Insulina – działanie, badania, interpretacja wyników. Poziom insuliny przy cukrzycy

Justyna Śmigaruk
Udostępnij:
Insulina to hormon peptydowy, który reguluje metabolizm węglowodanów, tłuszczów oraz białek. Tworzy ścisły związek z glukozą – reaguje na zwiększenie jej stężenia po posiłku i obniża jej poziom. Badanie poziomu insuliny we krwi jest zalecane przy podejrzeniu niektórych chorób oraz zaburzeń metabolicznych. Jeśli poziom insuliny okaże się zbyt wysoki lub niski, można szybko podjąć właściwe leczenie.

Czym jest insulina?

Insulina jest jednym z hormonów wytwarzanych w ludzkim organizmie i odpowiadających za jego prawidłowe funkcjonowanie. Należy do grupy hormonów anabolicznych (czyli powstających z prostszych związków i gromadzących energię) i peptydowych. Główna rola insuliny polega na kontrolowaniu metabolizmu węglowodanów, a w pewnym stopniu także białek i tłuszczów.

Frederick Banting, który wraz ze swoim asystentem Charlesem Bestem w roku 1922 odkrył insulinę, otrzymał za to dokonanie Nagrodę Nobla. Odkrycie tej substancji umożliwiło ogromny postęp w leczeniu chorych na cukrzycę. Dalsze badania doprowadziły do ustalenia sekwencji aminokwasów budujących cząsteczkę insuliny, a następnie do wytworzenia insuliny syntetycznej. Co ciekawe, insulina jest pierwszym białkiem, które zostało w ten sposób opisane i wytworzone w warunkach laboratorium (metodami inżynierii genetycznej). Ostatnim odkryciem związanym z tym hormonem było ustalenie budowy przestrzennej insuliny, a dokonała tego Dorothy Crowfoot Hodgkin w latach sześćdziesiątych.

Działanie insuliny w organizmie człowieka

Insulina jest produkowana w trzustce, dokładniej – w komórkach β wysp trzustki (wysepek Lagerhansa). Komórki tworzące insulinę są najliczniejszymi komórkami endokrynnymi, stanowią też większość (70 proc.) komórek budujących wysepki w trzustce. Gdy po posiłku wzrasta stężenie glukozy we krwi, stan ten staje się bodźcem do wytwarzania insuliny. W pewnym stopniu do produkcji insuliny pobudzają także hormony jelitowe oraz pojawiające się po posiłku aminokwasy i kwasy tłuszczowe. Następnie zwiększa się transport insuliny do wnętrza komórek. Ten mechanizm zachodzi za pośrednictwem komórek efektorowych, czyli wrażliwych na działanie insuliny:

  • Miocytów (we włóknach mięśniowych).
  • Adipocytów (w tkance tłuszczowej).
  • Hepatocytów (w wątrobie).

W wyniku działania insuliny poziom glukozy we krwi maleje. Jest to więc mechanizm działający na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Dodatkowo regulują go liczne, inne mechanizmy hormonalne.

Wydzielanie insuliny w organizmie dzieli się na dwie fazy:

  • Faza I. Poziom hormonu podnosi się gwałtownie tuż po zjedzeniu bogatego w węglowodany posiłku. Czas dzielący poposiłkowy wzrost glukozy od wzrostu insuliny to średnio 2 minuty.
  • Faza II. Insulina jest wydzielana powoli, cały czas na takim samym poziomie. Faza II trwa dopóki, dopóty zawartość glukozy we krwi nie osiągnie normalnego poziomu.
insulina
U osób chorych na cukrzycę typu I (insulinozależną) zaburzenia występują w obu fazach. Najczęściej pierwsza, ważniejsza faza nie występuje w ogóle, a druga jest znacznie opóźniona. Oczywiście taki sposób działania insuliny nie wystarcza, by poprawnie regulować poziom cukru we krwi. pixabay.com

Dziś insulinę wytwarza się przemysłowo, wszczepiając gen odpowiadający za jej produkcje w beztlenowe bakterie (pałeczki okrężnicy). Hodowle bakterii zaczynają wytwarzać ludzką insulinę, a ta po oczyszczeniu nadaje się do podania pacjentom. Także powszechnie dostępne i niedrogie badania poziomu insuliny ratują życie, pozwalając w porę podjąć odpowiednie leczenie. Dzięki łatwości jej podawania każdy chory na cukrzycę insulinozależną może nosić przy sobie pen do insuliny – małe urządzenie pozwalające szybko wstrzyknąć niezbędny lek.

Kiedy należy wykonać badanie insuliny?

Istnieją szczególne wskazania do wykonania badań poziomu insuliny we krwi. Przede wszystkim, wykonuje się je przy podejrzeniu cukrzycy lub stanu przedcukrzycowego u pacjenta. Oto lista najczęstszych wskazań do wykonania takiego badania:

  • Stwierdzenie stanu hipoglikemii (zbyt niskiego poziomu glukozy we krwi).
  • Występowanie przewlekłych lub ostrych stanów hipoglikemii (kłopoty z widzeniem, zawroty głowy, drgawki, nadmierne pocenie się).
  • Potrzeba zdiagnozowania chorób wątroby.
  • Ocena stopnia insulinooporności.
  • Porównanie stężenia insuliny endogennej (naturalnej) oraz egzogennej (z zastrzyków).
  • Ocena skuteczności transplantacji komórek β.
  • Diagnoza przy podejrzeniu istnienia guza produkującego insulinę.
  • Diagnoza akromegalii i zespołu Cushinga.
  • Insulinooporność to stan, w którym insulina jest prawidłowo produkowana, lecz nie może przeniknąć do komórek organizmu, które stają się na nią mniej wrażliwe. Zjawisko to odpowiada za wiele przypadków cukrzycy typu II, rozwija się także w czasie cukrzycy ciążowej oraz w przebiegu zespołu policystycznych jajników. Choroby sercowo-naczyniowe, otyłość brzuszna oraz choroby tarczycy także powinny skłaniać do monitorowania poziomu insuliny i glukozy w organizmie.

Zobacz też:

Jak bada się poziom insuliny?

Najczęściej wykonywanym badaniem jest pomiar stężenia insuliny we krwi na czczo, wykonywany podczas morfologii krwi. To proste badanie, które wymaga jedynie pobrania krwi obwodowej.

Nieco bardziej skomplikowanym, a zarazem dokładnym pomiarem jest test wrażliwości na insulinę („hiperinsulinowa klamra glikemiczna"). Podczas badania pacjentowi podaje się dawki glukozy oraz insuliny, co cztery minuty mierząc stężenie glukozy we krwi. Badani

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie