Na czym polega uzależnienie od alkoholu i jakie są metody leczenia alkoholizmu?

Daniel GrzegorzekZaktualizowano 
Alkoholizm jest chorobą wymagającą specjalistycznej pomocy z zewnątrz.
Alkoholizm jest chorobą wymagającą specjalistycznej pomocy z zewnątrz. pixabay.com
Leczenie alkoholizmu to złożony problem, który nie może być ograniczany jedynie do stosowania środków farmakologicznych. Alkoholizm jest zaburzeniem wymagającym przede wszystkim profesjonalnej interwencji psychoterapeutycznej. W artykule zajmiemy się wyjaśnieniem pojęcia alkoholizmu, charakterystyką symptomów uzależnienia, a także metodami jego leczenia.

Co to jest alkoholizm?

Alkoholizm to zaburzenie, którego najbardziej charakterystyczną cechę stanowi utrata kontroli nad ilością oraz częstotliwością spożywania alkoholu. Możemy spotkać się również z innymi nazwami, takimi jak:

  • Choroba alkoholowa.
  • Alkoholizm nałogowy.
  • Nałóg alkoholowy.
  • Uzależnienie od alkoholu.
  • Toksykomania alkoholowa.
  • Zespół uzależnienia od alkoholu.

Zaburzenie to zostało zakwalifikowane do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Według statystyk tej organizacji, w Polsce problem alkoholizmu dotyczy około 4,4% osób w wieku powyżej 15 lat. Alkoholizm wiąże się z przymusem o charakterze psychicznych oraz fizjologicznym. Picie może mieć w tym przypadku zarówno charakter ciągły, jak i cykliczny, kiedy alkoholik wpada w tzw. „ciągi alkoholowe”. Osoba będąca alkoholikiem pozostaje nim przez całe życie – nie jest możliwe definitywne i nieodwracalne wyleczenie. Realne jest jednak stałe utrzymywanie abstynencji – mówi się wówczas o „niepijącym alkoholiku”. Choroba alkoholowa dotyczy każdego rodzaju alkoholu, zarówno wysoko, jak i niskoprocentowego.

Jakie można wyróżnić objawy uzależnienia?

Aby można było stwierdzić występowanie u danej osoby uzależnienia od alkoholu, należy u niej potwierdzić występowanie co najmniej trzech z następujących objawów:

  • Odczuwanie głodu alkoholowego - rozumianego jako natrętną, niedającą się kontrolować potrzebę sięgania po alkohol. Uzależnionemu towarzyszy stan rozdrażnienia, niepokoju i emocjonalnego napięcia.
  • Postępujące zaniedbywanie przyjemności, zainteresowań i czynności alternatywnych względem spożywania alkoholu.
  • Sięganie po alkohol z zamiarem przeciwdziałania oraz łagodzenia skutków alkoholowego zespołu abstynencyjnego, a także wewnętrzne poczucie, że sposób ten okazuje się skuteczny.
  • Występowanie objawów abstynencyjnych, do których można zaliczyć takie dolegliwości jak bezsenność, lęk, wymioty, nadmierna potliwość, wysuszenie śluzówek, nudności, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, drżenie mięśni, drażliwość, obniżony nastrój oraz biegunki.
  • Picie alkoholu pomimo uświadamiania sobie potencjalnych skutków jego nadużywania.
  • Zaburzona zdolność sprawowania kontroli nad swoim piciem – nieumiejętność rezygnacji z jego rozpoczęcia, opóźnianie zakończenia, a także przekraczanie ustalonego wcześniej przez siebie poziomu.
  • Stosowanie zawężonych wzorców spożywania alkoholu do 1-2 sposobów.
  • Wzrost tolerancji alkoholu przez organizm – identyczna dawka z czasem nie przynosi pożądanego efektu, w związku z czym zachodzi potrzeba zwiększania ilości spożywanego alkoholu.

