reklama

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – podział, działanie, wskazania i skutki uboczne. Sprawdź, jak działają popularne leki bez recepty!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zaktualizowano 
<strong>Najpopularniejsze niesteroidowe leki przeciwzapalne to: ibuprofen, kwas acetylo-salicynowy, ketoprofen, metamizol sodu, diklofenak.</strong>
Najpopularniejsze niesteroidowe leki przeciwzapalne to: ibuprofen, kwas acetylo-salicynowy, ketoprofen, metamizol sodu, diklofenak. Vnukko[pixabay.com]
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to zróżnicowana kategoria leków o szerokim spectrum działania: przeciwzapalnego, przeciwbólowego i przeciwgorączkowego. Wyodrębnia się trzy generacje tych leków, różniące się od siebie w głównej mierze mechanizmem działania. Wskazaniem do stosowania tych leków są: bóle głowy, bóle mięśniowe, bóle kostno-stawowe i bóle menstruacyjne. Co istotne, większości niesteroidowych leków przeciwzapalnych nie można stosować u dzieci poniżej 12 roku życia i u kobiet w ciąży.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są obecnie jednymi z najpopularniejszych medykamentów na świecie. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) leki te są podstawowymi preparatami, zalecanymi przy leczeniu bólu łagodnego i umiarkowanego o różnym pochodzeniu. Poświadczeniem ich popularności są dane ze sprzedaży. Szacuje się, że codziennie leki te przyjmuje ok. 30 milionów ludzi na całym świecie. Dochody ze sprzedaży niesteroidowych leków przeciwzapalnych wynoszą ok. 14 bilonów rocznie.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne – podział

Niesteroidowe leki przeciwzapalne dzieli się m.in. na:

  • Pochodne kwasu salicylowego: diflunisa, salicylan choliny, kwas acetylosalicynowy i amid kwasu salicylowego. Wykazują one działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.
  • Pochodne kwasu propoinowego: naproksen, ibuprofen, flurbiprofen, ketoprofen i kwas tiaprofenowy. Charakteryzują się one działaniem przeciwbólowym i przeciwzapalnym.
  • Pochodne kwasu fenylooctowego: fenklofenak, diklofenak, aklofenak. Charakteryzują się one działaniem: przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym.
  • Pochodne kwasu antranilowego: kwas flufenamowy, kwas niflumowy, kwas mefenamowy, kwas neklofenamowy. Charakteryzują się one działaniem przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym.
  • Pochodne benzotiazyny: piroksykam, meloksykam, sudoksykam, izoksykam. Charakteryzują się one działaniem przeciwbólowym i przeciwzapalnym.

Najpopularniejsze niesteroidowe leki przeciwzapalne to: ibuprofen, kwas acetylo-salicynowy, ketoprofen, metamizol sodu, diklofenak.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne – działanie

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są jedną z najpopularniejszych grup leków dostępnych bez recepty. Co istotne, jest to bardzo niejednorodna pod względem budowy chemicznej grupa preparatów, które różnią się od siebie m.in. działaniem. Przyjmując leki należące do NLPZ, możemy spodziewać się działania: przeciwzapalnego, przeciwgorączkowego i przeciwbólowego. Przy czym każdy z tych efektów może występować w różnym stopniu.

Przez wiele lat paracetamol klasyfikowany był jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ). Jednakże obecnie ze względu na bardzo słabe działanie przeciwzapalne klasyfikowany jest jako nieopioidowy lek przeciwzapalny (inny niż NLPZ).

Mechanizm działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) polega na hamowaniu cyklooksygenazy (COX) - enzymu, odpowiadającego za powstawanie związków chemicznych, które biorą udział w syntezie prostagladyn – przekaźników, pobudzających receptory bólowe. Wyróżnia się dwa podstawowe typy tego enzymu: COX-1 i COX-2. Pierwszy z nich oprócz tego, że odpowiada za pobudzanie receptorów bólowych, to także pozytywnie wpływa na funkcjonowanie układu pokarmowego. Biorąc pod uwagę mechanizm działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych, można wyodrębnić:

  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne I generacji, wśród których wyróżnia się środki hamujące prewencyjne i środki hamujące jednakowo. Hamują one COX-1.
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne II generacji, które hamują głównie COX-2 (w małym stopniu również COX-1).
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne III generacji, które hamują wyłącznie COX-2.

To warto wiedzieć o zażywaniu leków!

Tych leków nie łącz ze sobą bez konsultacji z lekarzem! List...

Niesteroidowe leki przeciwzapalne – wskazania i przeciwwskazania

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są jednymi z najpowszechniejszych medykamentów na świecie. Charakteryzują się one bardzo szerokim spectrum działania przeciwbólowego. Z powodzeniem można je stosować w celu zniwelowania bólu o różnej etiologii i lokalizacji. Wśród podstawowych wskazań do stosowania NLPZ można wymienić:

  • Bóle głowy.
  • Bóle mięśniowe.
  • Bóle zębów.
  • Bóle kostno-stawowe.
  • Bóle menstruacyjne.
  • Podwyższoną temperaturę ciała.
  • Choroby reumatyczne.
  • Zawał serca.
  • Profilaktykę zakrzepową i udarową.

Dowiedz się:

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są bardzo popularnymi medykamentami i często są przepisywane przez lekarzy. Istnieją jednak przeciwwskazania do ich stosowania. Mowa tu o:

  • Nadwrażliwości na któryś ze składników leku.
  • Chorobie wrzodowej żołądka.
  • Ciężkiej niewydolność nerek, serca i wątroby.
  • Dzieciach do 12. roku życia.
  • Ciężkim odwodnieniu.
  • Osobach po zabiegach operacyjnych.

Ponadto należy zachować szczególną ostrożność w przypadku:

  • Zaburzeń krzepliwości.
  • Skazy krwotocznej.
  • Ciąży (głównie I i III trymestr).
  • Karmienia piersią.
  • Tocznia rumieniowatego.
  • Przyjmowania innych leków.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne – skutki uboczne

Podstawową konsekwencją, wynikającą z szerokiej dostępności niesteroidowych leków przeciwzapalnych jest wysoka częstotliwość niepożądanych reakcji organizmu. Do najpowszechniejszych skutków ubocznych po zażyciu niesteroidowych leków przeciwzapalnych można wymienić:

  • Bóle głowy.
  • Zaburzenia świadomości.
  • Obniżenie nastroju.
  • Zawroty głowy i szum w uszach.
  • Astmę oskrzelową (częsta w przypadku nadwrażliwości na któryś ze składników leku).
  • Wzrost aktywności enzymów wątrobowych.
  • Toksyczne uszkodzenie wątroby (w przypadku nadużywania leków).
  • Niedokrwistość.
  • Śródmiąższowe zapalenie nerek.
  • Nudności i wymioty.
  • Biegunkę lub zaparcia.
  • Podrażnienie błony śluzowej żołądka.
  • Owrzodzenie żołądka.

Czytaj także

Jak stosować niesteroidowe leki przeciwzapalne u dzieci?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12. roku życia ze względu na większe prawdopodobieństwo wystąpienia objawów niepożądanych. Wszelkie odstępstwa od tej zasady powinny być konsultowane z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej. Jednym ze wskazań do stosowania NLPZ u dzieci jest podwyższona temperatura ciała. Przy czym najrozsądniejszym wyborem dla dzieci jest ibuprofen, który według WHO jest najlepiej tolerowanym lekiem przeciwzapalnym. Niezbyt dobrym pomysłem jest zastosowanie u dzieci kwasu acetyloacetonowego (aspiryny i polopiryny), ponieważ może on wywoływać zespół Reye'a, który stanowi ciężką chorobę, stanowiącą zagrożenie dla życia.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne w ciąży

Jednym z przeciwwskazań do stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych jest ciąża. Jednakże w przypadku ciężkiego i umiarkowanego bólu w wyjątkowych sytuacjach można stosować paracetamol, który zaliczany jest do kategorii B leków stosowanych w ciąży. Kobiety, spodziewające się dziecka nie powinny zażywać kwasu acetyloacetonowego (aspiryny i polopiryny), ponieważ przyczynia się on do zaburzeń krzepliwości, co może mieć bardzo poważne skutki zarówno dla kobiety, jak i dla płodu. Szczególnie groźnym niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym w ciąży jest fenylobutazon, który kumuluje się w organizmie dziecka.

Źródła:
[*]Reguła J., Wocial T., Kraszewska E., 2011, Stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych w Polsce- badanie ankietowe u 38 tysięcy chorych, Gastroenterologia Kliniczna, 2017;3: 72-78.
[/lista]

Dowiedz się również

Najciekawsze fakty o antybiotykach. Sprawdź, czy znasz je wszystkie!

Prof. Jacek Jassem: Czy amigdaliną można wyleczyć raka?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3