Dlaczego odkładamy robienie różnych rzeczy na później? Prokrastynacja ma naukowe wyjaśnienie. Czy jest niebezpieczna? Jak z nią walczyć?

Marta Siesicka-Osiak
Marta Siesicka-Osiak
Pozwolenie sobie od czasu do czasu na odrobinę lenistwa nie jest niczym nagannym, jednak regularne odkładanie obowiązków na jutro może mieć opłakane skutki.
Pozwolenie sobie od czasu do czasu na odrobinę lenistwa nie jest niczym nagannym, jednak regularne odkładanie obowiązków na jutro może mieć opłakane skutki. Dima Berlin / Getty Images
Odkładanie niektórych czynności na później zdarza się każdemu z nas. Lubimy przestawić rano budzik o 5 minut, przełożyć wizytę w urzędzie na inny termin albo odwlec sprzątanie o kolejny dzień. Jak mówi amerykański psycholog dr Joseph Ferrari „Wszyscy zwlekają, ale nie każdy jest prokrastynatorem”. Czym więc jest prokrastynacja? Czy może mieć negatywne skutki dla naszego zdrowia i psychiki? Sprawdź, jak ją rozpoznać i jak skutecznie z nią walczyć.

Spis treści

Czym jest prokrastynacja? Jakie obowiązki najchętniej odkładamy „na jutro”?

Prokrastynacja odnosi się do dobrowolnego odraczania działania, pomimo świadomości konsekwencji, jakie wynikną z powodu tego opóźnienia. Wiąże się z odwlekaniem lub przekładaniem konkretnych czynności na później. Może ujawniać się w różnych dziedzinach życia – od życia domowego czy społecznego, przez naukę po pracę.

Początkowo przynosi pozytywne emocje – radość z tego, że zadanie zostało przełożone na później i nie musi być wykonane teraz. Daje poczucie odzyskania czasu na przyjemniejsze czynności i złudnego poczucia, że „jutro będzie lepiej”. Jednak ostatecznie wiąże się z szeregiem negatywnych odczuć, związanych z wyrzutami sumienia, stresem i nerwowością.

Szacuje się, że nawet 20 proc. społeczeństwa może cierpieć z powodu chronicznej prokrastynacji. W Polsce ponad 80 proc. społeczeństwa odkłada jakieś czynności na później. „Odkładactwo” nieco częściej dotyczy mężczyzn (85 proc.) niż kobiet (80 proc.). Rzadziej obserwujemy je u osób starszych niż młodszych.

Wśród czynności, z którymi najczęściej zwlekamy, wymieniane są przede wszystkim obowiązki domowe, w tym sprzątanie – opóźnia je prawie połowa badanych. Nie śpieszymy się także do prasowania, gotowania i prania.

Obowiązki zawodowe odsuwa w czasie ponad 15 proc. badanych, sprawy urzędowe i biurowe – ponad 11 proc. Co dziesiąta osoba przyznaje, że ma problem z rozpoczęciem diety, rzuceniem nałogu czy decyzją matrymonialną. Remonty i drobne naprawy oraz kwestie związane ze szkołą, także nie są przez nas wykonywane w terminie.

Skąd bierze się tendencja do prokrastynacji?

Naukowcy mają różne teorie dotyczące tego, dlaczego odkładamy niektóry czynności. Jedni uważają, że wynika to z walki między układem limbicznym a korą przedczołową mózgu.

– Twój układ limbiczny jest starszą częścią mózgu, która działa automatycznie i szuka przyjemności i/lub unika rzeczy, które powodują niepokój – wyjaśnia w dr Sharon Greene w „Medical News Today” – Z kolei kora przedczołowa jest nowszą częścią mózgu, która pomaga w planowaniu, podejmowaniu decyzji i długoterminowych celach. Wszyscy czasami cierpimy z powodu walki tych struktur w naszych mózgach podczas odwlekania różnych czynności – dodaje.

Badania innych naukowców sugerują natomiast, że ludzie, którzy często zwlekają, mają większe ciało migdałowate – część mózgu odpowiedzialną za emocje, szczególnie negatywne. Uważa się także, że osoby cierpiące z powodu zaburzeń lękowych, depresji czy ADHD także mogą mieć problem z szybkim podejmowaniem koniecznych działań.

Prokrastynacja jest również uważana za objawy niektórych zaburzeń, m.in.:

Jakie skutki może nieść odkładanie wszystkiego „na jutro”? Czy są jakieś pozytywy?

Odkładanie niechcianych czynności w czasie przynosi wiele negatywnych skutków. Dotykają nas niezależnie od rodzaju odwlekanych zadań i naszego wieku. Według szacunków badaczy co najmniej połowa studentów uważa, że prokrastynacja wpływa na ich osiągnięcia akademickie i samopoczucie.

Dlatego naukowcy zbadali ponad 700 szwedzkich studentów pod kątem poziomu prokrastynacji, a jednocześnie:

  • impulsywności,
  • perfekcjonizmu,
  • lęku,
  • depresji,
  • stresu,
  • jakości życia.

Uczestników podzielono ina dwie grupy: z ciężką postacią prokrastynacji i z mniej dotkliwą formą zwlekania. Okazało się, że osoby które częściej odkładały działanie, częściej rozważały szukanie pomocy, zgłaszały więcej problemów związanych z różnymi dziedzinami życia, a także częściej występowały u nich objawy problemów natury psychologicznej odczuwały niższą jakość życia.

Analiza wykazała także, że prokrastynacja wiązała się ze zwiększonym stresem i lękiem. Uczestnicy opisywali objawy fizyczne takie jak napięcie, ból oraz problemy ze snem i odpoczynkiem. Wśród psychicznych symptomów wymieniali depresję, samokrytykę, wyrzuty sumienia i obniżone poczucie własnej wartości.

O ile sporadyczna opieszałość jest zjawiskiem normalnym i nieszkodliwym, to chroniczne i długofalowe odwlekanie podejmowania niektórych czynności może być naprawdę niebezpieczne w skutkach. W tym przypadku przestaje chodzić o problem z zarządzaniem swoim czasem, ale o nieprzystosowanie do życia.

Znajdują się jednak także obrońcy prokrastynacji, którzy twierdzą, że „odkładactwo” może być strategię działania odpowiadającą osobom, które potrzebują silnego pobudzenia i stymulacji do przeprowadzenia i zakończenia działania z pozytywnym efektem.

– Prokrastynacja może również pomóc ludziom w priorytetowym traktowaniu angażowania się w aspekty ich życia, które przynoszą im radość. Być może ostatecznie lepiej dla twojego zdrowia psychicznego będzie, jeśli pójdziesz zagrać w tenisa, zamiast robić projekt ze swojej listy. Co więcej, możesz wrócić do tego projektu z większą energią i nowymi spostrzeżeniami, ponieważ odszedłeś, aby zrobić coś innego! – sugeruje psycholog dr Bill Hudenko.

Jak skutecznie walczyć z prokrastynacją? Pomocne są wizualizacja i plan działania

Rozpoczęcie walki z odwlekaniem należy zacząć od znalezienia źródła przyczyny naszego zachowania. Sprawdzenia, co tak naprawdę hamuje nas przed podjęciem danej czynności i nazwania emocji, które towarzyszą myśleniu o niej.

Następnie możemy sięgnąć po metodę wizualizacji i wyobrazić sobie, ile satysfakcji przyniesie nam wykonanie odkładanego zadania oraz co się stanie, jeśli go nie zrobimy. Można w szczególności skupić się na wyobrażeniu sobie stresu, jaki będzie nam towarzyszył wykonywaniu danej czynności w ostatniej chwili.

Ponadto bardziej skomplikowane zadanie można podzielić na mniejsze kroki. Skuteczne może być wyznaczenie sobie krótkich, realnych terminów ich realizacji oraz nagradzanie się za każdą wykonaną część.

Wyniki badań przeprowadzonych przez niemieckich badaczy wykazują, że także systematyczny trening umiejętności ER (regulacji emocji) jest pomocny w zmniejszaniu prokrastynacji.

Bądź zawsze w formie

miejsce #1

Osavi

OSAVI Witamina D3 + K2 2000IU 60 Kapsułek żelowych

36,00 zł18,99 zł-47%
miejsce #2

Farmapol

Zincas 30mg 50 tabletek

18,49 zł10,95 zł-41%
miejsce #3

ZF Polpharma S.A.

Folik 0,4mg 90 tabletek

19,98 zł12,60 zł-37%
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Ostrzał Kijowa. W trakcie operacji na sercu dziecka zabrakło prądu

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość
Ja mam dość często tak, że odkładam rzeczy na później szczególnie obowiązki domowe. Chociaż jak mam roombę to jest łatwiej, bo ją włączam i chociaż ona sprząta…
Wróć na stronazdrowia.pl Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie