Czym są choroby autoimmunologiczne i jakie dają objawy? Wśród nich przodują choroba Hashimoto, stwardnienie rozsiane oraz RZS

Justyna Śmigaruk
Choroby autoimmunologiczne powstają na skutek zaburzeń układu odpornościowego, który błędnie rozpoznaje komórki własnego organizmu jako obce i je niszczy.
Choroby autoimmunologiczne powstają na skutek zaburzeń układu odpornościowego, który błędnie rozpoznaje komórki własnego organizmu jako obce i je niszczy. wavebreakmediamicro/123RF
Udostępnij:
Układ odpornościowy, nazwany również układem immunologicznym, odpowiada m.in. za ochronę organizmu przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. Niekiedy jednak dochodzi do sytuacji, w której system ten błędnie rozpoznaje komórki organizmu za obce i je uszkadza – w ten sposób dochodzi do rozwoju choroby. Wyjaśniamy, które schorzenia autoimmunologiczne występują najczęściej oraz jakie są ich objawy.

Co to jest choroba autoimmunologiczna?

Układ immunologiczny funkcjonuje tak, by rozpoznawać ciała obce i niszczyć je. Powinien za to zachowywać tolerancję immunologiczną względem własnych tkanek i nie reagować na nie. Gdy ten mechanizm zawodzi, mówimy o autoimmunizacji, czyli produkcji przeciwciał skierowanych przeciwko własnym tkankom, co prowadzi do ich uszkodzenia. Te dwa zjawiska (autoimmunizacja oraz uszkodzenie tkanek) stanowią przyczynę rozwoju choroby autoimmunologicznej, nazywanej również chorobą z autoagresji.

Choroby autoimmunologiczne mogą mieć różnorodne podłoże, a wśród najczęstszych przyczyn ich rozwoju wymienia się:

  • predyspozycje genetyczne,
  • czynniki środowiskowe,
  • infekcje bakteryjne lub wirusowe,
  • płeć żeńską,
  • zaburzenia równowagi hormonalnej w momencie dojrzewania, ciąży, menopauzy lub andropauzy.

Diagnostyka i leczenie chorób autoimmunologicznych

Aby rozpoznać i potwierdzić chorobę z autoagresji, wykonuje się badania immunologiczne. Jednym z nich jest badanie poziomu autoprzeciwciał ANA (Anti-Nuclear Antibodies), obecnych w niewielkich ilościach u osób zdrowych, a powszechnych u chorujących. Przeciwciała ANA wykrywa się na drodze badania krwi, biopsji oraz innych badań laboratoryjnych.

Leczenie chorób autoimmunologicznych polega w dużej mierze na podawaniu pacjentowi leków immunosupresyjnych, czyli hamujących działanie układu odpornościowego. Dodatkowo ważna jest także dieta, szczególnie w przypadku chorób jelit, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Podaje się także leki przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz kortykosteroidy. Niestety jak dotąd nie wynaleziono skutecznej terapii, która pozwoliłaby na całkowite wyleczenie pacjenta.

Choroby autoimmunologiczne mogą dotyczyć bardzo wielu narządów i układów. Dlatego powodowane przez nie objawy są różne, w zależności od typu i przebiegu schorzenia. Istnieje około 80 chorób z autoagresji. Oto skrócona lista najczęściej występujących chorób o podłożu autoimmunizacyjnym, wraz z ich krótką charakterystyką.

Choroby autoimmunologiczne krwi i tkanki łącznej

Niedokrwistość Addisona-Biermera to ostra postać anemii, nazywana także anemią złośliwą. Wywołuje ją zaburzenie wchłaniania witaminy B12. Przeciwciała układu odpornościowego skierowane są przeciwko komórkom śluzówki żołądka, przez co nie są one w stanie produkować czynnika wewnętrznego IF, niezbędnego w procesie wchłaniania tej witaminy.

Toczeń rumieniowaty układowy prowadzi do rozwoju procesów zapalnych w bardzo wielu tkankach i narządach. Za tę chorobę odpowiadają złożone i nie do końca jeszcze poznane zaburzenia w funkcjonowaniu układu odpornościowego. Charakterystycznym objawem tego rodzaju tocznia jest obecność przeciwciał anty-dsDNA we krwi.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to symetryczne zapalenie stawów, najczęściej małych i średnich, prowadzące do zwyrodnień, przykurczów, niepełnosprawności lub przedwczesnej śmierci. Przebiega z okresami zaostrzeń oraz remisji. Choroba objawia się także poza stawami, często wywołując zapalenie spojówek. Badania immunologiczne w chorobach reumatycznych pozwalają wyznaczyć plan leczenia, który pozwoli załagodzić występujące dolegliwości.

Łuszczycowe zapalenie stawów towarzyszy łuszczycy i dotyczy najczęściej stawów tylko po jednej stronie (w odróżnieniu od opisanego wyżej RZS). Podłoże choroby tkwi w upośledzonym działaniu systemu odpornościowego, dlatego w cięższym przebiegu leczy się ją substancjami immunosupresyjnymi.

Choroby autoimmunologiczne skóry

Bielactwo nabyte polega na depigmentacji, czyli utracie koloru fragmentów skóry. Mechanizm powodujący wymieranie komórek produkujących w skórze naturalny barwnik nie jest do końca znany. Choroba ta może być dziedziczna.

Łuszczyca powoduje, że u chorego tworzą się stany zapalne i łuszczące się wykwity skórne. Pojawiają się także ból i sztywność stawów. Istnieje wiele odmian tej choroby, jednak w większości przypadków odpowiadają za nie nieprawidłowe reakcje limfocytów T oraz wydzielanych przez nie, prozapalnych cytokin.

Łysienie plackowate prowadzi do częściowego, a następnie całkowitego zaniku owłosienia głowy oraz innych części ciała. Ta choroba immunologiczna często współwystępuje z innymi chorobami o podobnym podłożu.

Choroby autoimmunologiczne nadnerczy

Choroba Addisona to przewlekły niedobór hormonów produkowanych w korze nadnerczy. W przeważającej liczbie przypadków choroba jest wynikiem autoimmunologicznego zapalenia kory nadnerczy. To jedna z częstszych chorób autoimmunologicznych u dzieci.

Choroby autoimmunologiczne tarczycy

Hashimoto, czyli przewlekłe limfocytowe zapalenie gruczołu tarczowego, to najczęściej występujący rodzaj zapalenia tarczycy i zarazem najczęstsza choroba z autoagresji. Badanie immunologiczne chorych osób wykazuje obecność licznych antygenów skierowanych przeciwko komórkom pęcherzykowym tarczycy. Chorobę leczy się endokrynologiczne, podając odpowiednie hormony.

Choroba Gravesa-Basedowa to choroba autoimmunologiczna tarczycy, która wiąże się z objawami jej nadczynności. Za objawy odpowiadają przeciwciała anty-TSRH, które powodują wzmożone wydzielanie hormonów.

Choroby autoimmunologiczne jelit

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego objawia się przewlekłymi stanami zapalnymi błon śluzowych jelita grubego lub odbytu. Choroba wiąże się ze wzmożoną aktywacją limfocytów T. Chorzy muszą ściśle przestrzegać odpowiedniej diety. Za chorobę autoimmunologiczną związaną ze stanami zapalnymi układu pokarmowego długo uważano także chorobę Leśniowskiego-Crohna, lecz obecnie coraz więcej badań wskazuje na inne podłoże jej rozwoju.

Choroby neurologiczne

Miastenia objawia się szybkim, wzmożonym męczeniem się mięśni szkieletowych. Wytwarzane w procesie chorobowym przeciwciała kierują się przeciwko receptorom acetylocholinowym, zakłócając proces pobudzania mięśni szkieletowych do skurczu. Niektóre postaci tego zaburzenia mogą spowodować niewydolność oddechową i śmierć chorego.

Stwardnienie rozsiane prowadzi do uszkodzenia tkanki nerwowej chorego. Procesy zapalne powodują, że osłonki mielinowe komórek nerwowych rozpadają się, a impulsy nie mogą już być poprawnie przekazywane. Na chorobę składa się bardzo wiele objawów, dotyczących głównie zmian czucia, problemów ze wzrokiem, równowagą, osłabienia organizmu.

Cukrzyca insulinozależna. W przebiegu tej choroby autoimmunologicznej dochodzi do zniszczenia wysepek Lagerhansa — komórek produkujących insulinę. W wyniku tych procesów w krwi pacjenta znajduje się zbyt wiele insuliny, ale komórki nie są w stanie wydajnie jej pobierać. Chory musi dostarczać insulinę z zewnętrznych źródeł (podskórne zastrzyki) i stale monitorować jej poziom. Szacuje się, że na cukrzycę obecnie może chorować nawet 422 miliony osób na świecie!

Istnieją także inne schorzenia i objawy, które wymagają diagnostyki pod kątem funkcjonowania układu odpornościowego. Badania immunologiczne w diagnostyce niepłodności u mężczyzn służą wykazaniu obecności autoantygenów prowadzących do zlepiania plemników. Natomiast u kobiet procesy autoimmunizacyjne mogą prowadzić do przedwczesnej menopauzy. Niekiedy lekarz zleca badanie immunologiczne po poronieniach — za niemożność utrzymania ciąży odpowiada niekiedy zespół antyfosfolipidowy. Produkowane w jego przebiegu przeciwciała powodują nawracające poronienia.

Uzupełnij domową apteczkę

miejsce #1

Adamed

Maxon Active 0,025g 8Tabl

42,60 zł14,18 zł-67%
miejsce #2

Bocioland

Bocioland Termofor z pestkami wiśni tęcza - 180 g

19,99 zł9,85 zł-51%
miejsce #3

Microlife

Microlife NC 100

199,99 zł104,17 zł-48%
miejsce #4

Medisana

MEDISANA KOC ELEKTRYCZNY HDW 180 X 130 120W (B)

329,00 zł189,00 zł-43%
miejsce #5

Medisana

MEDISANA KOC ELEKTRYCZNY HDW 180 X 130 120W (B)

329,00 zł189,00 zł-43%
miejsce #6

Boiron

Oscillococcinum 6 dawek x 1 g

26,39 zł16,90 zł-36%
miejsce #7

Intendis

Skinoren Krem 20% 30g

67,29 zł43,33 zł-36%
miejsce #8

Intendis

Skinoren Krem 20% 30g

67,29 zł43,33 zł-36%
miejsce #9

Boiron

Oscillococcinum 6 dawek x 1 g

26,39 zł16,90 zł-36%
miejsce #10

Beurer

Urządzenie do mierzenia pulsu Beurer PO 35

199,00 zł129,00 zł-35%
miejsce #11

Swanson

Swanson Selen Select 100 Mg 300 K

44,23 zł29,99 zł-32%
miejsce #12

Sanity

SANITY Termofor gumowy 2L

22,79 zł15,57 zł-32%
miejsce #13

Sanity

SANITY Termofor gumowy 2L

22,79 zł15,57 zł-32%
miejsce #14

Biogened

HEEL Traumeel S 30 ml

37,80 zł27,14 zł-28%
miejsce #15

Biogened

HEEL Traumeel S 30 ml

37,80 zł27,14 zł-28%
miejsce #16

Domowa Apteczka

Domowa Apteczka Apetyt Stop Max 90 tabl.

22,18 zł16,81 zł-24%
miejsce #17

Bocioland

Bocioland Termofor z pestkami wiśni leniwiec - 180 g

12,90 zł9,99 zł-23%
miejsce #18

Visanto

Visanto Witamina C 100% Kwas L Askorbinowy

48,75 zł38,99 zł-20%
miejsce #19

ARmedical

Elastyczny, tkaninowy stabilizator łydki SP-167C

32,99 zł27,90 zł-15%
miejsce #29

SOXO Termofor szary DUŻY 1,8l Lisek

40,00 zł39,99 zł
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polska coraz bardziej rowerowa

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie