Gluten – czy powinni go unikać tylko chorzy na celiakię? Komu służy dieta bezglutenowa?

Monika PiorunZaktualizowano 
Gluten w ostatnich latach został uznany za jednego z największych wrogów szczupłej sylwetki. Ile w tym prawdy? Momentmal/pixaby.com/pixaby license
Moda na produkty bezglutenowe na dobre opanowała trendy żywieniowe. Czy wszystkim wychodzi to na zdrowie? Wyjaśniamy, kto powinien wyeliminować z diety gluten, które produkty go zawierają i dlaczego współczesne ziarna zbóż mogą zawierać nawet do 40 razy więcej glutenu niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu.

Czym właściwie jest gluten? Choć większość z nas dobrze zna to słowo, to jednak nie każdy jest w stanie wytłumaczyć, na czym polega jego rola i dlaczego wzbudza tyle kontrowersji.

Co to jest gluten?

Pojęcie to dotyczy grupy białek obecnych w nasionach zbóż – głównie pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa. Produkty zawierające gluten były podstawą naszej codziennej diety od zarania dziejów i doskonale sprawdzały się do wypieków (po dodaniu do pszennej mąki wody powstaje charakterystyczna, sprężysta, kleista i elastyczna siatka glutenowa zatrzymująca dwutlenek węgla, ciasto dzięki temu staje się pulchne i dobrze się klei). Mimo że gluten nie ma istotnych właściwości odżywczych, to jednak uznaje się go za ważny nośnik aromatów, który sprawia, że zawierające go pokarmy nie tylko lepiej smakują, ale także mają odpowiednią konsystencję.

Mogłoby się wydawać, że układ pokarmowy większości ludzi zdążył się już dobrze przystosować do glutenu. Od kiedy angielski pediatra Samuel Gee w 1888 roku po raz pierwszy opisał objawy celiakii, czyli uwarunkowanej genetycznie i nieuleczalnej choroby trzewnej (polegającej na nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na gluten) eliminowanie z diety tego składnika zalecano tylko stosunkowo niewielkiej garstce ludzi.

Początkowo dolegliwość tę uważano za rodzaj chronicznej niestrawności, który może występować w każdym wieku (szczególnie u dzieci w wieku 1–5 lat). Dopiero po II wojnie, dzięki badaniom holenderskiego lekarza Willema Dicke’a, udało się wykazać zależność pomiędzy dietą opartą na zbożach, mące i pieczywie a specyficznymi zaburzeniami na tle pokarmowym.

Zawartość glutenu w wybranych roślinach. Archiwum

Oszacowano wtedy, że na autoimmunologiczną celiakię prowadzącą do uszkodzenia kosmków jelitowych i upośledzenia wchłaniania składników odżywczych pod wpływem glutenu może cierpieć nie więcej niż około 1 procent populacji. W ciągu kilku ostatnich lat popularność diety bezglutenowej doprowadziła jednak do tego, że tylko w USA statystycznie już co trzeci Amerykanin przyznaje się do unikania glutenu w codziennej diecie. Podobne tendencje obserwuje się obecnie na całym świecie. Dlaczego?

Zobacz również

Modna dieta bezglutenowa – komu wychodzi na zdrowie?

Od kiedy gluten zaczął być postrzegany za wroga szczupłej sylwetki, na rynku produktów spożywczych zapanowała „moda bezglutenowa”, a każdy towar zawierający informację o tym, że jest wolny od tego składnika stawał się coraz bardziej wartościowy dla potencjalnego klienta. Czy słusznie?

Promowanie życia wolnego od glutenu zawdzięczamy nie tylko celebrytkom, które chwalą się w mediach, że udało się im schudnąć po odstawieniu żywności zawierającej gluten, ale i wielu publikacjom dotyczącym tego, jaki wpływ na nasz organizm ma to białko powszechnie występujące w wielu produktach spożywczych.

Zobacz również

Jedną z najgłośniejszych z nich była książka pt. „Brain Grain” (ang. „Zbożowa głowa”), która szybko stała się międzynarodowym bestsellerem. Dr Dawid Perlmutter – ceniony amerykański neurolog – przedstawił w niej rewolucyjną tezę na temat zawartości glutenu w zbożach, która obecnie może być wielokrotnie wyższa niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu (nawet do 40 razy).

Zmodyfikowane ziarna zbóż mają dziś do 40 razy więcej glutenu niż kiedyś?

Nowoczesne metody uprawy, a także powszechne stosowanie pestycydów i chemikaliów doprowadziły jego zdaniem do tego, że ziarna zbóż nie są już takie same jak te, które mieli okazję jadać nasi przodkowie. W konsekwencji po zjedzeniu zmodyfikowanych ziaren poziom glukozy we krwi w niektórych przypadkach może wzrastać nawet bardziej niż po spożyciu cukru.

Niestety nie pozostaje to bez wpływu nie tylko na naszą sylwetkę, ale i na cały organizm – a zwłaszcza na nasz mózg i układ nerwowy. Autor obwinia gluten za wiele chorób, które dotąd nie były powszechnie wiązane z tym, co jemy (i jak trawimy) – m.in.

  • depresję,
  • zaburzenia lękowe,
  • demencję starczą,
  • a nawet uporczywe migreny.

Jak sprawdzić, czy w danym produkcie spożywczym jest gluten? Najprościej zwrócić uwagę na to, czy na jego opakowaniu widnieje charakterystyczny symbol przekreślonego kłosa. To właśnie ten znak może stanowić dla nas gwarancję, że w składzie nie ma glutenu (gluten free). Warto jednak zaznaczyć, że nie każda żywność uważana za naturalnie bezglutenową posiada takie oznaczenie. W wielu przypadkach zdarza się bowiem, że produkt może zostać zanieczyszczony glutenem na etapie produkcyjnym (i zawiera więcej niż 20 mg glutenu na 1000 g produktu).

Za bezglutenowe uznaje się produkty, w których zawartość glutenu nie przekracza 20 mg/kg.

Przekreślony kłos jest symbolem żywności bezglutenowej. Znak Przekreślonego Kłosa - Europejski System Licencyjny (ESL)

Za produkty o niskiej zawartości glutenu uznaje się te, w których zawartość glutenu nie przekracza 100 mg/kg.

Choć wielokrotnie wyższa zawartość glutenu we współczesnych, zmodyfikowanych ziarnach zbóż może mieć negatywne konsekwencje dla naszego zdrowia, to jednak wcale nie oznacza to, że całkowite wyeliminowanie go z codziennej diety jest wskazane dla każdego. Co więcej, dowody naukowe potwierdzają, że odstawienie glutenu, może nierzadko przynieść nam więcej szkód niż pożytku. Jak to możliwe?

Unikasz glutenu, choć nie masz celiakii? Zwiększasz ryzyko cukrzycy i możesz… utyć!

Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne ostrzega, że ludzie stosujący bez wskazań medycznych dietę bezglutenową mogą być bardziej narażeni na cukrzycę (po przebadaniu ponad 200 tys. ochotników potwierdzono, że ryzyko cukrzycy u osób spożywających gluten jest o 13 proc. niższe).

U osób, które nie mają celiakii lub nadwrażliwości na gluten, uboga w błonnik dieta bezglutenowa może wręcz sprzyjać tyciu.

Naukowcy z Harvardu obalili natomiast mit o tym, że unikanie glutenu chroni przed chorobami serca. Zdaniem ekspertów żywność bez glutenu powinna być rekomendowana jedynie chorym na celiakię lub osobom, u których występują objawy nietolerancji lub uczulenia (m.in. wzdęcia, biegunki, świąd skóry, ból brzucha lub powiększony obwód w pasie po spożyciu pokarmów zawierających gluten).

Produkty bezglutenowe [LISTA] – bezpieczna żywność dla osób ...

Co zawiera gluten? [lista]

W czym jest gluten? Przedstawiamy wykaz produktów bezglutenowych i tych, w których jest (lub może być) gluten.

PRODUKTY ZBOŻOWE

  • Bezglutenowe: ryż biały i brązowy, płatki ryżowe, kukurydza, gryka, proso, soja, amarantus, komosa ryżowa (quinoa), mąki i kasze (jaglane, gryczane), skrobia (kukurydziana, ryżowa i z tapioki), pieczywo i makarony z mąk bezglutenowych, chrupki kukurydziane, popcorn, bułka tarta bezglutenowa.
  • Mogą zawierać gluten: płatki kukurydziane ze słodem jęczmiennym, mąka ryżowa i gryczana.
  • Zawierają gluten: pszenica, pszenżyto, jęczmień, żyto, owies (zanieczyszczony), mąka pszenna, żytnia i jęczmienna, płatki (pszenne, żytnie, jęczmienne i owsiane), kasza manna, kuskus, musli, kasza owsiana, kaszki błyskawiczne, pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki, bułki, bagietki, maca, precle, herbatniki, wafle, biszkopty, sucharki, paluszki, ciasta, drożdżówki, pizza, bułka tarta (jeśli nie są oznaczone jako bezglutenowe).

MIĘSO, JAJA, RYBY

  • Bezglutenowe: świeże i nieprzetworzone mięso, ryby, jaja.
  • Zawierają gluten: wędliny, konserwy rybne, kaszanka, pasztety, parówki, kotlety mielone, pulpety, hamburgery.

MLEKO I NABIAŁ

  • Bezglutenowe: mleko (świeże, w kartonie, zagęszczane, w proszku), kefir, maślanka, jogurt naturalny, naturalny ser biały, sery żółte i dojrzewające.
  • Zawierają gluten: napoje mleczne z dodatkiem słodu jęczmiennego, produkty mleczne z ziarnami zbóż.
  • Mogą zawierać gluten: jogurty owocowe, maślanki smakowe, napoje czekoladowe, niskotłuszczowe produkty mleczne, serki topione, śmietana, gotowe masy serowe, sery pleśniowe.

TŁUSZCZE, PRZYPRAWY I ZUPY

  • Bezglutenowe: masło, smalec, margaryna, olej roślinny, oliwa z oliwek, sól, pieprz, zioła, ocet winny, przyprawy o jednorodnym składzie, ocet winny i jabłkowy, zupy domowe z dozwolonych produktów.
  • Zawierają gluten: olej z kiełków pszenicy, sos sojowy, zupy (zaprawiane mąką, z makaronem, z lanymi kluskami).
  • Mogą zawierać gluten: majonezy, gotowe sosy i dresingi, mieszanki przypraw, musztardy, keczupy, zupy i sosy w proszku, kostki bulionowe.

OWOCE i WARZYWA + ORZECHY i NASIONA

  • Bezglutenowe: wszystkie owoce (świeże, mrożone i konserwowane), warzywa świeże, kiszone i konserwowe (w tym warzywa strączkowe, ziemniaki i skrobia ziemniaczana), wszystkie orzechy, ziarna soi, soczewicy, ciecierzycy, sezamu, siemienia lnianego i słonecznika.
  • Zawierają gluten: owoce suszone i wsady owocowe.

SŁODYCZE i NAPOJE

  • Bezglutenowe: cukier, dżem, miód, landrynki, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniaczanej, herbaty i kawy naturalne, napary ziołowe, soki owocowe, wody mineralne, czyste alkohole.
  • Zawierają gluten: gotowe ciasta i ciasteczka, słód jęczmienny, piwo, whisky słodowa, kawa zbożowa, kakao owsiane.
  • Mogą zawierać gluten: gumy do żucia, żelki, nadziewane cukierki, batony, gotowe budynie, lody, czekolady, chipsy, kawy i czekolady rozpuszczalne, napoje owocowo-warzywne, alkohole z dodatkami smakowymi.

Gdzie nie ma glutenu? Sprawdź, jakie produkty spożywcze go nie zawierają!

Zobacz również

źródło:

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.
Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3