Pierwsze karmienie piersią – poradnik młodej mamy. Jak zacząć i jak często karmić dziecko? Jakie pozycje do karmienia piersią wybrać?

Monika Góralska
Monika Góralska
Skład mleka kobiecego zmienia się i dostosowuje do potrzeb dziecka, np. w czasie upałów jest bardziej wodniste, a w nocy zawiera znacznie więcej tłuszczu. Również w obrębie jednego karmienia mleko zmienia swój skład i konsystencję.
Skład mleka kobiecego zmienia się i dostosowuje do potrzeb dziecka, np. w czasie upałów jest bardziej wodniste, a w nocy zawiera znacznie więcej tłuszczu. Również w obrębie jednego karmienia mleko zmienia swój skład i konsystencję. RomanowaAnn/gettyimages.com
Udostępnij:
Pierwsze tygodnie i miesiące życia dziecka to czas jego intensywnego rozwoju oraz kształtowania się nawyków żywieniowych na dalsze lata życia. Nie ma wątpliwości, że mleko mamy jest dla malca najlepszym pokarmem, którego w tym czasie najbardziej potrzebuje. Jego skład i ilość dostosowuje się do potrzeb dziecka. Według zaleceń niemowlęta do 6. miesiąca życia powinny być karmione wyłącznie mlekiem mamy, które zawiera niezbędne do rozwoju składniki odżywcze. Jednak karmienie piersią nie zawsze jest możliwe i wymaga nauki, wytrwałości i wprawy. Zobacz, jak prawidłowo karmić dziecko piersią, jakie pozycje do karmienia wykorzystać oraz co zrobić, gdy nie możesz karmić piersią.

Spis treści

Karmienie piersią kształtuje nawyki żywieniowe w przyszłości

Pierwsze tygodnie i miesiące życia dziecka to tzw. okres programowania metabolicznego, inaczej żywieniowego. Programowanie to zaczyna się tak właściwie już w czasie ciąży, czyli od poczęcia i trwa do ok. 3. roku życia dziecka. W tym czasie dostarczanie właściwych składników odżywczych zapewnia dziecku nie tylko prawidłowy rozwój i przyrost masy ciała, ale też kształtuje jego metabolizm i nawyki żywieniowe na całe życie.

Dlatego żywienie dziecka w pierwszych dniach i latach jego życia jest tak ważne i ma wpływ na całe jego dalsze życie oraz może uchronić je przed rozwojem poważnych schorzeń takich jak otyłość, cukrzyca, a nawet nowotwory. Pokarm mamy zapewni dziecku optymalną ilość składników odżywczych.

Co znajduje się w mleku kobiecym? To skarbnica składników odżywczych

Według najnowszych wytycznych Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci wyłączne karmienie piersią jest zalecane przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka. Stanowisko to jest zgodne z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Następnie zalecane jest kontynuowanie karmienia piersią równocześnie z rozszerzaniem diety o nowe pokarmy do 2. roku życia lub dłużej, zależnie od preferencji mamy i dziecka.

Górna granica karmienia piersią nie jest określona, natomiast rozszerzanie diety niemowlęcia powinno odbyć się nie wcześniej niż pomiędzy 17. a 26. tygodniem życia.

Mleko mamy zawiera bowiem składniki optymalnie i indywidualne dopasowane do potrzeb dziecka takie jak woda, białka, węglowodany, w tym oligosacharydy, 80 enzymów wspomagających trawienie, żywe komórki probiotyczne (głównie bakterie takie jak Bifidobacterium, Lactobacillus), komórki układu odpornościowego (przeciwciała, białe krwinki, laktoferynę, lizozym i wiele innych), tłuszcze, witaminy, składniki mineralne, a także czynniki wzrostu i komórki macierzyste.

Skład mleka kobiecego zmienia się i dostosowuje do potrzeb dziecka, np. w czasie upałów jest bardziej wodniste, a w nocy zawiera znacznie więcej tłuszczu. Co ciekawe, jego smak (a także skład) jest zależny od tego, co je mama. Również w obrębie jednego karmienia mleko zmienia swój skład i konsystencję. Najpierw jest rzadkie i wodniste, zawiera więcej laktozy, czyli cukru mlecznego, a następnie staje się gęste, ponieważ ma więcej białka i tłuszczu, co zapewnia dziecku zaspokojenie głodu i uzupełnienie składników odżywczych. Dzięki temu mleko zaspokaja zarówno głód, jak i pragnienie. To sprawia, że dziecko karmione piersią nie musi być pojone wodą czy herbatkami.

Należy jednak zwrócić uwagę, aby maluch w czasie jednego karmienia opróżniał pierś do końca. Zbyt krótkie karmienie z jednej piersi i zmiana na drugą może sprawić, że zje on tylko mleko z dużą zawartością cukru, a bez niezbędnego do zaspokojenia głodu tłuszczu, przez co szybciej znowu poczuje głód. Nadmiar laktozy może również wywołać objawy kolki i płacz.

