Alergia krzyżowa – na czym polega, jakie są jej objawy i w jaki sposób się ją leczy?

Agata Orzełowska
Alergia krzyżowa powoduje uczulenie, które objawia się najczęściej problemami ze strony układu oddechowego.
Alergia krzyżowa powoduje uczulenie, które objawia się najczęściej problemami ze strony układu oddechowego. 123rf.com/ lightfieldstudios
Alergia krzyżowa polega na tym, że pacjent reaguje uczuleniem również na alergeny, na które teoretycznie nie ma u niego nadmiernej reakcji immunologicznej, ale które powodują reakcję krzyżową. Sprawdź, jakie są objawy alergii krzyżowej, jak wygląda leczenie oraz które alergeny mogą ją wywoływać.

Co to jest alergia krzyżowa?

Alergia krzyżowa polega na tym, że pacjent uczulony na daną substancję reaguje alergią także na inny alergen. Jest to spowodowane tym, że alergeny wziewne, kontaktowe i pochodzące z produktów spożywczych mogą mieć podobną budowę chemiczną, więc organizm reaguje na nie w podobny sposób.

Na przykład białka będące alergenami w przypadku pyłków roślin mają podobną budowę jak białka niektórych pokarmów wywołujących reakcje uczuleniowe. Organizm reaguje na nie zatem w identyczny sposób.To sprawia, że w przypadku alergii wziewnej alergia krzyżowa na pokarmy zdarza dość często – u około 30 procent pacjentów.

Alergia krzyżowa zachodzi najczęściej między pyłkami roślin i owocami oraz warzywami, np. osoba uczulona na pyłki brzozy może być również uczulona na marchew i jabłko, a osoby uczulone na ukąszenie kleszcza mogą reagować alergią także na czerwone mięso (i na odwrót).

Alergie krzyżowe mogą także powodować niespokrewnione gatunki roślin, na przykład osoba uczulona na pyłki buka może być uczulona również na pyłki brzozy, graba i leszczyny.

Dość często zdarza się alergia krzyżowa na lateks i owoce takie jak banan, awokado, kiwi i kasztany jadalne, a także alergia krzyżowa na roztocze (kurz) i owoce morza, alergia krzyżowa na wieprzowinę i sierść kota, na jaja kurze i jaja innych ptaków oraz alergia krzyżowa na mleko krowie i to, które pochodzi od innych zwierząt, w tym mleko kozie i owcze.

Idzie wiosna! Sprawdź, co Cię może uczulić [Kalendarz pyleni...

Alergia krzyżowa – przyczyny

Alergie krzyżowe spowodowane są tym, że układ odpornościowy człowieka, produkujący przeciwciała w reakcji na dany alergen, nie rozpoznaje różnicy w obecności innego alergenu o zbliżonej budowie chemicznej i reaguje na niego w identyczny sposób. Układ immunologiczny wytwarza wówczas przeciwciała asIgE, które odpowiedzialne są za pojawienie się objawów reakcji alergicznej, takie jak katar, kaszel czy duszności.

Reakcja krzyżowa zdarza się, gdy podobieństwo w budowie dwóch różnych alergenów wynosi przynajmniej 70 procent. Ważna jest tak zwana sekwencja białek o nazwie profiliny – gdy są one ułożone podobnie, pacjent może zareagować na dwie różne substancje w identyczny sposób.

Profiliny są czynnikiem powodującym alergie krzyżowe na przykład w przypadku uczulenia na pyłki brzozy i trawę reagujących krzyżowo z np. marchwią i selerem, a także w przypadku alergii krzyżowej na lateks, banany, awokado i paprykę.

Alergia krzyżowa jest też uwarunkowana obecnością w różnych alergenach podobnych białek przenoszących lipidy. Tak dzieje się w przypadku alergii krzyżowych na warzywa i owoce oraz zboża i orzechy.

Alergia krzyżowa – objawy

Alergia krzyżowa powoduje uczulenie, które objawia się najczęściej problemami ze strony układu oddechowego, takimi jak katar, kaszel i uczucie duszności. Mogą także pojawić się objawy ze strony układu pokarmowego: ból brzucha, nudności, wymioty i biegunka.

Alergia krzyżowa na warzywa i owoce może spowodować uczucie pieczenia i mrowienia w jamie ustnej. Może też pojawić się opuchnięcie warg, języka i podniebienia – jest to stan potencjalnie niebezpieczny dla życia i wymaga szybkiego podania leków przeciwalergicznych.

Objawy skórne, które daje alergia krzyżowa, to najczęściej pokrzywka (drobna swędząca wysypka) i rumień.

Najpoważniejsze objawy pojawiają się u osób chorujących na astmę – może wówczas dojść do reakcji alergicznej (duszności) zagrażającej życiu pacjenta.

Zobacz 6 produktów, które łagodzą alergię [GALERIA]

Lista produktów, które najczęściej powodują alergie krzyżowe

Alergeny najczęściej wywołujące alergie krzyżowe to:

  • Pyłki roślin niespokrewnionych ze sobą i pyłki roślin z warzywami, owocami i zbożami: na przykład brzoza wchodzi w reakcje krzyżowe z bukiem, jesionem, leszczyną, kasztanem, topolą, pyłkami traw i zbóż, owocami takimi jak banan, pomarańcza, kiwi, liczi, mango, jabłko, gruszka, brzoskwinia i śliwka, surowymi warzywami: ziemniakiem, selerem, marchewką i pomidorem oraz z przyprawami takimi jak anyż, curry, papryka, pieprz, kminek, kolendra, a także z lateksem i orzechami. Bylica (trawa) powoduje alergie krzyżowe z brzozą, oliwką, pyłkami innych traw i zbóż, słonecznikiem, rumiankiem, owocami pestkowymi, warzywami (seler, pomidor, ziemniak, marchewka), przyprawami (tak jak w przypadku brzozy), lateksem i orzechami. Osoba uczulona na pyłki traw i zbóż będzie też z dużym prawdopodobieństwem reagować alergią na owoce pestkowe, pyłki brzozy i innych drzew, warzywa, mąki (żytnią, pszenną), owies, ryż i lateks.
  • Orzechy i pyłki drzew i traw oraz owoce pestkowe: np. pyłki brzozy, leszczyny, bylicy, jabłka, brzoskwinie, śliwki, pomarańcze.
  • Mąka i pyłki roślin.
  • Mak i owoce kiwi, orzechy, mąki.
  • Roztocze kurzu i sierść kota.
  • Jajo kurze i jaja innych ptaków oraz lateks.
  • Lateks i brzoza, bylica, ambrozja, pyłki traw, owoce pestkowe, banany, awokado, melon, ziemniaki, pomidory, seler, orzechy ziemne i kasztany jadalne.
  • Owoce liczi i brzoza.

Zobacz również

Leczenie i profilaktyka alergii krzyżowej

Alergia krzyżowa nie jest łatwa do zdiagnozowania i leczenia. Podstawową kwestią przy zauważeniu objawów alergii jest unikanie w miarę możliwości kontaktu z danym alergenem. Można też zapoznać się z tabelami alergenów wywołujących alergie krzyżowe i podchodzić ostrożnie na przykład do spożywania surowych warzyw i owoców pestkowych w przypadku uczulenia na pyłki brzozy i traw. Nie warto jednak wykluczać tych produktów profilaktycznie – nie u każdego pacjenta pojawi się krzyżowa reakcja alergiczna.

Metoda farmakologicznego leczenia alergii krzyżowej polega na przyjmowaniu leków antyhistaminowych, które hamują wydzielanie histaminy, która odpowiedzialna jest za powstawania objawów reakcji alergicznej. Leki przeciwhistaminowe nowej generacji (feksofenadyna, desloratadyna i bilastyna) nie powodują senności i można po nich bez problemu prowadzić zwykłą aktywność, w tym prowadzić samochód. Natomiast starsze leki antyhistaminowe (klemastyna, antazolina i prometazyna) mogą powodować senność i zaburzenia psychomotoryczne, dlatego przy ich przyjmowaniu należy zachować szczególną ostrożność.

Współczesna medycyny oferuje też metodę leczenia alergii krzyżowej polegającą na immunoterapii swoistej, czyli tak zwane odczulanie. Pacjentowi aplikowane są niskie dawki alergenu, tak by organizm stopniowo uodpornił się na jego działanie i nie wytwarzał antygenów. Po jakimś czasie takiej terapii objawy alergii, w tym alergia krzyżowa, zmniejszają się, a nawet zupełnie ustępują. Immunoterapia swoista może jednak trwać nawet kilkanaście miesięcy.

Warto wiedzieć, że alergia krzyżowa na pyłki roślin i warzywa zachodzi jedynie wówczas, gdy warzywa spożywane są na surowo.

Gotowana marchewka czy ziemniaki nie spowodują reakcji alergicznej u osób uczulonych na przykład na brzozę. Obróbka termiczna niszczy sekwencje białek, które są podobne do tych w pyłkach roślin, a zatem ugotowane warzywa stają się „bezpieczne” i można jeść je bez obawy, że pojawi się alergia krzyżowa.

Zobacz również

Jak żyć z alergią? Jak jej zapobiec?

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Mam alergie na kurz i roztocza oraz sierść. Żeby ułatwić sobie życie pozbyłam się dywanów a kota kupiłam rasy sfinks więc bez włosów. Czyszczeniem podłóg na sucho i mokro zajmuje się Roomba i Braava, plus oczyszczacz powietrza w sypialni. Lepiej mi się oddycha, nie mam napadów kaszlu czy łzawienia oczu.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3