Anoreksja: objawy, przyczyny i skutki. Sprawdź, czym jest anoreksja i jak ją leczyć!

Robert Sonek
Anoreksja wywołuje często symptomy, które wymagają interwencji szpitalnej. Około 10% przypadków anoreksji kończy się zgonem pacjenta.
Anoreksja wywołuje często symptomy, które wymagają interwencji szpitalnej. Około 10% przypadków anoreksji kończy się zgonem pacjenta. 123rf.com/lightfieldstudios
Anoreksja, inaczej jadłowstręt psychiczny, to choroba psychiczna, w której chory odmawia przyjmowania pokarmów. Ma zaburzone postrzeganie własnego ciała i wciąż twierdzi, że jest otyły, pomimo bezustannego tracenia wagi. Anoreksja doprowadza do wyniszczenia organizmu wywołanego niedożywieniem. Skąd bierze się ta choroba i jak ją leczyć? Wyjaśniamy.

Anoreksja – objawy i przebieg choroby

Anoreksja, jadłowstręt psychiczny lub anorexia nervosa to choroba psychiczna, zaliczana do kategorii zwanej „zespoły behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi”. W tej grupie znajdziemy zaburzenia snu, niektóre dysfunkcje seksualne, a także zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja i bulimia.

Anoreksja to choroba psychiczna, w której pacjent zaczyna obsesyjnie przejmować się masą swojego ciała. Ma poważne zaburzenia obrazu ciała i samooceny oraz panicznie boi się przybrania wagi. W rezultacie odmawia przyjmowania jakichkolwiek pokarmów lub stosuje ekstremalne „diety” równoważne z głodzeniem się (np. jedno jabłko dziennie). Występuje także stosowanie leków przeczyszczających czy intensywne ćwiczenia fizyczne.

Aby rozpoznać anoreksję, musi następować przynajmniej większość z następujących objawów:

  • Wskaźnik BMI (czyli współczynnik masy ciała do wzrostu) mniejszy lub równy 17,5. Oznacza to niedowagę.
  • Zachowania mające na celu uniknięcie przybrania na wadze: odmawianie jedzenia lub jego konkretnych rodzajów, uważanych za tuczące, zażywanie leków przeczyszczających lub hamujących apetyt, prowokowanie wymiotów itp.
  • Nieprawidłowa ocena wagi i wymiarów swojego ciała przez pacjenta.
  • Wywołane niedożywieniem zaburzenia równowagi hormonalnej. U kobiet z czasem zanika miesiączka, mężczyźni tracą natomiast potencję.

Równocześnie nie występują objawy bulimii. Bulimia to zaburzenie odżywiania, w którym również występuje lęk przed zwiększaniem się masy ciała. Objawia się ona jednak w odmienny sposób. W bulimii pacjent kompulsywnie się objada. Następnie, przestraszony przyjętymi w ten sposób kaloriami, usiłuje odwrócić ten efekt. W związku z tym prowokuje torsje lub zażywa środki przeczyszczające.

Zdarza się jednak, że osoba dotknięta anoreksją ma tzw. napady bulimiczne. Wówczas okresowo objada się, by następnie kompensować swoje zachowanie wymiotami czy lekami przeczyszczającymi.

Przeczytaj również:

Jakie są skutki anoreksji?

Długotrwałe głodzenie się prowadzi do ekstremalnego niedożywienia. Z czasem odbija się to na praktycznie każdym układzie w ciele człowieka. Nieleczona anoreksja może doprowadzić do następujących symptomów:

  • wszelkiego rodzaju niedobory pokarmowe wynikające z braku składników odżywczych w diecie;
  • skutki zdrowotne braku poszczególnych witamin nazywamy awitaminozami;
  • pogorszone funkcjonowanie układu nerwowego – problemy z pamięcią, koncentracją, senność, pogorszenie nastroju;
  • spadek odporności;
  • problemy z układem trawiennym – zgaga, refluks żołądkowy, bóle brzucha, podrażnienia przełyku;
  • charakterystyczne wzdęcie żołądka;
  • problemy skórne;
  • opuchlizny;
  • odwodnienie;
  • depresja, skrajnie niska samoocena, myśli samobójcze;
  • ból przy siadaniu i leżeniu, wynikający z nacisku na kości nieosłoniętych dostatecznie tkanką mięśniową i tłuszczową;

Niektóre z tych powikłań ustępują, gdy pacjent wraca do normalnego żywienia i odzyskuje prawidłową masę ciała. Niektóre uszkodzenia narządów wewnętrznych mogą być jednak nieodwracalne.

Przyczyny anoreksji

Anoreksja jest jedną z wielu chorób psychicznych, których przyczyny nie zostały do końca zbadane. Najprawdopodobniej w wykształceniu się choroby bierze udział wiele czynników, których niefortunny zbieg skutkuje anoreksją. Wśród tych czynników można wskazać następujące:

  • Wrodzone predyspozycje. Zaobserwowano, że anoreksja częściej wykształca się u osób przejawiających skłonności do zachowań kompulsywnych lub nadmiernego przywiązywania uwagi do wyglądu. Mowa tu o cechach takich zaburzeń osobowości jak osobowość obsesyjno-kompulsywna, histrioniczna, a także schizoidalna.

  • Kontekst kulturowy. Nie da się ukryć, że chęć posiadania szczupłej sylwetki w dużej mierze wynika z kanonów piękna obecnych w naszej kulturze. Bezustannie jesteśmy bombardowani reklamami przedstawiającymi szczęśliwych i atrakcyjnych ludzi o bardzo niskim BMI. Zauważono też, że anoreksja występuje prawie wyłącznie w krajach zachodnich lub takich, które otworzyły się na wpływy Zachodu.

  • Traumy. Bardzo często psychika człowieka nie radzi sobie z bardzo przykrymi doświadczeniami, takimi jak gwałt, przemoc domowa, udział w wypadkach, działaniach wojennych, katastrofach itp. W rezultacie wykształcają się różne kompulsywne zachowania, za pomocą których umysł odwraca swoją uwagę od traumy. Anoreksja może być tego rodzaju symptomem.

  • Sytuacja rodzinna. Tak jak w przypadku wielu chorób psychicznych, sytuacja w domu może mieć znaczny wpływ na wykształcenie się anoreksji. Niektórzy terapeuci zauważyli, że wiele osób kojarzy posiłki z władzą rodzicielską: wszak w dzieciństwie to rodzice dobierali jadłospis, gotowali oraz pilnowali, czy porcje są zjedzone. Może zdarzyć się tak, że osoba pragnąca wyzwolić się spod władzy rodziców nie może zrobić tego w normalny sposób: wyprowadzić się, uniezależnić finansowo itp. Wówczas odmowa przyjmowania posiłków stanowi zastępczą formę buntu wobec rodziców.

    Są także rodziny, w których rodzice usiłują przejąć kontrolę nad dzieckiem, bezustannie je deprecjonując. Jednym ze sposobów, na jakie może się to odbywać, jest wytykanie wagi dziecka. Wówczas może wykształcić się u niego przekonanie, że schudnięcie jest konieczne, by zasłużyć na miłość rodziców. To już jest prostą drogą do anoreksji.

  • Czynniki biologiczne. U osób z anoreksją zaobserwowano duże nieprawidłowości w funkcjonowaniu mózgu. Przede wszystkim obniżony jest poziom neuroprzekaźników, takich jak dopamina i noradrenalina, odpowiedzialnych między innymi za odczuwanie przyjemności. Ponadto zauważono, że niedobór cynku skutkuje obniżeniem się apetytu. Trudno jednak stwierdzić, jak bardzo zmiany te są przyczynami anoreksji, a w jakim stopniu są skutkiem niedożywienia wywołanego anoreksją.

Anoreksja częściej dotyka kobiety, najprawdopodobniej dlatego, że to na kobietach ciąży większa presja związana z utrzymywaniem atrakcyjnej sylwetki. Nie jest jednak prawdziwy stereotyp głoszący, że choroba ta dotyka wyłącznie kobiety. Anorektykami i bulimikami bywają także mężczyźni.

Przeczytaj również:

Leczenie anoreksji

Podstawową formą leczenia anoreksji jest psychoterapia. Jest ona przeważnie długotrwała i trudna. Osoba dotknięta anoreksją rzadko bowiem dostrzega potrzebę leczenia. Przeciwnie, może wręcz uważać namowy do leczenia za utrudnienie w procesie chudnięcia. W niektórych przypadkach dla rozpoczęcia terapii konieczne jest częściowe ubezwłasnowolnienie pacjenta – jeżeli nie w sensie ściśle prawnym, to przez rodzinę.

Terapia w dużej mierze opiera się na aspekcie behawioralnym, to znaczy na korekcie złych nawyków. Pacjent praktycznie uczy się na nowo jeść i zdobywać przyjemność z jedzenia. Równocześnie próbuje się rozpracować przyczyny wykształcenia się anoreksji. W terapii najczęściej bierze udział cała rodzina pacjenta – zarówno po to, by odkryć rodzinne problemy, które mogły wpłynąć na rozwój choroby, jak i w celu nauczenia bliskich pacjenta obchodzić się z osobą cierpiącą na anoreksję.

Pomocniczo stosuje się leki o działaniu antydepresyjnym. Nie służą one zwiększeniu apetytu, lecz poprawie nastroju pacjenta, by był on bardziej skłonny do współpracy z terapeutą i widział sens leczenia. Osoby, które trafiają na terapię są bowiem najczęściej tak wyniszczone nie tylko fizycznie, ale i psychicznie anoreksją, że mogą nie odczuwać żadnej woli poprawy sytuacji. Często mają myśli samobójcze i nie widzą żadnego sensu w dalszym życiu.

Anoreksja wywołuje także symptomy, które wymagają doraźnej interwencji szpitalnej. Wygłodzenie może być tak poważne, że występuje zagrożenie życia. Wówczas przed rozpoczęciem psychoterapii konieczne jest załagodzenie najgroźniejszych objawów. Stosowane są kroplówki, leki kardiologiczne, a nawet karmienie dojelitowe.

Wielu osobom udaje się wrócić do normalnego funkcjonowania po anoreksji. Inne zmagają się z chorobą przez całe życie, popadając co jakiś czas w epizody anorektyczne.

Zaburzenia odżywiania u dzieci

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3