Korzyści karmienia piersią dla mamy i dziecka

Karmienie piersią zmniejsza szansę na rozwój alergii, otyłości i chorób układu krążenia w późniejszym życiu dziecka. Kształtuje także układ odpornościowy i zmniejsza ryzyko wystąpienia biegunek, infekcji dróg oddechowych, infekcji dróg moczowych, zapalenia ucha środkowego. Składniki zawarte w mleku mamy wspierają rozwój mózgu i narządu wzroku dziecka, a prawidłowe przystawianie do piersi zapobiega wadom zgryzu. Naturalny kontakt mamy z dzieckiem, przytulanie podczas karmienia i czucie ciepła ciała zapewnia dziecku również poczucie bezpieczeństwa, uspokaja i buduje więź emocjonalną mamy z dzieckiem.

Mama również czerpie wiele korzyści z karmienia. Oprócz tworzenia wspomnianej już bliskości i emocjonalnej relacji z dzieckiem, karmienie przyspiesza także powrót mamy do kondycji sprzed ciąży. Gdy dziecko ssie mleko, u mamy zwiększa się poziom oksytocyny, która pomaga w szybszym obkurczaniu się macicy i powrocie do jej pierwotnych rozmiarów. Karmienie piersią zmniejsza także ryzyko wystąpienia raka piersi i jajnika u karmiącej mamy.

Jak powinno wyglądać pierwsze karmienie dziecka?

Już w czasie ciąży piersi kobiety zmieniają się, powiększają i zaczynają wytwarzać niewielkie ilości mleka. Pierwsze karmienie noworodka powinno nastąpić w ciągu dwóch godzin od porodu podczas tzw. kontaktu skóra do skóry. W tym czasie malec po porodzie naturalnym kładziony jest na brzuchu mamy i gdy poczuje głód, sam instynktownie sięgnie po jej pierś. W tym czasie odruch ssania u dziecka jest najsilniejszy, a dzięki niemu piersi otrzymują sygnał do rozpoczęcia laktacji, czyli procesu wytwarzania mleka.

Pierwszym pokarmem dziecka jest siara, która zawiera duże ilości białka, składników mineralnych, witamin A i E oraz komórek odpornościowych zwalczających drobnoustroje i chroniących dziecko przed infekcjami. Siara pobudza również trawienie u dziecka oraz ma właściwości lekko przeczyszczające, dzięki czemu pomaga wydalić smółkę z jelit malca. Jeśli nie ma możliwości nakarmienia dziecka naturalnie, ważne jest podanie mu nawet kilku kropli siary odciągniętych na łyżeczkę czy do strzykawki.

Jak często i jak długo karmić dziecko?

Kolejne karmienia dziecka powinny odbywać się na żądanie, czyli według potrzeb maluszka. Na początku żołądek dziecka jest bardzo mały, więc wystarczy mu niewielka ilość pokarmu do najedzenia się. Częste przystawianie dziecka do piersi pobudza laktację, która dostosowuje się do potrzeb malca.

Do 6. miesiąca życia dziecko powinno być karmione ok. 8-12 razy na dobę. Później liczba karmień się zmniejsza. Dziecko powinno się upominać o jedzenie co ok. 2-3 godziny. Początkowo może jednak chcieć być karmione częściej. Należy mu to umożliwić, ponieważ im częściej przystawia się je do piersi, tym więcej pokarmu one wytwarzają. Dzięki temu, gdy laktacja ustabilizuje się, kolejne karmienia będą już rzadsze, bo głód dziecka będzie zaspokajany na dłużej.

Czas trwania karmienia jest indywidualny i trwa od 10 do 40 minut, przy czym opróżnianie jednej piersi zajmuje dziecku ok. 15 minut, ale zwykle nie ssie ono cały czas z taką samą intensywnością. Malec lubi też dłużej poleżeć przy mamie nawet wtedy, gdy już nie je.

Pozycje do karmienia piersią

Aby maluch się najadał i prawidłowo przybierał na wadze, ważna jest nie tylko ilość pobieranego przez niego pokarmu i czas jego podawania, ale też prawidłowa pozycja do karmienia i właściwe chwytanie piersi przez dziecko. Dzięki odpowiedniej pozycji również kondycja mamy będzie lepsza i szybciej będzie ona wracać do właściwej formy fizycznej.

Najważniejszą zasadą jest przystawianie dziecka do piersi, a nie piersi do dziecka. Nie musisz się więc schylać ani kulić dostosowując swoją pozycję do dziecka. Dzięki temu polepszysz komfort fizyczny swój i malca, a przede wszystkim zadbasz o swój kręgosłup. Dziecko należy więc położyć przed sobą na swoich kolanach najlepiej na specjalnej, grubej poduszce do karmienia, dzięki której maluch będzie wygodnie ułożony, a ty będziesz miała prosty kręgosłup.

Możesz też zastosować pozycję „spod pachy”, czyli położyć dziecko na poduszce ze swojego jednego boku główką w stronę piersi, a nóżkami w stronę swoich pleców. Jedną ręką możesz podtrzymywać kark i szyję dziecka. Karmić możesz także na leżąco, leżąc na boku i układając dziecko wzdłuż swojego ciała lub leżąc na plecach i kładąc sobie dziecko na brzuchu.

Podczas karmienia pilnuj, aby malec prawidłowo chwycił pierś razem z otoczką, a nie tylko samą brodawkę. Pierś musi szczelnie wypełniać buzię dziecka, a brodawka powinna być skierowana na podniebienie malucha. Powinien mieć on wywinięte na zewnątrz wargi, a żuchwę odchyloną. Jeśli dziecko głośno cmoka, niecierpliwi się lub odczuwasz ból w trakcie karmienia oznacza to, że malec nieprawidłowo chwycił pierś. Włóż delikatnie palec w kącik ust dziecka, aby wyjąć z nich pierś i przystaw malca jeszcze raz.

Co zrobić, gdy mama nie może karmić piersią?

Zgodnie z zaleceniami mama powinna dążyć do wyłącznego karmienia piersią malca do 6. miesiąca życia, a następnie kontynuować je wraz z równoczesnym rozszerzaniem diety o nowe pokarmy. Każda kropla mleka mamy jest cenna, jednak zdarzają się sytuacje, w których karmienie jest niemożliwe. Według raportu Instytutu Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka w pierwszych dniach życia większość noworodków jest karmiona mlekiem matki, z czego 62,7 proc. wyłącznie piersią. Natomiast karmienie mieszane, czyli łączenie karmienia piersią z podawaniem mleka modyfikowanego, jest stosowane nawet u 29 proc. noworodków.

Istnieje niewiele sytuacji, w których karmienie piersią jest przeciwwskazane, a są one związane z rzadkimi schorzeniami lub zakażeniem bakteryjnym czy wirusowym u matki. Nawet infekcja COVID-19 nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią.

Częściej występują natomiast problemy z laktacją, czy też niechęć kobiety do karmienia piersią. W takiej sytuacji najlepiej jest skorzystać z porady doradczyni laktacyjnej, lekarza lub położnej, ponieważ karmienia piersią trzeba się nauczyć i nie jest to takie proste, jakby się mogło wydawać. Należy też pamiętać, że prawidłowe kształtowanie się laktacji może zaburzać podawanie dziecku smoczka czy pojenie go butelką lub łyżeczką. Jeśli dziecko odczuwa potrzebę ssania, to trzeba je przykładać do piersi, dzięki temu pobudza się laktacja i zwiększa ilość produkowanego mleka. Należy pamiętać, że większość matek jest w stanie wykarmić swoje dziecko.

Jeśli jednak mimo to nie ma możliwości naturalnego karmienia piersią lub malec mimo karmienia nie przybiera na wadze, można włączyć mleko modyfikowane, ale tylko po konsultacji z lekarzem. Pediatra ustali odpowiedni rodzaj mleka oraz ilość i dawkowanie. Podczas karmienia mieszanego należy jednak dążyć do tego, aby w diecie dziecka przeważał pokarm mamy.

Zdrowie całej rodziny pod kontrolą

miejsce #1

Vitammy

VITAMMY ZOOM TERMOMETR BEZDOTYKOWY

439,75 zł74,87 zł-83%
miejsce #2

BabyOno

Babyono Medyczny Termometr Bezdotykowy JXB-311

173,72 zł40,00 zł-77%
miejsce #3

Tech-Med

Tech-Med TM-F03BB

298,00 zł69,00 zł-77%
miejsce #4

HeTaiDa

HETAIDA HTD 8813 TERMOMETR BEZDOTYKOWY

149,00 zł45,55 zł-69%
miejsce #6

Microlife

Microlife Termometr NC 150

259,00 zł108,74 zł-58%
miejsce #7

Microlife

MICROLIFE TERMOMETR OWULACYJNY MT 16C2

36,75 zł15,99 zł-56%
miejsce #8

Braun

BRAUN BNT400 TERMOMETR BEZDOTYKOWY DO CZOŁA

276,99 zł134,00 zł-52%
miejsce #9

Microlife

Microlife NC 100

179,99 zł85,96 zł-52%
miejsce #11

Microlife

Microlife Termometr NC 200

219,99 zł115,54 zł-47%
miejsce #12

Sanity

Sanity Termometr BabyTemp

178,00 zł96,55 zł-46%
miejsce #13

Braun

BRAUN THERMOSCAN 6 IRT6515

253,95 zł149,00 zł-41%
miejsce #14

Braun

BRAUN THERMOSCAN 7 TERMOMETR ELEKTRONICZNY DO UCHA IRT6520

278,00 zł163,69 zł-41%
miejsce #16

Microlife

Microlife MT 16C2

23,73 zł14,68 zł-38%
miejsce #17

Berrcom

Berrcom JXB-182

59,00 zł39,90 zł-32%
miejsce #18

Geratherm

Geratherm Termometr NonContact

179,00 zł129,18 zł-28%
miejsce #19

InnoGio

InnoGIO GIOsimply

79,90 zł62,90 zł-21%
miejsce #22

Thermofocus

Tecnimed Visiofocus 06400

317,00 zł279,90 zł-12%
miejsce #23

Braun

BRAUN BNT300 Termometr bezdotykowy i dotykowy do czoła

235,00 zł208,97 zł-11%
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Jak żołnierz dawca ratuje ludzkie życie

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie