Na czym polega uzależnienie od alkoholu i jakie są metody leczenia alkoholizmu?

Daniel Grzegorzek
Alkoholizm jest chorobą wymagającą specjalistycznej pomocy z zewnątrz.
Alkoholizm jest chorobą wymagającą specjalistycznej pomocy z zewnątrz. Katarzyna Białasiewicz/123RF
Udostępnij:
Leczenie alkoholizmu to złożony problem, który nie może być ograniczany jedynie do stosowania środków farmakologicznych. Alkoholizm jest zaburzeniem wymagającym przede wszystkim profesjonalnej interwencji psychoterapeutycznej. W artykule zajmiemy się wyjaśnieniem pojęcia alkoholizmu, charakterystyką symptomów uzależnienia, a także metodami jego leczenia. Wyjaśnimy, jak przebiega rozwój nałogu, czym jest alkoholowy zespół abstynencyjny, jak przebiega terapia oraz kiedy i po co zaleca się spotkania AA, czyli Anonimowych Alkoholików.

Czym jest alkoholizm?

Alkoholizm to zaburzenie, którego najbardziej charakterystyczną cechę stanowi utrata kontroli nad ilością oraz częstotliwością spożywania alkoholu. Możemy spotkać się również z innymi nazwami problemu, takimi jak:

  • choroba alkoholowa,
  • nałóg alkoholowy,
  • alkoholizm nałogowy,
  • uzależnienie od alkoholu,
  • zespół uzależnienia od alkoholu.
  • zespół zależności alkoholowej (ZZA).
  • toksykomania alkoholowa.

Według dostępnych statystyk WHO w 2016 roku w Polsce problem alkoholizmu dotyczy około 4,4 proc. osób w wieku powyżej 15 lat. Uzależnienie od etanolu wiąże się z występowaniem przymusu picia o charakterze psychicznych oraz fizjologicznym.

Jak pokazują dane Polskiej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA) w 2019 r. spożycie alkoholu w naszym kraju osiągnęło rekordowy poziom i było najwyższe od czasu, gdy prowadzone są statystyki (czyli od 1993 roku).

Obecnie spożycie napojów alkoholowych jest jeszcze poważniejszym problemem, co ma związek z pandemią koronawirusa SARS-CoV-2. Wprawdzie według danych z badania NielsenIQ w 2020 r. wydaliśmy na alkohol tylko o 7 proc. więcej niż rok wcześniej (w sumie 39,2 mld złotych), ale uwzględniając fakt, że nie był on kupowany z dużą marżą w (nieczynnych przecież) lokalach gastronomicznych, konsumpcja trunków wyskokowych musiała wzrosnąć jeszcze bardziej.

Dowiedz się więcej na temat:

Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) alkoholizm to zaburzenie o numerze F10 (tzw. zaburzenia związane z alkoholem). Picie może mieć w tym przypadku zarówno charakter ciągły, jak i cykliczny, kiedy alkoholik wpada w tzw. „ciągi alkoholowe”.

Osoba będąca alkoholikiem pozostaje nim przez całe życie – nie jest możliwe definitywne i nieodwracalne wyleczenie. Realne jest jednak stałe utrzymywanie abstynencji – mówi się wówczas o „niepijącym alkoholiku”. Choroba alkoholowa dotyczy każdego rodzaju alkoholu, zarówno wysoko, jak i niskoprocentowego.

Warto przeczytać:

Objawy uzależnienia od alkoholu

Uzależnienie od alkoholu to sytuacja, w której u danej osoby występują co najmniej 3 objawy z listy następujących symptomów:

  • Odczuwanie głodu alkoholowego rozumianego jako natrętna, niedająca się kontrolować potrzeba sięgania po alkohol. Uzależnionemu towarzyszy stan rozdrażnienia, niepokoju i emocjonalnego napięcia.
  • Postępujące zaniedbywanie przyjemności, zainteresowań i czynności alternatywnych względem spożywania alkoholu.
  • Sięganie po alkohol z zamiarem przeciwdziałania oraz łagodzenia skutków alkoholowego zespołu abstynencyjnego, a także wewnętrzne poczucie, że sposób ten okazuje się skuteczny.
  • Występowanie objawów abstynencyjnych, do których można zaliczyć dolegliwości takie jak bezsenność, lęk, wymioty, nadmierna potliwość, wysuszenie śluzówek, nudności, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, drżenie mięśni, drażliwość, obniżony nastrój oraz biegunki.
  • Picie alkoholu pomimo uświadamiania sobie potencjalnych skutków jego nadużywania.
  • Zaburzona zdolność sprawowania kontroli nad swoim piciem – nieumiejętność rezygnacji z jego rozpoczęcia, opóźnianie zakończenia, a także przekraczanie ustalonego wcześniej przez siebie poziomu.
  • Stosowanie zawężonych wzorców spożywania alkoholu do 1-2 sposobów.
  • Wzrost tolerancji alkoholu przez organizm – identyczna dawka z czasem nie przynosi pożądanego efektu, w związku z czym zachodzi potrzeba zwiększania ilości spożywanego alkoholu.

Czy grozi ci alkoholizm? Dowiedz się, rozwiązując nasz!QUIZ.

Sprawdź także:

Jak rozwija się nałóg alkoholowy? Stadia alkoholizmu

Uzależnienie od alkoholu ma różne postaci i stadia rozwoju. Według klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia rozróżnia się następujące jego fazy:

  • Epizodyczne picie w nadmiernych ilościach – picie występuje w nieregularnych odstępach czasu, które trwają relatywnie krótko. Pomiędzy kolejnymi epizodami mogą występować dłuższe przerwy.
  • Nawykowe picie nadmierne – w tym przypadku ma miejsce systematyczne nadużywanie alkoholu, lecz pijący nadal nie traci kontroli nad piciem.
  • Nałóg alkoholowy – w tej fazie występuje stan fizjologicznego oraz psychicznego uzależnienia. Wzrasta początkowo tolerancja na alkohol i pojawiają się dolegliwości związane z alkoholowym zespołem abstynencyjnym. Uzależniona osoba traci kontrolę nad swoim piciem, a na późniejszym etapie rozwoju nałogu tolerancja alkoholu ulega zmniejszeniu. Pojawiają się powikłania psychotyczne, a uzależnienie pozostawia psychiczne, fizyczne oraz społeczne skutki. Alkoholizm ma w tym przypadku charakter przewlekły.
  • Alkoholizm nieokreślony – do tej grupy są zaliczane pozostałe przypadki nadużywania alkoholu, m.in. związane z innymi zaburzeniami psychicznymi.

Czytaj także:

Koncepcję alkoholizmu jako choroby zaproponował po raz pierwszy amerykański lekarz Elvin Morton Jellinek. Wyodrębnił on 3 fazy powstawania i rozwijania się uzależnienia. Są to:

  • Faza wstępna prealkoholowa – jej czas trwania jest szacowany na od kilku miesięcy do kilku lat. Osoba pijącą uświadamia sobie, że alkohol zapewnia przyjemne doznania, a zarazem łagodzi uciążliwe stany emocjonalne. W tej fazie ma miejsce wzrost tolerancji na alkohol.
  • Faza ostrzegawcza – osoba nadużywająca alkoholu zaczyna zmagać się z problemem luk pamięciowych.
  • Faza krytyczna – charakterystyczna dla tego etapu jest utrata kontroli nad swoim piciem.
  • Faza przewlekła – towarzyszy jej obecność ciągów alkoholowych, które zwykle trwają przez wiele dni.

Wysłuchaj podcastu stronyZDROWIA
Dr Magdalena Flaga-Łuczkiewicz, lekarz specjalista psychiatra, Centrum Terapii Dialog mówi o chorobach psychicznych w naszym społeczeństwie oraz radzi, kiedy i gdzie szukać pomocy w przypadku uzależnienia u siebie lub kogoś bliskiego.

Metody leczenia alkoholizmu

Najważniejszą metodą leczenia alkoholizmu jest psychoterapia, która może mieć charakter indywidualny lub grupowy. Ośrodki leczenia alkoholizmu podejmują leczenia w ramach programów terapeutycznych. Są one najczęściej oparte na terapii behawioralno-poznawczej. Stosowane w jej ramach metody są uznawane za najskuteczniejsze i są w związku z tym rekomendowane przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Psychoterapeuci uzależnień często stosują podejście integracyjne, uwzględniające jednoczesne wykorzystanie odkryć innych nurtów niż behawioralno-poznawczy, zwłaszcza związanych z psychologią humanistyczną.

Do najważniejszych celów psychoterapii zalicza się:

  • uzyskanie trwałej abstynencji,
  • ukształtowanie u osoby uzależnionej umiejętności, które pozwolą jej w zdrowy sposób rozwiązywać problemy społeczne i emocjonalne,
  • poprawa stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego.

Aby psychoterapia mogła przynieść pożądane skutki, kluczowa jest wewnętrzna motywacja osoby uzależnionej do wprowadzenia zmian.

W trakcie terapii alkoholik przy pomocy psychoterapeuty uczy się rozpoznawać mechanizmy swojego picia oraz negatywne skutki, jakie ponosi w związku z nałogiem. Nabywa również umiejętności zdrowego radzenia sobie z emocjami i rozwiązywania problemów w inny sposób niż poprzez upijanie się. Kształtuje w sobie umiejętność rozpoznawania różnych uczuć oraz ich prawidłowego wyrażania. Pracuje nad niewłaściwymi schematami myślenia .

Czas realizowania programu terapeutycznego mieści się zwykle w przedziale od 18 do 24 miesięcy. Odwyk alkoholowy w ramach terapii stacjonarnej trwa najczęściej 6-8 tygodni, po czym osoba uzależniona trafia do zakładu ambulatoryjnego. Konieczne może być również leczenie w Oddziale Leczenia Alkoholowych Zespołów Abstynencyjnych. Czas leczenia w tego typu placówce trwa maksymalnie 10 dni. W procesie leczenia alkoholizmu niezbędne może okazać się odtruwanie organizmu. Aby złagodzić uciążliwe skutki odstawienia alkoholu podaje się wówczas witaminy, elektrolity oraz środki uspokajające.

Zobacz również:

Leki na alkoholizm. Jak niwelować objawy alkoholowego zespołu abstynencyjnego?

W leczeniu uzależnienia od etanolu obok psychoterapii stosuje się wspomagająco również farmakoterapię. Chociaż leki nie spowodują wyleczenia alkoholizmu, mogą niwelować uciążliwe objawy odstawienia alkoholu i wspomagać utrzymanie abstynencji.

Alkoholowy zespół abstynencyjny po nagłym odstawieniu alkoholu może wiązać się z występowaniem objawów takich jak:

  • bóle głowy,
  • bezsenność,
  • drżenie powiek i języka,
  • podwyższone ciśnienie tętnicze,
  • halucynacje,
  • nadaktywność psychoruchowa,
  • tachykardia, czyli częstoskurcz serca,
  • nudności,
  • wymioty,
  • zaburzenia świadomości,
  • drżenie mięśniowe,
  • uczucie lęku,
  • rozszerzenie źrenic,
  • napady padaczkowe (jako powikłanie zespołu odstawiennego).

Do leków stosowanych w terapii alkoholizmu należą zwłaszcza nalmefen, baklofen, naltrekson oraz akamprozat. Istnieje jeszcze tzw. wszywka alkoholowa zawierająca disulfiram (jej dawna nazwa to Esperal, a obecnie Anticol), która powoduje odczuwanie silnych i nieprzyjemnych objawów w przypadku napicia się alkoholu, nie jest to jednak metoda pozbawiona wad.

Zobacz też:

W Polsce istnieją przypadki, kiedy możliwe jest przymusowe leczenie alkoholizmu. Taka decyzja może być podjęta na skutek orzeczenia sądu, na podstawie opinii biegłego psychologa oraz psychiatry. Aby złożyć wniosek o przymusowe leczenie, osoba z rodziny alkoholika powinna w pierwszej kolejności udać się do gminnej komisji rozwiązywanie problemów alkoholowych. Najczęstszą przyczyną decyzji sądu o obowiązkowym leczeniu jest zagrożenie bezpieczeństwa dzieci oraz ryzyko ich demoralizacji, a także doprowadzania do rozkładu życia rodzinnego.

Na czym polega terapia Anonimowych Alkoholików (AA)?

Po zakończeniu stacjonarnego i ambulatoryjnego leczenia alkoholizmu zalecane jest uczestnictwo we wspólnocie samopomocowej Anonimowych Alkoholików (AA), a także w klubach abstynenta. Celem metody AA jest wspieranie chorej osoby w utrzymaniu trwałej abstynencji. Uczestnicy grupy uczestniczą w regularnych mityngach, podczas których dzielą się własnymi doświadczeniami w zmaganiu się z uzależnieniem.

Polecamy także:

ZOBACZ: Czym jest alkoreksja i dlaczego dotyka głównie młodych ludzi? Ekspert: Marta Jachym, dietetyk

Podczas spotkania towarzyskiego nie trudno o spożycie sporej dawki alkoholu. Przekonaj się, ile kalorii zapewniają najpopularniejsze rodzaje trunków!

Ile kalorii ma alkohol? Zdziwisz się! Sprawdź kaloryczność T...

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polska coraz bardziej rowerowa

Wideo

Komentarze 4

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

W
Wenda67
Jest duża różnica pomiędzy nie piciem, a trzeźwieniem. Jednakże jedno prowadzi do drugiego. Bez ,,nie picia" nie wytrzeźwiejesz, a kiedy nie wytrzeźwiejesz - będziesz zapijał. Alkoholizm to choroba emocji, cóż z tego, że odstawiłeś na pół roku, rok? Próbujesz przekonać siebie że już Ci nic nie dolega, bo przecież NIE PIJESZ. Ale nie wyleczyłeś swoich myśli. Twoje myśli krążą wokół alkoholu non stop i to tylko kwestia czasu aż się złamiesz.

Po to własnie jest terapia. Żeby uleczyć nie ciało, a duszę. Żebyś po jakimś czasie mógł ułożyć swoje życie od nowa, bez myśli alkoholowych. Żebyś mógł cieszyć się życiem. Ja zrozumiałam to dopiero po jakimś czasie - na terapii w Centrum Krajna, gdzie trafiłam. Myślałam że jak nie pije już 6 miesięcy to jestem zdrowa. Wyszłam ze znajomymi i oczywiście poleciałam w ciąg. Teraz mam stabilną podstawę, wiedzę i duże wsparcie mądrych ludzi. Sama jestem mądrzejsza.
O
OśrodekArka

Leczenie alkoholizmu to trudna i pełna zwątpień droga. Uzależnienie od alkoholu jest chorobą i najważniejsze, by zdać sobie sprawę z tego problemu i mieć motywację do zmiany swojego życia. Psychoterapia zarówno indywidualna jak i grupowa to właściwie najlepsze rozwiązanie, ponieważ trudno samemu zmierzyć się z tak poważnym problemem. Terapeuci pracujący w ośrodkach pomocy posiadają kwalifikacje, odpowiednie metody i doświadczenie w zakresie uzależnień. Na naszym blogu publikujemy artykuły i informacje dotyczące uzależnienia, etapów choroby i leczenia: https://www.osrodekarka.com.pl/uzaleznienia/

K
Katarzyna
My wygraliśmy z uzależnieniem dzięki terapii w Psychologgii Plus. Dzięki wsparciu terapeuty udało nam się stanąć twarzą w twarz z problemami (nie tylko z alkoholem, ale też w naszym małżeństwie). Bardzo bałam się terapii i wstydu związanego ze spotkaniami. Dzięki terapeucie szybko zrozumiałam, że rozmowa, to nie powód do wstydu. Nie wmawiajcie sobie, że problem alkoholowy Was nie dotyczy. Może dotyczyć nas wszystkich - tych śpiących na ławce w parku i tych w garniturach.
G
Gość
Dobre rezultaty daje połączenie terapii grupowej i indywidualnej, wiem bo mój brat z czegoś takiego korzystał w ośrodku wiosenna k. Krakowa. Już rok żyje w abstynencji i mam nadzieję, że ten koszmar już do nas nie wróci.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie