reklama

Choroby endometrium – zapalenie, polip, przerost i rak błony śluzowej macicy. Jak się je wykrywa i w jaki sposób przebiega ich leczenie?

Aleksandra Golenia, Anna Rokicka-ŻukZaktualizowano 
Endometrium, czyli warstwa nabłonka i błony śluzowej macicy, to tkanki delikatne i wrażliwe na działanie hormonów, a przez to podatne na powstawanie patologicznych zmian
Endometrium, czyli warstwa nabłonka i błony śluzowej macicy, to tkanki delikatne i wrażliwe na działanie hormonów, a przez to podatne na powstawanie patologicznych zmian iakovenko/123RF
Endometrium, czyli błona śluzowa macicy, to tkanka podlegająca regularnym zmianom w cyklu menstruacyjnym. Z tego powodu jest narażona na rozwój patologii, które wiążą się z występowaniem uciążliwych kobiecych dolegliwości, a także zwiększonym ryzykiem niepłodności i rozwoju raka. Wyjaśniamy, czym jest zapalenie, polip i przerost endometrium (endometrioza), który może prowadzić do rozwoju raka, a także w jaki sposób diagnozuje się i leczy te choroby.

Co to jest endometrium macicy? Jaką ma grubość w poszczególnych fazach cyklu?

Endometrium to tkanki wyściełające macicę, na które składa się nabłonek i błona śluzowa. Zawiera warstwę podstawową oraz tą czynnościową, która w przebiegu cyklu miesiączkowego ulega pogrubieniu, a następnie złuszczeniu podczas menstruacji, co objawia się krwawieniem z macicy.

Warstwa czynnościowa endometrium jest odbudowywana z tej podstawowej, co odbywa się pod wpływem działania estrogenu w fazie folikularnej cyklu, a kolejne jej zmiany wywołuje działanie progesteronu wydzielanego przez ciałko żółte w fazie lutealnej. Zapewnia to odpowiednie warunki do zagnieżdżenia się zarodka w przypadku zapłodnienia komórki jajowej i umożliwia rozwój ciąży.

Jakie badania powinna wykonać każda kobieta? [Kalendarz badań dla pań]

Grubość endometrium jest zależna od wieku kobiety:

  • u dziewcząt przed okresem dojrzewania, które nie miesiączkują – grubość endometrium wynosi 0,3-0,5 mm,
  • u kobiet w wieku rozrodczym – w pierwszej fazie cyklu to 7-9 mm, a w drugiej – nie więcej niż 15 mm, średnio to 6,7 mm,
  • u kobiet stosujących terapię hormonalną – grubość endometrium sięga 8 mm,
  • u kobiet po menopauzie – wynosi do 5 mm.

Grubość endometrium w trakcie cyklu owulacyjnego zmienia się pod wpływem wahań stężeń żeńskich hormonów płciowych. Podczas menstruacji (1.-5. dzień cyklu) błona śluzowa macicy jest cienka, w fazie folikularnej (5.-14. dzień cyklu) ma średnią grubość, a w fazie lutealnej (15.-27. dzień cyklu) jest najgrubsza.

Błona śluzowa macicy to tkanka, w której mogą rozwijać się patologiczne zmiany. Do najczęstszych należy m.in. zapalenie endometrium, polip endometrialny czy rak endometrium.

U zdrowej kobiety komórki endometrium macicy powinny występować tylko i wyłącznie w obrębie tego narządu. Zdarza się jednak, że wędrują do innych miejsc w układzie rozrodczym lub narządów miednicy mniejszej, a także poza nią – taki przerost endometrium nazywany jest endometriozą. Gdy ogniska endometriozy znajdują się wewnątrz błony mięśniowej macicy, mówi się natomiast o adenomiozie.

Czytaj także

Zapalenie błony śluzowej macicy – stan zapalny endometrium

Zapalenie endometrium (endometritis) to zmiany w wyściółce macicy o charakterze zapalnym, będące najczęściej wynikiem infekcji. Przyczyną mogą być choroby weneryczne, m.in. chlamydia czy rzeżączka, jak również gruźlica i zakażenia wynikające z zaburzeń naturalnej mikroflory pochwy. Infekcja może towarzyszyć innym chorobom w obrębie miednicy mniejszej, np. zapaleniu szyjki macicy albo przydatków.

Ryzyko rozwoju zapalenia błony śluzowej macicy jest większe w przypadku porodu i procedur medycznych, związanych z wprowadzeniem narzędzi do macicy przez jej szyjkę – do jego wzrostu może prowadzić m.in.:

  • poronienie,
  • poród, zwłaszcza metodą cesarskiego cięcia,
  • histeroskopia (wziernikowanie jamy macicy),
  • założenie wkładki domacicznej (antykoncepcyjnej),
  • rozszerzenie szyjki macicy, np. przy łyżeczkowaniu macicy.

Objawy zapalenia endometrium to obrzęk, nietypowe krwawienia i wydzielina z pochwy, zaparcia, dyskomfort związany z wypróżnieniami, gorączka, złe samopoczucie i ból w podbrzuszu lub okolicach odbytu.

Choć stan ten z reguły nie jest niebezpieczny dla życia pacjentki, nieleczony prowadzi do zakażeń narządów miednicy mniejszej i powikłań w układzie rozrodczym, w tym do niepłodności. Grozi jednak również zakażeniem krwi (sepsą, inaczej posoczniczą) i wstrząsem septycznym, który rozwija się w szybkim tempie i grozi śmiercią.

Zapalenie endometrium leczy się za pomocą antybiotyków (kuracja obejmuje też partnera seksualnego), przy czym dobór terapii wymaga wywiadu i badania lekarskiego; przeprowadza się też badania takie jak posiew wymazu z kanału szyjki macicy, analiza próbki pobranej za pomocą biopsji endometrium, oględzin mikroskopowych wydzieliny z pochwy czy badanie laparoskopowe.

Czytaj także

Polip w macicy, czyli polip endometrialny

Polip endometrialny to rozrost błony śluzowej macicy, który jest patologiczną zmianą w kształcie płaskiej wypustki lub grzyba. Powstają w wyniku zaburzeń hormonalnych, zwykle związanych z produkcją estrogenów, ale w ok. 95 proc. przypadków ma charakter niezłośliwy. Może mieć kilka milimetrów wielkości, choć niektóre osiągają szerokość sięgającą 6 cm. Gdy występuje w większej liczbie, mówi się o polipowatości.

Polip w macicy może nie wywoływać żadnych objawów lub powodować symptomy takie jak:

  • nieregularne krwawienia lub plamienia międzymiesiączkowe,
  • obfite lub przedłużone krwawienia miesiączkowe,
  • krwawienia w wieku pomenopauzalnym,
  • nieprawidłowa wydzielina z pochwy i upławy,
  • wypadanie polipa poza jamę macicy przez szyjkę macicy.

W przypadku niewielkich polipów istnieje szansa, że ulegną samoistnemu wchłonięciu. Należy jednak kontrolować ich stan i w przypadku ich rozrostu czy uporczywych dolegliwości zdecydować się na ich usunięcie.

W diagnozowaniu polipa macicy często nie wystarczy samo badanie USG – konieczne może być wziernikowanie macicy, czyli histeroskopia. Usuwanie zmian przeprowadza się metodą polipektomii histeroskopowej w znieczuleniu ogólnym. Konieczne może być jednak usunięcie całej macicy w ramach zabiegu o nazwie histerektomia.

Czytaj także

Endometrioza, czyli przerost endometrium – czy to rak?

Gdy endometrium rozrasta się poza jamę macicy, mamy wówczas do czynienia z przewlekłą i postępującą chorobą – endometriozą. Ogniska tych komórek mogą rozwijać się m.in. w jajnikach, pęcherzu moczowym i jamie brzuszne. Ich obecność stwierdza się też w innych narządach, nawet wątrobie, płucach czy mózgu. Przerośnięte endometrium regularnie złuszcza się, wywołując krwawienie, a to prowadzi do stanów zapalnych i zrostów. Z tego powodu endometrioza jest jedną z najbardziej dokuczliwych i bolesnych chorób kobiecych.

Pierwsze objawy przerostu endometrium często nie są utożsamiane z chorobą. Zmiany jednak postępują, wywołując dodatkowe dolegliwości, które pojawiają się nie tylko w trakcie menstruacji, ale również w okresie przedmiesiączkowym. Okolice ogniska endometriozy są obrzmiałe, czemu towarzyszy ból, co jest wywołane brakiem ujścia dla gromadzącej się krwi. Często towarzyszy temu przewlekłe zmęczenie, plamienie poza miesiączką czy krwiomocz w endometriozie pęcherzowej. Według badań endometrioza wywołuje niepłodność u 30-40 proc. chorujących kobiet. Choć zaburzenia mogą utrudniać zajście w ciążę, może mieć ona pozytywny wpływ na przebieg choroby, choć objawy w tym czasie mogą się też nasilić.

Z powodu endometriozy cierpi ok. 6-10 proc. kobiet w wieku rozrodczym, ale wciąż nie znaleziono przyczyny choroby, możliwą do potwierdzenia w badaniach klinicznych. Uważa się, że endometrioza może wystąpić m.in. na skutek wstecznej menstruacji, kiedy krew miesiączkowa przechodzi przez jajowody do jamy brzusznej. Zjawisko to ma miejsce nawet u 80 proc. miesiączkujących kobiet. W niektórych postaciach endometriozy wykryto mutacje genetyczne charakterystyczne dla nowotworów. Istnieją też teorie, że endometrioza jest chorobą wrodzoną.

Endometrioza leczona jest metodami farmakologiczną, chirurgiczną i skojarzeniową. Jest ona wybierana z uwzględnieniem stopnia zaawansowania choroby, lokalizacji ognisk endometrium, a także planów kobiety związanych z przyszłym macierzyństwem.

Chociaż przerost błony śluzowej macicy nie oznacza zmian rakowych, kobiety chorujące na endometriozę znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka rozwoju raka macicy i jajnika. Dlatego ważne jest, by za pomocą dostępnych środków nie tylko zahamować rozrost endometrium, ale przede wszystkim doprowadzić do jego regresji, co jest możliwe dzięki terapii hormonalnej z użyciem progestagenów, najlepiej przy pomocy wkładki domacicznej.

W farmakoterapii przerostu endometrium celem jest zahamowanie miesiączki, aby wywołać stan hipoestrogenizmu. W wielu sytuacjach jedyną skuteczną opcją, która pomaga chronić przed rozwojem raka endometrium, jest usunięcie histerektomia polegająca na usunięciu macicy, najlepiej wraz z jej szyjką i jajnikami.

Pierwszym krokiem w diagnostyce choroby jest rozpoznanie objawów klinicznych. Na ich podstawie przeprowadzane są odpowiednie badania, w tym ginekologiczne, które pozwala ocenić wielkość, pozycję, jak i ruchomość macicy. Zwraca również uwagę na kość krzyżową, przegrodę odbytniczo-pochwową i więzadła krzyżowo-maciczne. Do podstawowych badań należy też USG, które wykonuje się przez pochwę i odbyt. Najskuteczniejszą metodą diagnostyczną endometriozy jest jednak laparoskopia.

Niestety, rozpoznanie endometriozy jest zazwyczaj kwestią przypadku, kiedy pacjentka poddaje się diagnostycznej interwencji laparoskopowej przy przewlekłym bólu w miednicy. Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego badanie należy wykonać w przypadku kobiet zmagających się z bolesnymi miesiączkami, niepłodnych i z rozpoznanymi zmianami guzowatymi.

Czytaj także

Źródła:
  • „Endometriosis: Where are we and where are we going?” (Greene AD, Lang SA, Kendziorski JA, Sroga-Rios JM, Herzog TJ, & Burns K., 2016)
  • healthline.com/health/endometritis
  • healthline.com/health/uterine-polyp-removal#overview

ZOBACZ: Histerektomia – czy tej kobiecej operacji można uniknąć? Eskpert: dr n. med. Paweł Szymanowski, ginekolog

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3