Choroby płuc – objawy, przyczyny i sposoby leczenia. Na czym polega profilaktyka chorób płuc?

Justyna Śmigaruk
Najważniejszą przyczyną rozwoju chorób płuc jest obecnie COVID-19, czyli infekcja koronawirusem SARS-CoV-2
Najważniejszą przyczyną rozwoju chorób płuc jest obecnie COVID-19, czyli infekcja koronawirusem SARS-CoV-2 123RF
Choroby płuc mogą mieć rozmaite podłoże – odpowiadają za nie wirusy i inne patogeny, a ponadto geny i czynniki środowiskowe. Najczęściej prowadzą do czasowego lub nieodwracalnego ograniczenia wydolności oddechowej. Niektóre choroby płuc, jak np. zapalenie, można całkowicie wyleczyć, inne podlegają jedynie kontroli i leczeniu objawowemu, jak np. obturacyjna choroba płuc. W związki z pandemią koronawirusa SARS-CoV-2 rośnie liczna osób, które są bardziej podatne na rozwój schorzeń tego narządu.

Choroby płuc nigdy nie były tak krytyczną kwestią, jak obecnie. W związku z pandemią koronawirusa SARS-CoV-2 nawet pacjenci przechodzący umiarkowanie nasilony COVID-19 doznają uszkodzeń tego narządu, a do podstawowych objawów zakażenia należą duszności, spłycony oddech i inne problemy z oddychaniem. U wielu pacjentów choroba doprowadza do zapalenia i niewydolności płuc, a ci, którzy się z niej wyleczyli, cierpią z powodu trwałych zmian tkankach oddechowych, a co najmniej mają problemy z wydolnością organizmu. Możliwe są przy tym liczne powikłania. Nawet infekcja bez dolegliwości zwiększa ryzyko rozwoju niektórych chorób płuc, dlatego warto znać ich symptomy oraz przyczyny rozwoju.

Dowiedz się więcej na temat:

Jak fukcjonują płuca?

Choroby płuc mają bardzo różnorodne przyczyny, przebieg oraz rokowania. Za każdym razem, gdy pacjent odczuwa niepokojące objawy ze strony układu oddechowego, powinien zgłosić się do lekarza. Niekiedy wcześnie podjęte leczenie pozwala zachować zdrowie lub znacznie ograniczyć uszkodzenia płuc związane z chorobą.

Płuca to parzysty narząd prowadzący wymianę gazową. Za sprawą wchodzących w jej skład procesów do organizmu dostarczany jest tlen, natomiast odprowadzany dwutlenek węgla. Wymiana gazowa w płucach opiera się na zjawisku dyfuzji, czyli wyrównywania stężeń pomiędzy gazami znajdującymi się w różnych przestrzeniach. Bardzo istotną rolę pełni tu mechanizm wentylacji płuc, w którym uczestniczą mięśnie oddechowe. Podczas wdechu mięśnie kurczą się, klatka piersiowa jest poszerzana, a przepona ulega spłaszczeniu. Wydech to proces odwrotny – rozluźnienie mięśni, powrót klatki piersiowej do stanu spoczynkowego, powiększenie przepony. W tym czasie na powierzchni pęcherzyków płucnych dochodzi do przyjęcia tlenu z zewnątrz (zostanie rozprowadzony wraz z krwią) oraz oddania z krwi dwutlenku węgla (zostanie wyprowadzony z organizmu z wydechem). Powietrze do płuc oraz z płuc prowadzą oskrzela – skomplikowany zespół rozgałęziających się kanalików.

Praca płuc kontrolowana jest przez ośrodek oddechowy, położony w rdzeniu przedłużonym. To czynność odruchowa, nad którą człowiek ma pewną kontrolę. W momencie silnego niedotlenienia organizmu wdech następuje automatycznie.

Za choroby płuc odpowiadają takie czynniki, jak: bakterie, wirusy i grzyby, a także zniszczenia spowodowane czynnikami środowiskowymi (palenie tytoniu, oddychanie zapylonym powietrzem), przypadkowe mutacje prowadzące do powstania nowotworów, oraz czynniki genetyczne. Wyróżnia się choroby ostre oraz przewlekłe. Duże znaczenie w ich przebiegu ma mechanizm obturacyjny (zwężenie światła oskrzeli) oraz restrykcyjny (powiększenie objętości tkanki włóknistej pomiędzy pęcherzykami płucnymi, które prowadzi do zmniejszenia pojemności samych pęcherzyków). Poniżej znajduje się ogólny opis kilku najczęstszych chorób płuc.

Skutki palenia papierosów. Jak nałóg tytoniowy wpływa na Twó...

Zapalenie płuc

Choroby płuc przebiegające ze stanami zapalnymi nazywa się zapaleniem płuc. Pulmonologia dzieli te choroby na trzy grupy: odoskrzelowe, płatowe oraz śródmiąższowe. Ich przyczyną mogą stać się różne patogeny - wirusy lub bakterie, rzadziej grzyby. Oprócz tego możliwe jest także zachłystowe zapalenie płuc (gdy treść żołądka przedostaje się do dróg oddechowych). Choroba może być też powikłaniem po niedoleczonych infekcjach układu oddechowego. Do jej objawów należą duszności, osłabienie, gorączka, zaburzenia wentylacji.

Zapalenia płuc leczy się zazwyczaj antybiotykiem dobranym przez lekarza na podstawie objawów i dodatkowych badań. Niekiedy konieczna okazuje się hospitalizacja, ze względu na zły ogólny stan pacjenta oraz poważne problemy z oddychaniem.

Przeczytaj także:

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)

Choroby płuc rozwijają się niekiedy bezobjawowo lub niemal bezobjawowo. Często, tak jak przewlekła obturacyjna choroba płuc, zaczynają się jedynie kaszlem. Z czasem pojawia się duszność wysiłkowa, która postępuje i pogłębia się. U niektórych chorych dojść może nawet do skrajnej niewydolności oddechowej, gdy najmniejszy wysiłek powoduje atak duszności. W przebiegu choroby dochodzi do rozedmy małych partii płuc. Zwężenie dróg oddechowych i zmniejszenie wydolności oddechowej jest nieodwracalne.

Obturacyjna choroba płuc występuje bardzo często u osób nałogowo palących tytoń. Jest także chorobą pracowników przebywających w zapylonym środowisku. W leczeniu stosuje się przede wszystkim farmakoterapię (leki rozszerzające oskrzela, glikokortykosteroidy, leki przeciwkaszlowe, mukolityki i inne), a także tlenoterapię. W skrajnych przypadkach konieczne bywa chirurgiczne usunięcie rozedmowych pęcherzy. U niektórych chorych konieczna jest mechaniczna wentylacja płuc, czyli wspomaganie ich czynności za pomocą aparatury medycznej.

Warto przeczytać też:

Gruźlica płuc

Choroby płuc to także powodowane przez prątek Kocha (Mycobacterium tuberculosis) gruźlice. Choroba ta może przenosić się z człowieka na człowieka drogą oddechową. Bakterie odpowiadające za gruźlicę mogą bardzo długo zalegać w płucach. Dopiero znaczny spadek odporności powoduje ich aktywację i rozwój dolegliwości. Kaszel towarzyszący gruźlicy jest z początku suchy, z czasem staje się mokry i towarzyszy mu odkrztuszanie. Pojawiają się bóle w klatce piersiowej, krwioplucie, gorączka i osłabienie organizmu. Możliwe jest także rozprzestrzenianie się prątków poza płuca i zajmowanie innych układów organizmu.

Gruźlicę leczy się długo, głównie za pomocą preparatów przeciwprątkowych. To choroba, która może przechodzić w stan utajenia i długo pozostawać w organizmie, dlatego leczenie trzeba kontynuować także po ustaniu objawów. Kompleksowym leczeniem gruźlic zajmuje się w Polsce między innymi Dolnośląskie Centrum Chorób Płuc, zlokalizowane we Wrocławiu.

Dowiedz się także:

Astma oskrzelowa – alergiczna choroba płuc

Choroby płuc mogą mieć także podłoże alergiczne. Do takich schorzeń należy jeden z typów astmy. Chorzy przy kontakcie z alergenem mają ataki kaszlu, świszczący oddech, uczucie duszności. Najczęściej rozwój astmy wywołują roztocza, pyłki drzew lub traw. To bardzo częsta przewlekła choroba płuc. Mechanizm choroby opiera się na przewlekłym stanie zapalnym dróg oddechowych (głównie oskrzeli), który utrudnia wentylację płuc i powoduje wzmożoną drażliwość nabłonka. To z kolei skutkuje silnymi atakami kaszlu.

Astma oskrzelowa to choroba, której nie da się całkowicie wyleczyć. Można za to kontrolować jej przebieg, stosując leki wziewne (inhalacje) oraz zmieniając tryb życia na sprzyjający zahamowaniu dolegliwości (umiarkowana aktywność fizyczna, unikanie ekspozycji na dym tytoniowy, a w postaci alergicznej także na alergeny, jeśli jest to możliwe).

Polecamy także:

Mukowiscydoza – wrodzona choroba płuc

Choroby płuc mogą także mieć podłoże genetyczne. Należy do nich mukowiscydoza (zwłóknienie torbielowate). W przebiegu tej choroby dochodzi do licznych, nawracających zapaleń w obrębie płuc, co powoduje ich nieodwracalne zniszczenia i ograniczenie wydolności oddechowej. U chorych występuje silny, przewlekły lub napadowy kaszel, liczne infekcje i zapalenia oskrzelików, krwioplucie, zapalenie zatok przynosowych, niedodma. Mukowiscydoza dotyka także układu pokarmowego.

Nie istnieje możliwość całkowitego wyleczenia tej choroby płuc. Jej objawy są warunkowane przez treść kodu genetycznego, którego nie można zmieniać w żywym organizmie. Stosuje się szeroko zakrojone leczenie objawowe - inhalacje, fizykoterapię, antybiotykoterapię, mukolityki, terapię tlenową, a nawet przeszczep płuc u tych pacjentów, u których doszło do całkowitej ich niewydolności.

Przeczytaj również:

Nowotwory płuc

Choroby płuc to także nowotwory pierwotne (powstałe w tkance płucnej) oraz wtórne (przerzuty z innych narządów). Przerzuty nowotworów do płuc pojawiają się dość często, szczególnie w przebiegu złośliwego nowotworu piersi, jelita grubego lub kości. Rosnący nowotwór upośledza czynność płuc oraz ogranicza wydolność oddechową pacjenta.

Leczenie nowotworów płuc opiera się na chemioterapii, radioterapii i operacyjnym usuwaniu rakowych tkanek.

Sarkoidoza płuc

Choroby płuc mogą być także wynikiem rozwoju choroby układowej w tym konkretnym narządzie. Przykład stanowi sarkoidoza płuc – rozwój małych guzków zapalnych, które ograniczają pojemność życiową płuc oraz ich podatność na rozciąganie. Przez to wymiana gazowa w płucach zachodzi mniej efektywnie.

Sarkoidoza płuc występuje najczęściej u młodych dorosłych, a w ponad połowie przypadków ulega samoistnej remisji. U pacjentów, u których objawy są uciążliwe i nie ustępują stosuje się glikokortykosteroidy.

Czy można uniknąć chorób płuc?

Choroby płuc nie zawsze zależą od trybu życia czy środowiska, w którym przebywa pacjent. Czasem ich podłoże jest genetyczne lub nie da się ustalić przyczyny zachorowania. Ważnym elementem profilaktyki chorób płuc jest zaprzestanie palenia tytoniu. Warto też zadbać o odpowiednią kondycję fizyczną i o to, by nie oddychać bez filtrów zanieczyszczonym, zapylonym powietrzem. Wszystkie ciała obce, które dostają się do płuc, mogą spowodować ich uszkodzenie i chorobę.
Profilaktyka chorób zakaźnych opiera się głównie o unikanie kontaktu z osobami, które mogą stanowić źródło patogenów aż do momentu ich wyleczenia.

ZOBACZ: Po dwóch latach tylko 27 proc. wykonanego planu – Polski Alarm Smogowy zaniepokojony tempem wymiany starych pieców

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3