Czytaj także:

Eksperci WHO opracowali klasyfikację, w której wymienili kilka faz alkoholizmu:

  • Epizodyczne picie w nadmiernych ilościach – picie występuje w nieregularnych odstępach czasu, które trwają relatywnie krótko. Pomiędzy kolejnymi epizodami mogą występować dłuższe przerwy.
  • Nawykowe picie nadmierne – w tym przypadku ma miejsce systematyczne nadużywanie alkoholu, lecz nadal pijący nie traci kontroli nad piciem.
  • Nałóg alkoholowy – w tej fazie występuje stan fizjologicznego oraz psychicznego uzależnienia. Wzrasta początkowo tolerancja na alkohol i pojawiają się dolegliwości związane z alkoholowym zespołem abstynencyjnym. Uzależniona osoba traci kontrolę nad swoim piciem, a na późniejszym etapie rozwoju nałogu tolerancja na alkohol ulega zmniejszeniu. Pojawiają się powikłania psychotyczne, a uzależnienie pozostawia psychiczne, fizyczne oraz społeczne skutki. Alkoholizm ma w tym przypadku charakter przewlekły.
  • Alkoholizm nieokreślony – do tej grupy są zaliczane pozostałe przypadki nadużywania alkoholu, m.in. związane z innymi zaburzeniami psychicznymi.

Koncepcję alkoholizmu jako choroby zaproponował po raz pierwszy amerykański lekarz Elvin Morton Jellinek. Wyodrębnił on 3 fazy powstawania i rozwijania się uzależnienia. Zaliczył do nich:

  • Fazę wstępną prealkoholową – jej czas trwania jest szacowany na od kilku miesięcy do kilku lat. Osoba pijącą uświadamia sobie, że alkohol zapewnia przyjemne doznania, a zarazem łagodzi uciążliwe stany emocjonalne. W tej fazie ma miejsce wzrost tolerancji na alkohol.
  • Faza ostrzegawcza – osoba nadużywająca alkoholu zaczyna zmagać się z problemem luk pamięciowych.
  • Faza krytyczna – charakterystyczna dla tego etapu jest utrata kontroli nad swoim piciem.
  • Faza przewlekła – towarzyszy jej obecność ciągów, które zwykle trwają przez wiele dni.

Metody leczenia alkoholizmu

Najważniejszą metodą leczenia alkoholizmu jest psychoterapia, która może mieć charakter indywidualny lub grupowy. Ośrodki leczenia alkoholizmu podejmują leczenia w ramach programów terapeutycznych. Są one najczęściej oparte na terapii behawioralno-poznawczej. Metody w jej ramach są uznawane za najskuteczniejsze, w związku z tym rekomenduje je Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Psychoterapeuci uzależnień często stosują podejście integracyjne, uwzględniające jednoczesne wykorzystanie odkryć innych nurtów niż behawioralno-poznawczy, zwłaszcza związanych z psychologią humanistyczną.

Do najważniejszych celów psychoterapii zalicza się:

  • Uzyskanie trwałej abstynencji.
  • Ukształtowanie u osoby uzależnionej umiejętności, które pozwolą jej w zdrowy sposób rozwiązywać problemy społeczne i emocjonalne.
  • Poprawa stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego.

Aby psychoterapia mogła przynieść pożądane skutki, istotna jest przede wszystkim wewnętrzna motywacja osoby uzależnionej do zmiany.

W trakcie terapii alkoholik przy pomocy psychoterapeuty uczy się rozpoznawać mechanizmy swojego picia oraz negatywne skutki, jakie ponosi w związku z nałogiem. Nabywa również umiejętności zdrowego radzenia sobie z emocjami i rozwiązywania problemów w inny sposób niż poprzez upijanie się. Kształtuje w sobie umiejętność rozpoznawania różnych uczuć oraz ich prawidłowego wyrażania. Pracuje nad niewłaściwymi schematami myślenia .

Czas realizowania programu terapeutycznego mieści się zwykle w przedziale od 18 do 24 miesięcy. Odwyk alkoholowy w ramach terapii stacjonarnej trwa najczęściej 6-8 tygodni, po czym osoba uzależniona trafia do zakładu ambulatoryjnego. Konieczne może być również leczenie w Oddziale Leczenia Alkoholowych Zespołów Abstynencyjnych. Czas leczenia w tego typu placówce trwa maksymalnie 10 dni. W procesie leczenia alkoholizmu niezbędne może okazać się odtruwanie organizmu. Aby złagodzić uciążliwe skutki odstawienia alkoholu podaje się wówczas witaminy, elektrolity oraz środki uspokajające.

Obok psychoterapii w leczeniu uzależnień wspomagająco może być również stosowana farmakoterapia. Leki nie spowodują wyleczenia alkoholizmu, lecz mogą wspomagać abstynencję oraz niwelować uciążliwe objawy odstawienia alkoholu. Są to takie środki farmakologiczne jak zwłaszcza nalmefen, baklofen, naltrekson oraz akamprozat.

Alkoholowy zespół abstynencyjny po nagłym odstawieniu alkoholu może wiązać się z takimi objawami jak:

  • Bóle głowy.
  • Bezsenność.
  • Drżenie powiek i języka.
  • Zwiększone ciśnienie krwi.
  • Halucynacje.
  • Nadaktywność psychoruchowa.
  • Tachykardia.
  • Nudności.
  • Wymioty.
  • Zaburzenia świadomości.
  • Drżenie mięśniowe.
  • Uczucie lęku.
  • Rozszerzenie źrenic.
  • Napady padaczkowe jako powikłanie zespołu odstawiennego.

Zobacz też:

W Polsce istnieją przypadki, kiedy możliwe jest przymusowe leczenie alkoholizmu. Taka decyzja może być podjęta na skutek orzeczenia sądu, na podstawie opinii biegłego psychologa oraz psychiatry. Aby złożyć wniosek o przymusowe leczenie, osoba z rodziny alkoholika powinna w pierwszej kolejności udać się do gminnej komisji rozwiązywanie problemów alkoholowych. Najczęstszą przyczyną decyzji sądu o obowiązkowym leczeniu jest zagrożenie bezpieczeństwa dzieci oraz ryzyko ich demoralizacji, a także doprowadzania do rozkładu życia rodzinnego.

Na czym polega terapia Anonimowych Alkoholików?

Po zakończeniu stacjonarnego i ambulatoryjnego leczenia alkoholizmu zalecane jest uczestnictwo we wspólnocie samopomocowej Anonimowych Alkoholików (AA), a także w klubach abstynenta. Celem metody AA jest wspieranie chorej osoby w utrzymaniu trwałej abstynencji. Uczestnicy grupy uczestniczą w regularnych mityngach, podczas których dzielą się własnymi doświadczeniami w zmaganiu się z uzależnieniem.

Warto przeczytać:

Jak wyjść z alkoholizmu?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 3

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

K
Katarzyna

My wygraliśmy z uzależnieniem dzięki terapii w Psychologgii Plus. Dzięki wsparciu terapeuty udało nam się stanąć twarzą w twarz z problemami (nie tylko z alkoholem, ale też w naszym małżeństwie). Bardzo bałam się terapii i wstydu związanego ze spotkaniami. Dzięki terapeucie szybko zrozumiałam, że rozmowa, to nie powód do wstydu. Nie wmawiajcie sobie, że problem alkoholowy Was nie dotyczy. Może dotyczyć nas wszystkich - tych śpiących na ławce w parku i tych w garniturach.

G
Gość

Dobre rezultaty daje połączenie terapii grupowej i indywidualnej, wiem bo mój brat z czegoś takiego korzystał w ośrodku wiosenna k. Krakowa. Już rok żyje w abstynencji i mam nadzieję, że ten koszmar już do nas nie wróci.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3