reklama

Refluks – dieta przy refluksie, refluks u dzieci i styl życia, który zmniejsza objawy refluksu

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Zaktualizowano 
Refluks żołądkowo-jelitowy to problem, który nie tylko odbiera komfort życia, ale również przyczynia się do rozwoju groźnych powikłań.
Refluks żołądkowo-jelitowy to problem, który nie tylko odbiera komfort życia, ale również przyczynia się do rozwoju groźnych powikłań. Pop Nukoonrat/123RF
Refluks żołądkowo-przełykowy to częsta dolegliwość, która uprzykrza życie i z czasem grozi powikłaniami. Zamiast zwalczać objawy, lepiej wpłynąć na przyczyny problemu. Sprawdź, jak powinna wyglądać dieta przy refluksie, co należy zmienić w stylu życia i jak ograniczyć refluks u dzieci.

Refluks to wsteczne zarzucanie treści żołądkowej do przełyku, które powoduje kłopotliwe objawy. Gdy problem jest przewlekły, mówimy już o chorobie refluksowej. Szacuje się, że występuje ona nawet 10-20 proc. populacji krajów rozwiniętych i często nie jest prawidłowo rozpoznawana. Choroba pogarsza jednak nie tylko jakość życia, ale też grozi powikłaniami z rakiem przełyku włącznie. Dlatego nie należy jej lekceważyć, zwłaszcza, że dolegliwości często są efektem stosowania niezdrowej diety i właśnie za pomocą jej modyfikacji można znacznie je ograniczyć.

Refluks żołądkowo-przełykowy, GERD, GORD, acid reflux – objawy tego samego problemu

Refluks żołądkowo-przełykowy, po angielsku gastroesophageal reflux disease, GERD, albo gastro-oesophageal reflux disease, GORD, lub refluks kwasowy, to różne nazwy tego samego problemu. Chociaż u 40-50 proc. chorych GERD może nie dawać objawów, u pozostałych osób (a także tych, u których refluks nie wiąże się z przewlekłą chorobą), symptomy mogą nawet przypominać dolegliwości sercowe. Możliwe objawy refluksu, często nie występujące naraz, to m.in.:

  • kwaśny smak w gardle i ustach
  • zgaga (ang. heartburn to „pieczenie” w sercu),
  • ból w klatce piersiowej i nadbrzuszu,
  • odbijanie się kwaśną treścią,
  • nudności i wymioty,
  • dysfagia (trudności w przełykaniu),
  • uczucie obecności „guli” w gardle,
  • chrypka i ból gardła,
  • nieprzyjemny zapach z ust,
  • ubytki szkliwa zębów i rozwój próchnicy.

Postawienie diagnozy o GERD może nastręczać wiele trudności, np. występowanie zgagi nie musi łączyć się z kwaśnym refluksem, a tylko 5-10% jego przypadków objawia się zgagą.

Powikłania przy nieleczonym refluksie to zmiany nadżerkowe błony śluzowej przełyku, zapalenie przełyku, powstawanie blizn i zwężeń przełyku utrudniających przełykanie (tzw. przełyk Barretta) oraz rak przełyku. Objawy często powodują też, że chorzy unikają jedzenia, co prowadzi do powstawania niedoborów pokarmowych i dodatkowego pogorszenia ich stanu zdrowia.

Przeczytaj również:

Leczenie refluksu polega na podawaniu inhibitorów pompy protonowej – leków hamujących wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Jest ono jednak skuteczne tylko w 30–50 proc. przypadków, a ponadto ma działania uboczne (m.in. ograniczenie wchłaniania składników mineralnych w jelitach), dlatego tak ważna jest zmiana stylu życia, a zwłaszcza rodzaju stosowanej diety.

Refluks przeważnie ma przyczyny anatomiczne, związane ze zbyt częstymi przejściowymi relaksacjami dolnego zwieracza przełyku czy przepukliną w tym odcinku. Ryzyko rozwoju problemu jest większe pod wpływem stresu, palenia tytoniu i nadużywania alkoholu, jak również u osób otyłych i nieaktywnych fizycznie, przy czym wskazana jest umiarkowana intensywność ruchu.

Refluks u dzieci

Refluks przełykowo-żołądkowy często występuje też u małych dzieci, co ma związek z niedostatecznym wykształceniem układu pokarmowego. Objawy mijają zwykle w ciągu pierwszych 12 miesięcy życia. Mogą być nieco inne niż w przypadku dorosłych – typowy jest np. kaszel, świszczący oddech, wymioty, krztuszenie się jedzeniem, gazy i ból brzucha, a także podobne zachowanie jak przy kolce jelitowej, m.in. częsty płacz i rozdrażnienie.

By ograniczyć te objawy, w pozycji leżącej warto unosić głowę dziecka nieco ponad poziom ciała oraz nie kłaść go w ciągu 30 minut po jedzeniu (w przypadku starszych dzieci lepiej odczekać 2 godziny). Jedzenie w butelce dobrze jest zagęścić np. kaszką (najlepiej w porozumieniu z pediatrą) i podawać je częściej w mniejszych ilościach.

Dieta przy refluksie – zalecenia

Ryzyko wystąpienia refluksu zwiększają czynniki nasilające relaksację dolnego zwieracza przełyku, takie jak kofeina, tłuszcze, palenie papierosów, niektóre leki (np. stosowane w chorobie niedokrwiennej serca nitraty i blokery kanału wapniowego). Ważnym czynnikiem jest też nadmierne rozciąganie ścian żołądka, związane z przejadaniem się.

Przy GERD, ale także przy zgadze czynnościowej, której nie towarzyszą inne objawy choroby, zalecane są modyfikacje w diecie i stylu życia:

  • Sposób jedzenia – unikaj szybkiego jedzenia, ponieważ sprzyja połykaniu powietrza i niedokładnemu gryzieniu. Spożywaj posiłki regularnie i w spokoju.
  • Pozycja po jedzeniu – ponieważ objawy nasilają się zwłaszcza w ciągu 30–120 min od spożycia posiłku, najlepiej w ciągu 3-4 godziny po nim nie kładź się i unikaj wykonywania skłonów.
  • Temperatura jedzenia – powinna być zbliżona do temperatury ciała. Unikaj zimnych napojów i potraw, ponieważ już przy temperaturze 4 stopni Celsjusza zmniejsza się szybkość opróżniania żołądka.
  • Objętość posiłków – w ciągu dnia spożywaj o stałych godzinach 5–6 mniejszych objętościowo posiłków zamiast kilku większych, by nie podnosić nadmiernie ciśnienia w żołądku. Aby nie przyjmować za dużych porcji jedzenia ani napojów naraz, można podzielić zwyczajowe posiłki np. na pół.
  • Konsystencja jedzenia – wskazane są dania o konsystencji papkowatej, ponieważ nie wymagają żucia (czynność ta nasila wydzielanie soku żołądkowego).
  • Picie mleka lub wody – napoje te zmniejszają przykre objawy: mleko neutralizuje kwaśną zawartość w przełyku, a woda oczyszcza go z kwasu solnego. Mlekiem, ew. wodą, dobrze jest też rozcieńczać herbatę, kawę i soki owocowe oraz warzywne.
  • Picie specjalnych wód – zalecane są wody zobojętniające nadmiar kwasu, np. lecznicze z wysoką zawartością wapnia oraz alkaliczne, o pH wyższym niż 8, a najlepiej powyżej 9.
  • Pora kolacji – unikaj zbyt późnego spożywania posiłków. Ostatni zjedz na kilka godzin przed położeniem się do łóżka i ogranicz jego objętość.
  • Produkty nasilające objawy – wyklucz produkty nadmiernie pobudzające wydzielanie soku żołądkowego z poniższej listy oraz wszystkie te, które powodują nasilenie symptomów w twoim przypadku.
  • Styl życia – ogranicz poziom stresu, nie pal tytoniu, nie pij alkoholu, unikaj obcisłych ubrań i przebywania w pozycji zgiętej.

Dieta refluksowa – niewskazane produkty

Osoby cierpiące na refluks żołądkowo-przełykowy powinny stosować dietę lekkostrawną z ograniczeniem produktów pobudzających wydzielanie soku żołądkowego, a także spowalniających opróżnianie żołądka (to głównie tłuszcze).

W przypadku refluksu należy unikać pewnych produktów i dań, które powodują dolegliwości. Choć dla każdego może być to nieco inny zestaw, poniższa lista będzie pomocna w ich zidentyfikowaniu:

  • kwaśne dodatki i potrawy,
  • ostre przyprawy,
  • warzywa cebulowe,
  • warzywa kapustne,
  • nasiona roślin strączkowych,
  • owoce cytrusowe i soki z cytrusów,
  • pełnoziarniste produkty zbożowe,
  • tłuste sery żółte i topione,
  • tłuste wędliny i mięsa oraz podroby,
  • napoje gazowane,
  • mocna kawa i herbata,
  • sok pomidorowy,
  • zupy na wywarach z kości i ze śmietaną,
  • potrawy z zasmażką,
  • dania smażone, tłuste, z dużą ilością sosu,
  • czekolada i wyroby czekoladowe,
  • inne słodycze, zwłaszcza o dużej zawartości tłuszczu,
  • napoje alkoholowe,
  • produkty zawierające miętę,
  • kostki bulionowe,
  • dodatki takie jak proszek do pieczenia i glutaminian sodu.

Czytaj także

Dieta refluksowa – jadłospis diety papkowatej

W refluksie polecane są produkty, które tylko łagodnie pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, takie jak:

  • gotowane warzywa i owoce, najlepiej przetarte,
  • chleb pszenny jasny,
  • gotowane chude mięsa i ryby, zmielone,
  • mleko, jogurt, twaróg i śmietanka,
  • jaja gotowane,
  • rozcieńczone buliony,
  • słaba herbata, najlepiej rozcieńczona mlekiem.

Przy zaostrzeniu objawów poleca się posiłki o konsystencji papki.
Przykładowy jadłospis dzienny diety papkowatej:

Śniadanie: zupa mleczna z kaszą manną, pieczywo pszenne rozmoczone w herbacie, jajko na miękko i przecier z pomidora z mlekiem.
Drugie śniadanie: jogurt owocowy.
Obiad: zupa jarzynowa przetarta, duszona cielęcina z warzywami, zmielona, szpinak, purée z ziemniaków, przetarty kompot z jabłek.
Kolacja: pulpety z ryby w sosie koperkowym, purée z marchewki, pieczywo rozmoczone w herbacie z mlekiem.

Zobacz: czego nie jeść na pusty żołądek – mówi dietetyk kliniczny mgr Hanna Stolińska-Fiedorowicz z Instytutu Żywności i Żywienia

Warto wiedzieć:

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3