Tamponada serca – przyczyny, objawy i leczenie. Sprawdź, jak udzielić pierwszej pomocy przy tamponadzie serca!

Ewa Zwolak
Tamponada serca jest poważnym zagrożeniem dla życia człowieka.
Tamponada serca jest poważnym zagrożeniem dla życia człowieka. 123rf.com
Udostępnij:
Tamponada serca jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu człowieka. Polega on na przedostaniu się krwi do jamy osierdzia, w efekcie czego może dojść do wstrząsu kardiogennego i zatrzymania krążenia. Tamponada serca wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej i leczenia w warunkach szpitalnych. Jednym ze sposobów leczenia tego stanu jest nakłucie worka osierdziowego, a także pilna operacja kardiochirurgiczna. Charakterystyczne objawy tamponady serca to: intensywny ból w klatce piersiowej, duszność, niedociśnienie tętnicze i ściszenie tonów serca. Pierwsza pomoc przy tamponadzie serca polega na resuscytacji oddechowo-krążeniowej.

Co to jest tamponada serca?

Tamponada serca jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu człowieka. Po raz pierwszy została ona opisana już w XVII w. przez angielskiego badacza Richarda Lowera. Tamponada jest stanem, w którym dochodzi do upośledzenia mięśnia sercowego w wyniku przedostania się nadmiernej ilości płynu (zwykle krwi) do osierdzia. W większości przypadków tamponada nie występuje samoistnie – pojawia się ona w przebiegu różnych chorób, schorzeń i zabiegów, m.in. takich jak:

  • zapalenie osierdzia,
  • pęknięcie ściany mięśnia sercowego w wyniku zawału serca,
  • rozwarstwienie aorty.
  • nowotwór,
  • choroba tkanki łącznej,
  • mocznica,
  • niedoczynność tarczycy,
  • operacja kardiochirurgiczna,
  • radioterapia w okolicach klatki piersiowej,
  • urazy będące konsekwencją wypadków komunikacyjnych,
  • pęknięcie tętniaka aorty.

Dowiedz się:

Jednym z podstawowych czynników ryzyka wystąpienia tamponady serca są inwazyjne zabiegi kardiochirurgiczne podczas, których zachodzi ryzyko uszkodzenia struktur serca. Ponadto przyczyną tamponady serca może być zapalenie osierdzia, które może mieć podłoże: inwazyjne lub nieinwazyjne. Stosunkowo często jest ono następstwem przeprowadzonego zabiegu kardiochirurgicznego.

Według szacunków ok. 30% zdiagnozowanych przypadków tamponady serca nie ma wyraźnej przyczyny.

Jakie objawy daje tamponada serca?

Tamponada serca może przybierać postać ostrą, podostrą i przewlekłą. Pierwsza z nich stanowi największe zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka, ponieważ charakteryzuje się ona nagłym i gwałtownym pogorszeniem stanu zdrowia chorego. Podstawowe objawy tamponady serca to: intensywny ból w klatce piersiowej, duszność, hipotonia i wstrząs. Dodatkowo w badaniu przedmiotowym podczas tamponady serca często stwierdza się również: tachykardię (przyśpieszone bicie serca), przepełnienie żył szyjnych, a także ściszenie tonów serca.

W przypadku, gdy tamponada serca jest następstwem przeprowadzonego zabiegu kardiochirurgicznego, jej objawy pojawiają się zazwyczaj już po kilku lub kilkunastu godzinach od ingerencji chirurgicznej. Wówczas, pacjenci mogą uskarżać się na: intensywny ból w klatce piersiowej, a także gwałtowne rozciąganie osierdzia. Ponadto w początkowej fazie tamponady może wystąpić gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego z towarzyszącą tachykardią. Wraz z postępem tamponady następuje obniżenie ciśnienia oraz tempo paradoksalne, którego wartość uzależniona jest od procesu oddychania.

Tamponada serca – leczenie

Podstawą do rozpoznania tamponady serca jest stwierdzenie triady objawów. Są to:

  • hipotensja (niedociśnienie),
  • wypełnienie żył szyjnych,
  • ciche tony serca.

Oprócz tego zwykle pojawia się ból w klatce piersiowej, a także tętno paradoksalne, które jednak nie jest objawem obligatoryjnym. Podstawową metodą leczenia tamponady serca jest perikardiocenteza - zabieg polegający na nakłuciu worka osierdziowego i jego odbarczenie. Nakłucie to wykonuje się w okolicy podmostkowej. Podczas niego pacjent powinien przebywać pod kontrolą echokardiografu, ponieważ aparat ten zwiększa poziom bezpieczeństwa podczas przeprowadzanego zabiegu. W przypadku tamponady serca nieskuteczne jest leczenie farmakologiczne. Jedynym wskazaniem do jego zastosowania jest towarzysząca hipowolemia - zbyt mała ilość krwi do prawidłowego funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego. Po nakłuciu osierdzia istnieje ryzyko rozdarcia mięśnia sercowego, powstanie zatoru powietrznego, odmy opłucnowej i zaburzeń rytmu serca. Po wykonaniu nakłucia konieczne jest przyjrzenie się płynowi z osierdzia. Przykładowo w przypadku chorób nowotworowych płyn ten zabarwiony jest krwią.

Wówczas, gdy mimo wykonania nakłucia objawy tamponady serca utrzymują się, to konieczna jest operacja kardiochirurgiczna.

Pierwsza pomoc w przypadku wystąpienia tamponady serca

Zatrzymanie krążenia wywołane m.in. tamponadą serca jest jednym z podstawowych wyzwań medycyny ratunkowej. Do udzielenia pierwszej pomocy przy tamponadzie serca niezbędna jest znajomość podstawowych procedur resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Tamponada skutkuje nagłym i gwałtownym pogorszeniem stanu zdrowia. Wówczas, należy również wezwać karetkę pogotowia ratunkowego, ponieważ jedną z częstych konsekwencji tamponady jest nagłe zatrzymanie krążenia, co może doprowadzić do zgonu. Osoba z napadem tamponady serca powinna być leczona w warunkach szpitalnych.

Źródła:

  1. Hładki W., Lorkowski J., Kotela I., Tamponada serca - odwracalna przyczyna zatrzymania krążenia. Ostry Dyżur. 2013; 6: 5-8.
  2. Janion M., Janion-Sadowska A., Tamponada serca - jatrogenna i samoistna. Kardiologia po Dyplomie. 2012; 11(5): 33-40.

Przeczytaj również:

Jakie są typowe objawy zawału?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie