. Wyróżnia się dwa podstawowe typy tego enzymu: COX-1 (występujący stale w organizmie) i COX-2 (wyzwalany w odpowiedzi na stan zapalny). Pierwszy z nich oprócz tego, że odpowiada za pobudzanie receptorów bólowych, to także pozytywnie wpływa na funkcjonowanie układu pokarmowego.

Pod względem mechanizmu działania niesteroidowe leki przeciwzapalne dzielą się na:

  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne I generacji, wśród których wyróżnia się środki hamujące preferencyjne i środki hamujące jednakowo. Hamują one COX-1.
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne II generacji, które hamują głównie COX-2 (w małym stopniu również COX-1).
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne III generacji, które hamują wyłącznie COX-2.

To warto wiedzieć o zażywaniu leków!

Leki mogą wzajemnie wzmacniać swoje działanie lub je osłabiać. Większość leków obciąża wątrobę, która w głównej mierze odpowiada za metabolizm wszystkich trafiających  do organizmu substancji, a także oczyszcza organizm z toksyn. Gdy przyjmiemy za dużą dawkę leków lub gdy będą to składniki wzajemnie się wykluczające wątroba zostanie zbyt intensywnie obciążona i może dojść do jej uszkodzenia. Uwaga! Leki o różnych nazwach mogą mieć ten sam skład chemiczny. Nazwy handlowe leków często nie mówią, jaka substancja czynna została wykorzystana do ich produkcji.Sprawdź, których leków nie należy ze sobą łączyć i czym może to grozić! Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.

Tych leków nie łącz ze sobą bez konsultacji z lekarzem! List...

Na co pomagają niesteroidowe leki przeciwzapalne?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są jednymi z najpowszechniejszych medykamentów na świecie. Charakteryzują się one bardzo szerokim spectrum działania przeciwbólowego. Z powodzeniem można je stosować w celu zniwelowania bólu o różnej etiologii i lokalizacji. Wśród podstawowych wskazań do stosowania NLPZ znajdują się:

  • bóle głowy,
  • bóle mięśniowe,
  • bóle zębów,
  • bóle kostno-stawowe,
  • bóle menstruacyjne,
  • gorączka,
  • choroby reumatyczne,
  • zawał serca,
  • profilaktyka zakrzepowa i udarowa.

Dowiedz się:

Przeciwwskazania do przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych i środki ostrożności

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są bardzo popularnymi medykamentami i często są zalecane przez lekarzy.

Istnieją jednak przeciwwskazania do ich stosowania takie jak:

  • nadwrażliwość na któryś ze składników leku,
  • choroba wrzodowa żołądka,
  • ciężka niewydolność nerek, serca i wątroby,
  • wiek poniżej 12. roku życia,
  • ciężkie odwodnienie,
  • przejście zabiegu operacyjnego.

Należy zachować szczególną ostrożność, przyjmując leki z kategorii NLPZ w przypadku:

  • zaburzeń krzepliwości krwi,
  • skazy krwotocznej,
  • ciąży (głównie I i III trymestr),
  • karmienia piersią,
  • tocznia rumieniowatego,
  • przyjmowania innych leków.
Antybiotyki mogą skutecznie zwalczać komórki bakteryjne, ale ich nadużywanie przyczynia się do antybiotykooporności. Sprawdź, co musisz wiedzieć o antybiotykoterapii!

To musisz wiedzieć, zanim weźmiesz antybiotyk! Sprawdź, czy ...

Skutki uboczne przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Podstawową konsekwencją, wynikającą z szerokiej dostępności niesteroidowych leków przeciwzapalnych jest wysoka częstotliwość niepożądanych reakcji organizmu. Do najpowszechniejszych skutków ubocznych po zażyciu niesteroidowych leków przeciwzapalnych należą:

  • bóle głowy,
  • zaburzenia świadomości,
  • obniżenie nastroju,
  • zawroty głowy i szum w uszach,
  • astma oskrzelowa (częsta w przypadku nadwrażliwości na któryś ze składników leku),
  • wzrost aktywności enzymów wątrobowych,
  • toksyczne uszkodzenie wątroby (w przypadku nadużywania leków),
  • niedokrwistość,
  • śródmiąższowe zapalenie nerek,
  • nudności i wymioty,
  • biegunka lub zaparcia,
  • podrażnienie błony śluzowej żołądka,
  • owrzodzenie żołądka.

Jak stosować niesteroidowe leki przeciwzapalne u dzieci?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12. roku życia ze względu na większe prawdopodobieństwo wystąpienia objawów niepożądanych. Wszelkie odstępstwa od tej zasady powinny być konsultowane z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej. Jednym ze wskazań do stosowania NLPZ u dzieci jest podwyższona temperatura ciała. Przy czym najrozsądniejszym wyborem dla dzieci jest ibuprofen, który według WHO jest najlepiej tolerowanym lekiem przeciwzapalnym.

Należy szczególnie uważać na zastosowanie u dzieci kwasu acetylosalicylowego (aspiryny i polopiryny), ponieważ może on wywoływać zespół Reye'a (powoduje obrzęk mózgu i wątroby oraz uszkodzenie układu nerwowoego), który stanowi ciężką chorobę, stanowiącą zagrożenie dla życia.

Ból stawów najczęściej dotyczy kolan, bioder, barków, łokci, dłoni i stóp, choć może też występować w obrębie kręgosłupa czy szczęki. U jego źródeł leży stan zapalny, który jest przyczyną objawów towarzyszących, takich jak opuchlizna, zaczerwienienie, rozgrzanie i ograniczenie ruchomości chorego miejsca. Aby go złagodzić, najlepiej sięgnąć po substancje przeciwzapalne, a takie zawarte są nie tylko w lekach, bo również w naturalnych środkach roślinnych! Polecamy 10 najskuteczniejszych ziół i naturalnych składników roślinnych, które pomogą na bolące stawy.

Zioła i suplementy diety na ból stawów. 10 naturalnych skład...

Niesteroidowe leki przeciwzapalne w ciąży

Jednym z przeciwwskazań do stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych jest ciąża. Jednakże w przypadku ciężkiego i umiarkowanego bólu w wyjątkowych sytuacjach można stosować paracetamol, który zaliczany jest do kategorii B leków stosowanych w ciąży. Kobiety, spodziewające się dziecka nie powinny zażywać kwasu acetylosalicylowego (aspiryny i polopiryny), ponieważ przyczynia się on do zaburzeń krzepliwości, co może mieć bardzo poważne skutki zarówno dla kobiety, jak i dziecka i doprowadzić nawet do poronienia lub przedwczesnego porodu. Szczególnie groźnym niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym w ciąży jest fenylobutazon, który kumuluje się w organizmie dziecka.

Ból jest sygnałem ostrzegawczym organizmu, którego nie należy ignorować, a na pewno nie znieczulać za pomocą popularnych tabletek. Zapewniają one jedynie pomoc doraźną, zwykle nie rozwiązując problemu. Poza krótkotrwałą ulgą przynoszą też szereg skutków ubocznych – oprócz zaburzeń gastrycznych czy ciśnienia to także działanie toksyczne na wątrobę.  Radzimy, jakie rodzaje bólu można złagodzić za pomocą konkretnych produktów. Zobacz kolejne porady, przesuwając zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE

Co na ból głowy, brzucha czy pleców zamiast tabletki? Te 10 ...

Źródło: Reguła J., Wocial T., Kraszewska E., 2011, Stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych w Polsce - badanie ankietowe u 38 tysięcy chorych, Gastroenterologia Kliniczna, 2017;3: 72-78.

ZOBACZ: Domowe sposoby na ból głowy

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie