reklama

Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, rozpoznanie, klasyfikacja i leczenie. Sprawdź, jak pomóc osobie z atakiem astmy oskrzelowej!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zaktualizowano 
Astma oskrzelowa wymaga stosowania leków wziewnych.
Astma oskrzelowa wymaga stosowania leków wziewnych. Ilya Andriyanov/123rf.com
Astma oskrzelowa jest zapalną chorobą dróg oddechowych o zróżnicowanych przyczynach i przebiegu klinicznym. Związana jest ona bezpośrednio z nadaktywnością oskrzeli. Charakterystyczne objawy astmy oskrzelowej to: świszczący oddech, duszność, utrudnione oddychanie i przewlekły kaszel. Przyczyny astmy oskrzelowej są zróżnicowane – duży wpływ mogą mieć predyspozycje genetyczne, a także negatywnie oddziaływanie czynników zewnętrznych (alergenów kontaktowych, infekcji wirusowych, dymu papierosowego). Leczenie astmy oskrzelowej polega przede wszystkim na stosowaniu glikokortykosteroidów wziewnych, których celem jest poprawa jakości życia pacjentów i złagodzenie dotkliwości objawów towarzyszących chorobie.

Astma oskrzelowa jest zapalną chorobą dróg oddechowych, występującą u ok. 10-18% populacji ogólnej. W Polsce astma oskrzelowa występuje zarówno u dzieci (8%), jak i osób dorosłych (5%). Bezpośrednim podłożem astmy jest zapalenie dróg oddechowych, które nieuchronnie prowadzi do nadreaktywność oskrzeli. W przebiegu astmy bierze udział wiele skomplikowanych mechanizmów, w tym: komórki zapalne (komórki tuczne, komórki dendrytyczne, limfocyty T, eozynofile) i komórki strukturalne (komórki nabłonkowe, komórki mięśni, komórki nerwowe i komórki śródbłonka).

Astma oskrzelowa – przyczyny

Astma oskrzelowa jest chorobą wieloczynnikową, w której dużą rolę odgrywają zarówno czynniki wewnętrzne – związane z dysfunkcją organizmu pacjenta, jak i czynniki środowiskowe. Najpowszechniejszą przyczyną astmy oskrzelowej są predyspozycje genetyczne, których wpływ na wystąpienie tej zapalnej choroby dróg oddechowych ocenia się nawet na 70%. W praktyce oznacza to: większe prawdopodobieństwo wystąpienia astmy oskrzelowej u dzieci, których rodzice również chorują na astmę. Wśród genów, które mogą mieć związek z występowaniem astmy oskrzelowej, można wymienić m.in.: chromosom (6p) z genem dla TNFα, HLA i chromosom szesnasty (16p) z genem dla receptora IL‑4. W ostatnich latach astmę silnie powiązano z genami zakodowanymi na chromosomie 5q, które mogą mieć również wpływ na: atopię, nadreaktywność oskrzeli, zaburzenia immunologiczne i stany zapalne. Inne przyczyny astmy oskrzelowej to: płeć i otyłość. Jak wykazują badania astma oskrzelowa u dzieci częściej występuje u chłopców niż dziewczynek, natomiast u dorosłych – u kobiet, niż u mężczyzn.

W patogenezie astmy oskrzelowej dużą rolę przypisuje się również czynnikom środowiskowym, w tym:

  • Kontaktom z alergenami: roztoczami kurzu domowego, grzybami pleśniowymi i zwierzętami domowymi. Zależność pomiędzy astmą a alergenami jest uzależniona od: czasu ekspozycji na alergen, stopnia nadwrażliwości, wieku dziecka, a także uwarunkowań genetycznych.
  • Czynnikom infekcyjnym, w tym przede wszystkim zakażeniom dróg oddechowych we wczesnym dzieciństwie (zwłaszcza wywołanych przez wirus RSV).
  • Dymowi tytoniowemu, który zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia astmy oskrzelowej, zwłaszcza gdy na składniki dymu tytoniowego naraża się dziecko już w okresie życia płodowego. Ryzyko pojawienia się astmy oskrzelowej jest znacznie wyższe u dzieci, których matki paliły papierosy w ciąży. Związane jest to także, z tym że dym papierosowy upośledza rozwój układu oddechowego u płodu.
  • Zanieczyszczeniu środowiska. Warto jednak podkreślić, że czynnik ten ma znacznie mniejsze znaczenie niż np. alergeny kontaktowe, czynniki infekcyjne i dym tytoniowy.
  • Diecie, która ma duży wpływ zwłaszcza w wieku niemowlęcym. Jak wykazują badania karmienie piersią dziecka zmniejsza ryzyko chorób układu oddechowego, w tym również astmy oskrzelowej.

Skutki palenia papierosów. Jak nałóg tytoniowy wpływa na Twó...

Astma oskrzelowa – objawy

Następstwem stanów zapalnych występujących w przebiegu astmy oskrzelowej jest zwężenie światła dróg oddechowych, co skutkuje: skurczami mięśni gładkich w ścianach oskrzeli, obrzękiem ścian oskrzeli, nadmierną ilością śluzu w drogach oddechowych i nadaktywnością oskrzeli. Charakterystyczne objawy astmy oskrzelowej to:

  • Epizody uczucia duszności.
  • Poczucie utrudnionego oddychania.
  • Poczucie ściśnięcia klatki piersiowej.
  • Świsty podczas oddychania.
  • Przewlekły kaszel.

Warto przeczytać też:

Astma oskrzelowa charakteryzuje się różnym stopniem nasilenia objawów, co ma związek z czynnikami zewnętrznymi w tym np. kontaktu z alergenami. Większość objawów astmy oskrzelowej występuje w godzinach porannych i wieczornych. Ponadto astma jest chorobą o różnym przebiegu – u niektórych pacjentów jedynym dominującym objawem może być kaszel (wówczas mówi się o astmie kaszlowej, pojawiającej się głównie w wieku dziecięcym). Czynnikiem, który może intensyfikować objawy astmy oskrzelowej jest wysiłek fizyczny.

Astma oskrzelowa – rozpoznanie

Podstawą w diagnostyce astmy oskrzelowej jest wywiad lekarski i opis typowych objawów klinicznych. Wstępne rozpoznanie potwierdza się przez badanie czynności układu oddechowego. Najpowszechniejszym tego typu badaniem jest spirometria z oceną krzywej przepływ‑objętość. Prostszą metodą badania czynności układu oddechowego jest pomiar szczytowego przepływu wydechowego. Astmę oskrzelową różnicuje się z innymi jednostkami chorobowymi, w tym:

  • Przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP).
  • Odmą opłucnową.
  • Refluksem żołądkowo-przełykowym.
  • Zespołem Churga-Straussa.
  • Niewydolnością lewokomorową serca.
  • Ciałem obcym w drogach oskrzelowych.
  • Hiperwentylacyjnością dusznością pochodzenia psychogennego.
  • Aspergilozą oskrzelowo-płucną.

Przeczytaj też:

Klasyfikacja astmy oskrzelowej

Wyodrębnia się różne klasyfikacje astmy oskrzelowej, w tym m.in. ze względu na czynnik wyzwalający i stopień nasilenia objawów.
Biorąc pod uwagę mechanizm wyzwalający dolegliwości towarzyszące astmie oskrzelowej, można wyróżnić:

  • Astmę atopową: astmę występującą na skutek działania alergenów.
  • Astmę nieatopową: astmę bez udziału zjawisk alergicznych, w tym: astmę infekcyjną, astmę z nietolerancją niesteroidowych leków przeciwzapalnych i astmę wysiłkową.

Z kolei ze względu na stopień nasilenia objawów astmy oskrzelowej można wyróżnić:

  • Astmę łagodną.
  • Astmę umiarkowaną.
  • Astmę ciężką.

Astma oskrzelowa – leczenie

Astma oskrzelowa jest chorobą zapalną o przewlekłym przebiegu i zróżnicowanym stopniu nasilenia objawów. Jest ona również chorobą nieuleczalną, jednakże za pomocą medykamentów można skutecznie kontrolować jej przebieg. Głównym celem leczenia astmy oskrzelowej jest poprawa jakości życia pacjentów, a co za tym idzie – ograniczenie dotkliwości objawów choroby. Leczenie astmy oskrzelowej uzależnione jest głównie od stopnia jej kontroli. Najważniejszą grupą leków stosowanych w leczeniu tej choroby stanowią glikokortykosteroidy wziewne, które oddziałują bezpośrednio na stan zapalny. Ich działanie polega na hamowaniu wytwarzania cytokin prozapalnych i mediatorów reakcji alergicznych, a w praktyce na – zmniejszeniu stanu zapalnego w obrębie oskrzeli. Zaletą stosowania glikokortykosteroidów wziewnych jest działanie przeciwzapalne, a także poprawianie czynności układu oddechowego. Z kolei wadą glikokortykosteroidoterapii wziewnej są możliwe działania niepożądane w tym: pleśniawki (drożdżyca jamy ustnej), chrypka i skurcz oskrzeli.
Inne leki stosowane w leczeniu astmy oskrzelowej to:

  • Beta-mimetyki długodziałające, które działają natychmiastowo, bowiem już po 5 minutach od użycia. Czas ich działania wynosi 4-6 godzin. Możliwe działania niepożądane po użyciu tych leków to: drżenia mięśni i zaburzenia rytmu serca.
  • Leki antyleukotrienowe, których działanie polega na skurczu mięśni gładkich dróg oddechowych. Zalecane są one w szczególności w leczeniu astmy przewlekłej.
  • Leki przeciwcholinergiczne, których działanie polega na blokowaniu receptorów odpowiadających za napięcie mięśni gładkich ścian oskrzeli.
  • Metyloksantyny, które wykazują działanie przeciwzapalne. Są one stosunkowo rzadko polecane przez lekarzy ze względu na wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych w postaci: zaburzeń rytmu serca, nudności i wymiotów.

Pierwsza pomoc, gdy wystąpi atak astmy oskrzelowej

Atak astmy oskrzelowej jest poważnym stanem chorobowym, który wymaga natychmiastowego działania. Podczas zaostrzenia astmy należy natychmiast podać lek wziewny zalecony przez lekarza. W przypadku nieleczonej astmy lub braku takiego leku należy rozważyć transport pacjenta do szpitala. W przypadku ciężkiego ataku astmy oskrzelowej pacjent powinien otrzymać doraźną pomoc w postaci tlenoterapii. W takiej sytuacji przeciwwskazane jest podanie pacjentowi: leków wykrztuśnych, a także leków sedatywnych.

Stan astmatyczny jest najostrzejszą postacią ataku astmy oskrzelowej, a zarazem stanem zagrażającym życiu pacjenta. Może się on rozwinąć na skutek: nieefektywnego leczenia astmy, nadmiernej ekspozycji na działanie alergenów, wystąpienia infekcji o podłożu wirusowym, nadmiernej aktywności fizycznej, a także w konsekwencji przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Źródła:

  1. Balińska-Miśkiewicz W., Diagnostyka i leczenie astmy oskrzelowej u osób dorosłych. Farmacja Polska. 2009; 11: 793-803.
  2. Krenke R., Astma oskrzelowa – aktualny stan wiedzy. Medycyna i Pasje. https://czelej.com.pl/images/MiP%20Astma%20popr.pdf

Czy domowe sposoby na poprawę odporności działają?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3