Pracoholizm - najczęstsze objawy, przyczyny, skutki. Sprawdź, dlaczego pracoholicy cierpią

Monika Żurawska
Pracoholizm - najczęstsze objawy, przyczyny, skutki
Pracoholizm - najczęstsze objawy, przyczyny, skutki comfreak [unsplash.com]
Pracoholizm to uzależnienie, które może rozwinąć się u każdego człowieka. Przyczyny, czy objawy pracoholizmu często są lekceważone. Bywają wypierane przez opinię osób postronnych o tym, że ktoś jest przysłowiowym pracownikiem na medal. W związku z tym statystyki pracoholizmu w Polsce niekoniecznie muszą być idealnym odzwierciedleniem rzeczywistego stanu rzeczy. Sprawdź, jakie skutki degradacyjne dla życia prywatnego może przynieść nieleczony pracoholizm.

Każde zjawisko tego typu rozpatrywane pod kątem zaburzeń możemy przeanalizować na przykładzie Polski, badając jego częstotliwość występowania w porównaniu z innymi krajami. W tym miejscu nie da się nie przytoczyć rynku pracy w Japonii, gdzie problem pracoholizmu jest ogromny i dotyczy nawet pracowników najniższego szczebla. Jakiekolwiek niepowodzenia firmy odczuwają oni jako swoje własne. Dochodzi tam nawet do samobójstw spowodowanych poczuciem niespełnienia zawodowego, zawodu pracodawcy. Zjawisko to nazywane jest tam Karoshi. W Polsce stosuje się określenie yuppie, które nie jest całkowicie zdefiniowane, ale przede wszystkim odnosi się do młodego pokolenia ludzi, którzy pracują często więcej niż wymaga od nich zatrudniająca je osoba. To skutek faktu, że praca jest dla nich czymś najważniejszym w życiu.

Pracoholizm - definicja

Badacze w większości zgadzają się, że pracoholizm jest kompulsywnym zaburzeniem zachowania wskazującym na istnienie nałogu, czyli uzależnienia się od pracy.

W uzależnieniu tym wyróżniają różne typy. Są to np.:

  • przywiązanie do pracy (work involvement),
  • poczucie przymusu pracy (feeling driven to work),
  • zadowolenie z pracy (work enjoyment).

Przeczytaj również:

Pracoholizm w Polsce

Jeszcze kilka lat temu wskaźnik bezrobocia w Polsce był dużo wyższy. To przede wszystkim pracodawca wybierał spośród obszernego grona osób te, które chce zatrudnić. Motywacja ludzi, aby uzyskać, a przede wszystkim utrzymać dobre stanowisko w firmie przechodziła najśmielsze oczekiwania. Zrodziło się wtedy pytanie, czy taki stan rzeczy nie przyniesie tragicznych skutków w tej grupie za kilkanaście lat? Jaki wpływ na służbę zdrowia będą mieli ludzie, którzy latami nie byli w stanie rozgraniczyć życia prywatnego od zawodowego? Być może nie byłby to temat ważny w skali całego kraju, gdyby nie statystyki jasno informujące o tym, że pracoholizm w Polsce występuje coraz częściej. Obecnie cierpi na to ok. 5% populacji.

O pracoholizmie w Polsce i o tym, jak ono wygląda opowiada psycholog, Krzysztof Tarnowski:

Pracoholizm - przyczyny (typologia)

Powstała specjalna typologia ludzi, którzy w swoim życiu zmagali lub wciąż zmagają z uzależnieniem od pracy. Wśród nowego nazewnictwa można wyodrębnić np.:

  • pracoholików "do szpiku kości" (dyed-in-the-wool) - taka osoba to perfekcjonista, maksymalnie zaangażowany w wykonywanie swoich obowiązków, nie lubi mało kompetentnych współpracowników,
  • pracoholików nawróconych (converted workaholics) - osoba, która borykała się z tym zaburzeniem i w momencie, w którym udało jej się od niego uwolnić na każdym kroku sprawdza, czy sfera zawodowa nie przenika się z prywatną. Dba o każdą wolną chwilę, nie myśląc wtedy o pracy,
  • pracoholików sytuacyjnych (situational workaholics) - pochłania ich praca bez pamięci wyłącznie w określonym momencie życia, np. gdy mają ważne wydatki i wiedzą, że zwiększenie wydajności pracy wpłynie na zwiększenie z niej przychodów,
  • pseudopracooholik (pseudoworkaholic) - to osoba, która z perspektywy osób trzecich może wyglądać jak typowy człowiek uzależniony od pracy, jednak przyczyny, dla których daje ona z siebie ponad sto procent w pracy są inne niż w przypadku klasycznego pracoholizmu. Taki człowiek zazwyczaj pragnie władzy, a forma i jakość wykonywanych przez niego obowiązków nie są istotne w momencie wizji osiągnięcia przez nie głównego celu,
  • pracoholik eskapista (escapist workaholizm) - pracoholik, który traktuje obowiązki zawodowe jako najważniejsze w życiu nie w związku z tym, że kocha to, co robi, ale pomaga mu to nie myśleć o kłopotach osobistych. Ta forma pracoholizmu jest klasyczną ucieczką od własnych problemów,
  • pracoholik nieugięty (relentless workaholic) - osoba bardzo ceniona przez pracodawcę, ponieważ zawsze można na nią liczyć. Pracuje w ciągu dnia, ale także w nocy. Nic w zestawieniu z pracą nie jest ważniejsze, nawet rodzina. Jest to jeden z typów pracoholika, który po pewnym czasie zostaje zupełnie sam,
  • pracoholik bulimiczny (bulimic workaholic) - to osoba, która nie ma kontroli nad tym, jak wykonuje swoją pracę. Może bardzo długo nie pracować, a w sytuacji zbliżającego się terminu rozliczenia z wykonanej pracy jest w stanie pracować bez przerw: bez jedzenia, picia, czy spania,
  • pracoholik z deficytem uwagi (attention deficit workaholic) - to osoba, której ciężko jest skoncentrować się na jednym zadaniu. Zwłaszcza, gdy nie jest ono ciekawe. Takie osoby stale szukają bodźców, które by ich pobudzały do pracy. Poszukują urozmaicenia, aby poczuć adrenalinę, która napędza ich w działaniach zawodowych,
  • pracoholik delektujących się pracą (savoring workaholic) - to typ człowieka powolnego, melancholijnego, metodycznego. Zanim zaprezentuje on efekt końcowy swojej pracy potrafi sprawdzić kilkanaście razy, czy aby na pewno wszystko się zgadza. Nadmiar jego pracy wynika z tego, że poprzez zwracanie uwagi na szczegóły poświęcają na to zbyt wiele czasu, często prywatnego.

O przyczynach pracoholizmu opowiada psycholog, Igor Rotberg:

Pracoholizm - skutki

Istotną kwestią jest obserwowanie wizji rozwojowej. O ile czasami występuje sytuacja, w której osoba maksymalnie poświęca się dla konkretnego stanowiska, firmy, ale wie, że w perspektywie czasu przyniesie jej to profity, np. w postaci awansu - sytuacja jest bardziej zrozumiała. Gdy nie widać już jakiegokolwiek rozwoju konkretnego człowieka w miejscu pracy, a mimo to jego nadmierne zaangażowanie nie jest czymś co można pominąć - wtedy najpewniej osoba ta nie interpretuje już właściwie stanu rzeczy. Jest uzależniona od pracy. Pracoholik często żyje za kurtyną, którą najczęściej są drzwi do firmy, w której pracuje. Takim działaniem może zniszczyć sobie życie.

Brak urlopu wypoczynkowego. Jakie może mieć to konsekwencje ...

Destrukcyjny wpływ pracoholizmu uwidacznia się głównie w:

  • spójności relacji rodzinnych - pracoholik może rozmawiać o formie spędzania swoich roboczo-godzin cały dzień. Nie odróżnia przestrzeni domu od biura, więc zarówno rozwiązuje problemy zawodowe, jak i dodatkowe obowiązki wykonuje w dwóch tych miejscach. Często prowadzi to do rozluźnienia relacji małżeńskich i rodzicielskich. U pracoholika w prywatnej hierarchii spraw niecierpiących zwłoki to zawsze obowiązki zawodowe zajmują pierwsze miejsce, nie najbliżsi.
  • relacje interpersonalne w miejscu pracy - Pracoholicy w związku z ogromem energii, jaki wkładają w efekt końcowy pracy nie chcą się dzielić splendorem pochwał, które otrzymują. Prowadzi to do tego, że najczęściej nie są oni pomocni względem swoich kolegów z pracy. Mogą nawet złościć się na nich, widząc różnicę w podejściu do obowiązków. Taka osoba poza grupą formalną, do której automatycznie przynależy w miejscu pracy nie angażuje się w tworzenie grup nieformalnych ze współpracownikami.
  • znaczne pogorszenie się stanu zdrowia (zarówno fizycznego, jak i psychicznego). Pracoholicy mają tendencję do lekceważenia nawet widocznych symptomów przeciążenia organizmu. Omdlenia, problem z trawieniem lub ze snem. To mogą być pierwsze objawy buntu organizmu przed prowadzeniem złego trybu życia. Inne istotne kwestie to np. badania. Jakakolwiek profilaktyka zazwyczaj nie wchodzi w grę u pracoholików. Co więcej, nawet gdy zostanie im zdiagnozowana choroba, mogą ją wypierać ze świadomości, bądź odkładać leczenie na okres mniej obfitujący w obowiązki zawodowe. Niestety, w ich przypadku praktycznie nigdy taki nie występuje.

O skutkach w relacjach rodzinnych u pracoholika opowiada psychoterapeutka, Katarzyna Miller:

Jakie są objawy pracoholizmu? Zrób test i sprawdź, czy masz predyspozycje do bycia pracoholikiem!

Jak w przypadku każdego typu zaburzenia w pracoholizmie ciężko wyodrębnić objawy, które np. występują u wszystkich osób z tym problemem. Jest to spowodowane chociażby występowaniem różnych rodzaju pracoholizmu.

Jeśli przynajmniej na połowę pytań odpowiesz twierdząco powinno to być dla ciebie wyraźnym sygnałem, że masz problem z rozgraniczeniem życia zawodowego od prywatnego. Pamiętaj, że konsultacja ze specjalistą to pierwszy krok, aby pomóc sobie, a często także swoim najbliższym. Podczas odpowiedzi postaraj się zachować maksymalny obiektywizm względem samej/samego siebie.

  1. Czy pracując w określonym wymiarze godzin często zdarza się się zostawać po godzinach, za które nikt ci nie płaci?
  2. Czy masz wrażenie, że jesteś najlepszą z możliwych osób, jakie mógł wybrać twój pracodawca na stanowisko, na którym pracujesz?
  3. Czy po powrocie do domu i zrealizowaniu nałożonych na ciebie przez pracodawcę obowiązków na konkretny dzień powracasz do wykonywania zadań zlecanych ci w pracy?
  4. Czy twoja rodzina podziwia twoje zaangażowanie w pracę, czy raczej zwraca uwagę, że nastał idealny moment, aby odpuścić?
  5. Czy odczuwając w pracy silny ból, słabość, omdlenia mimo to wiesz, że wykonanie obowiązków zawodowych jest priorytetowe i najważniejsze?
  6. Czy myślisz czasami, że w innym miejscu pracy i na innym stanowisku byś się nie odnalazł, a taka zmiana byłaby jedną z najgorszych chwil w twoim życiu?
  7. Zdarzyło ci się zlekceważyć ważne uroczystości rodzinne, obowiązki małżeńskie lub rodzicielskiej na poczet faktu konieczności (w określonym dniu i czasie) zrealizowania obowiązków zawodowych?
  8. Czy kłócisz się z najbliższymi znajomymi na tematy zawodowe i macie w tej kwestii odmienne zdania?

Wysłuchaj podcastu stronyZDROWIA
Dr Magdalena Flaga-Łuczkiewicz, lekarz specjalista psychiatra, Centrum Terapii Dialog mówi o chorobach psychicznych w naszym społeczeństwie oraz radzi, kiedy i gdzie szukać pomocy, jeśli zauważamy zaburzenia psychiczne u siebie lub kogoś bliskiego.

Źródło:
Bohdan Dudek, ,,Pracoholizm - szkodliwy skutek nadmiernego zaangażowania w pracę”

To też warto przeczytać:

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3